بیماری اسکولیوز یک ناهنجاری ستون فقرات است که به صورت انحراف جانبی و چرخش مهرهها خود را نشان میدهد. این عارضه میتواند در دوران کودکی یا نوجوانی و در طی جهشهای رشدی ایجاد شود و درجات خفیف تا شدیدی داشته باشد. تشخیص زودهنگام بیماری اسکولیوز نقش کلیدی در موفقیت روند درمان دارد، چرا که در موارد پیشرفته میتواند بر عملکرد ریه و قلب تأثیر بگذارد. درمان این بیماری بسته به شدت انحراف و سن بیمار میتواند شامل روشهای نظارت منظم، استفاده از بریس (ارتز) و در موارد شدید، جراحی برای صاف کردن و تثبیت ستون فقرات باشد. آگاهی از علائم اولیه مانند نامتقارن بودن شانهها یا کمر برای پیشگیری از عوارض بلندمدت بیماری اسکولیوز ضروری است.
آنچه بیان کرده ایم:
- بیماری اسکولیوز چیست؟
- انواع بیماری اسکولیوز چیست؟
- علائم بیماری اسکولیوز
- علت بروز اسکولیوز
- آزمایشات تشخیص بیماری
- مدیریت و درمان
- سوالات متداول
بیماری اسکولیوز چیست؟
اسکولیوز به انحراف غیرطبیعی و جانبی ستون فقرات گفته میشود. در حالی که ستون فقرات به طور طبیعی دارای انحناهای ملایم به سمت جلو و عقب است، در بیماری اسکولیوز این انحناها به شکل C یا S به چپ و راست منحرف میشوند.
بیشتر موارد اسکولیوز خفیف هستند، علائم خاصی ایجاد نمیکنند و نیاز به درمان ندارند. اما موارد شدید میتوانند منجر به عدم تقارن در حالت قرارگیری بدن و درد شوند. درمان ممکن است شامل استفاده از بریس (ارتز) یا در موارد خاص، جراحی باشد.
انواع بیماری اسکولیوز چیست؟
اسکولیوز به طور کلی به سه دسته اصلی تقسیم میشود:
- اسکولیوز ایدیوپاتیک: این نوع، شایعترین شکل اسکولیوز است. اصطلاح “ایدیوپاتیک” به این معنی است که به دلیل ناشناخته ای رخ میدهد. با این حال، تحقیقات نشان میدهد که این نوع میتواند جنبه ارثی و خانوادگی داشته باشد.
- اسکولیوز مادرزادی: این یک ناهنجاری نادر در ستون فقرات است که ممکن است پزشک در زمان تولد نوزاد آن را تشخیص دهد. این عارضه زمانی رخ میدهد که مهرههای ستون فقرات در دوران رشد جنینی به درستی تشکیل نشوند.
- اسکولیوز عصبی-عضلانی: این نوع از اسکولیوز به دلیل ناهنجاری در عضلات و اعصابی که از ستون فقرات پشتیبانی میکنند ایجاد میشود. این حالت معمولاً در همراهی با بیماریهای عصبی یا عضلانی مانند فلج مغزی، اسپینا بیفیدا، دیستروفی عضلانی یا آسیبهای نخاعی رخ میدهد.
گاهی پزشکان به اسکولیوزی که در بزرگسالی تشخیص داده میشود، اسکولیوز بزرگسالی یا اسکولیوز دژنراتیو میگویند. ممکن است فرد در طول زندگی خود یک اسکولیوز خفیف و تشخیصدادهنشده داشته باشد که با افزایش سن و فرسودگی بدن، علائم آن تشدید شده یا برای اولین بار ظاهر شوند و منجر به تشخیص دیرهنگام گردند. به طور خاص، اسکولیوز بزرگسالی اغلب زمانی اتفاق میافتد که دیسکها و مفاصل ستون فقرات ضعیف میشوند یا فرد دچار پوکی استخوان میگردد.
پزشکان برای اشاره به اسکولیوز ایدیوپاتیک بر اساس سن تشخیص، از اصطلاحات دیگری نیز استفاده میکنند:
- اسکولیوز شیرخوارگی: تشخیص در سنین کمتر از ۳ سالگی.
- اسکولیوز دوران کودکی: تشخیص در سنین ۴ تا ۱۰ سالگی.
- اسکولیوز نوجوانی: تشخیص در سنین ۱۱ تا ۱۸ سالگی.
- اسکولیوز ایدیوپاتیک بزرگسالان: تشخیص در هر زمان پس از ۱۸ سالگی، زمانی که رشد اسکلتی کامل شده است.
علائم بیماری اسکولیوز چیست؟
اسکولیوز معمولاً علائم خاصی ایجاد نمیکند، اما در صورت بروز ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- کمردرد
- مشکل در ایستادن به صورت کاملاً صاف
- ضعف در عضلات مرکزی بدن
- درد، بیحسی یا ضعف در پاها
نشانههای ظاهری:
- نامتوازن بودن ارتفاع شانهها
- بیرون زدگی استخوانهای کتف
- قرار نگرفتن سر در مرکز بالای لگن
- نامتقارن بودن خط کمر
- بالاتر بودن یک لگن از دیگری
- تمایل دائمی به خم شدن به یک سمت
- عدم تساوی طول پاها
- تغییر در ظاهر یا بافت پوست (مانند گودی پوست، لکههای مویی یا تغییر رنگ پوست) در راستای ستون فقرات
با گذشت زمان، ممکن است متوجه کاهش قد و عدم همترازی لگن و باسن شوید.
اسکولیوز چه بخشی از ستون فقرات را درگیر میکند؟
بیماری اسکولیوز میتواند هر بخشی از ستون فقرات را تحت تأثیر قرار دهد، اما با توجه به سن تفاوت دارد:
- نوجوانان: بیشتر موارد در ناحیه ستون فقرات سینهای (قفسه سینه) رخ میدهد.
- بزرگسالان: نگرانی اصلی در ناحیه کمری یا پایین ستون فقرات است. ستون فقرات کمری بیشتر مستعد تغییرات ناشی از افزایش سن یا فرسودگی است که علائمی مانند درد را تشدید میکند.
علت بروز اسکولیوز چیست؟
علت بیماری اسکولیوز بسته به نوع آن متفاوت است اما میتواند شامل موارد زیر باشد:
- تشکیل ناقص مهرهها در دوران جنینی
- یک تغییر ژنتیکی
- آسیب به ستون فقرات
- وجود تومور روی ستون فقرات
- یک بیماری که بر اعصاب یا عضلات تأثیر میگذارد
با این حال، در بیشتر موارد، پزشکان نمیتوانند علت خاصی را برای آن شناسایی کنند.
عوامل خطرساز برای ابتلا به بیماری اسکولیوز چیست؟
- سابقه خانوادگی اسکولیوز در بستگان درجه یک.
- داشتن یک بیماری زمینه ای یا آسیب که ستون فقرات، عضلات و اعصاب شما را تحت تأثیر قرار میدهد.
اسکولیوز به یک اندازه مردان و زنان را تحت تأثیر قرار میدهد. اما به دلیل شدت انحنای بیشتر، زنان بیشتر احتمال دارد که نیاز به درمان پیدا کنند.
تشخیص و آزمایش ها
اولین قدم در تشخیص اسکولیوز، انجام یک غربالگری است. در طی غربالگری، پزشک از شما میخواهد:
- پیراهن خود را درآورید تا پشت شما دیده شود.
- صاف بایستید.
- به سمت جلو خم شوید (مانند وقتی که میخواهید انگشتان پا را لمس کنید).
غربالگری به پزشک کمک میکند تا وضعیت قرارگیری بدن، همترازی و انحنای ستون فقرات شما را بررسی کند. در صورت نیاز، پزشک شما را برای بررسی بیشتر به یک متخصص ارجاع میدهد.
غربالگری اسکولیوز در دوران کودکی و نوجوانی برای تشخیص زودهنگام آن انجام میشود. تشخیص زودهنگام میتواند به پزشک کمک کند تا در صورت لزوم، گزینههای درمانی بیشتری را ارائه دهد.
پزشک پس از معاینه فیزیکی، اسکولیوز را تشخیص میدهد. او ممکن است یک غربالگری در مطب انجام دهد که شامل ایستادن صاف و سپس خم شدن به جلو برای لمس انگشتان پا است. پزشک پشت شما را معاینه میکند تا شکل ستون فقرات و نحوه حرکت شما را بررسی کند. همچنین با آزمایش رفلکسها و قدرت عضلانی، اعصاب شما را بررسی میکند.
هرگونه علامت مربوط به روده، مثانه یا حرکتی که میتواند نشانه آسیب عصبی جدیتر یا فشار ناشی از اسکولیوز باشد. در صورت نیاز، پزشک ممکن است آزمایشات تصویربرداری را درخواست کند. عکسبرداری اشعه ایکس از جلو و پهلو، تصویر کاملی از ستون فقرات شما نشان میدهد. سپس پزشک میتواند تشخیص دهد که آیا اسکولیوز دارید و اگر چنین است، شدت آن چقدر است. سایر آزمایشات تصویربرداری ممکن است شامل MRI یا سیتی اسکن باشد.
اگر پزشک تشخیص دهد که اسکولیوز شما نیاز به درمان دارد، شما را به یک متخصص ارتوپدی و جراح ستون فقرات ارجاع خواهد داد. تشخیص اسکولیوز بیشتر در دوران نوجوانی، بین سنین ۱۰ تا ۱۵ سالگی شایع است. با افزایش سن، ستون فقرات شما دچار فرسودگی و تغییر انحنا میشود. به همین دلیل، بزرگسالان ممکن است در سنین بالاتر تشخیص اسکولیوز دریافت کنند. این امر معمولاً زمانی اتفاق میافتد که اسکولیوز در دوران کودکی خفیف بوده و تشخیص داده نشده است.
انواع درجات انحنای ستون فقرات:
پزشک انحنای ستون فقرات شما را بر حسب درجه به شرح زیر اندازهگیری میکند:
- عدم تشخیص اسکولیوز: کمتر از ۱۰ درجه.
- اسکولیوز خفیف: بین ۱۰ تا ۲۴ درجه.
- اسکولیوز متوسط: بین ۲۵ تا ۳۹ درجه.
- اسکولیوز شدید: بیشتر از ۴۰ درجه.
پزشک برای اندازهگیری انحنا از وسیلهای به نام اسکولیومتر استفاده میکند که آن را روی پشت شما قرار میدهد. همچنین ممکن است عکسبرداری اشعه ایکس از ستون فقرات شما برای اندازهگیری انحنا درخواست کند.
با روماتیسم ستون فقرات هم بیشتر آشنا شوید.
مدیریت و درمان
درمان برای همه موارد بیماری اسکولیوز ضروری نیست. اگر پزشک درمان را توصیه کند، چندین عامل را در نظر میگیرد:
- نوع اسکولیوز
- درجه انحنا
- سابقه خانوادگی اسکولیوز
- سن شما
- تعداد سالهای رشد باقیمانده تا بلوغ اسکلتی
درمان بر روی تسکین علائم متمرکز است و لزوماً هدف صاف کردن کامل انحنا نیست. هدف، کاهش علائم و پیشرفت انحنا و بهبود عملکرد ستون فقرات شما است.
دو نوع درمان غیرجراحی (محافظهکارانه) و جراحی برای اسکولیوز وجود دارد.
بیشتر موارد اسکولیوز نیاز به جراحی ندارند. در عوض، پزشکان در ابتدا درمان محافظهکارانه را توصیه میکنند که ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- مراجعه منظم به پزشک (معمولاً هر شش ماه یکبار) برای نظارت بر درجه انحنا.
- مصرف مسکنها یا داروهای ضدالتهاب بدون نسخه (در صورت نیاز یا طبق دستور پزشک).
- ورزش برای تقویت عضلات مرکزی بدن و بهبود انعطافپذیری.
- استفاده از بریس (ارتز) پشت برای حمایت از ستون فقرات.
- مدیریت هرگونه بیماری زمینهای.
- فیزیوتراپی
- تمرینات کمفشار، مانند شنا، حرکات کششی روزانه و فعالیت های بدنی لازم
جراحی اسکولیوز:
جراحی ممکن است گزینهای برای درمان برخی انواع اسکولیوز که به درمان محافظهکارانه پاسخ نمیدهند، باشد. پزشک ممکن است جراحی را برای موارد زیر توصیه کند:
- تثبیت ستون فقرات.
- بازگرداندن تعادل.
- تسکین فشار روی اعصاب.
تکنیکهای مختلفی وجود دارد که جراح شما ممکن است برای درمان اسکولیوز استفاده کند، از جمله:
- ادغام ستون فقرات: برای تثبیت ستون فقرات، جراح استخوانهای ستون فقرات شما را به هم جوش میدهد. سپس از میلههای فلزی برای ثابت نگه داشتن ستون فقرات استفاده میکند.
- میله قابل گسترش: جراح یک میله قابل گسترش را در امتداد مهرهها قرار میدهد تا از ستون فقرات در حال رشد کودک حمایت کند. آنها طول میله را با رشد کودک تنظیم میکنند.
با بیماری کیفوز بیشتر آشنا شوید.
سوالات متداول
آیا اسکولیوز ارثی است؟
اگر یکی از اعضای خانواده بیولوژیکی شما به این عارضه مبتلا باشد، احتمال ابتلای شما بیشتر است. اما همه موارد اسکولیوز ژنتیکی نیستند.
عوارض بیماری اسکولیوز چیست؟
در صورت عدم درمان، موارد شدید اسکولیوز میتواند منجر به موارد زیر شود:
- درد طولانیمدت
- بدشکلی جسمی
- آسیب به اندامهای داخلی
- آسیب عصبی
- استئوآرتریت یا آرتروز
- نشت مایع مغزی-نخاعی
- مشکل در تنفس
آیا جراحی اسکولیوز عوارضی دارد؟
جراحی اسکولیوز یک روش ایمن است، اما عوارض احتمالی ممکن است رخ دهد که شامل موارد زیر است:
- عفونت
- خونریزی
- لخته خون
- آسیب عصبی
- محدودیت در دامنه حرکت
در صورت ابتلا به بیماری اسکولیوز چه انتظاری میتوانم داشته باشم؟
اگرچه اسکولیوز اغلب بدون علامت است، اما با افزایش سن و فرسودگی طبیعی ستون فقرات، علائم ممکن است ظاهر شوند. یک پزشک میتواند در صورت آزاردهنده شدن علائم، به شما در مدیریت آنها کمک کند.
بیماری اسکولیوز بسته به درجه انحنای ستون فقرات، میتواند ظاهر بدن شما را تغییر دهد. این ممکن است برای سلامت عاطفی شما چالشبرانگیز باشد. چشمانداز اسکولیوز بسته به نوع و شدت آن میتواند متفاوت باشد. اکثر افراد میتوانند به طور عادی زندگی کرده و روال عادی زندگی خود را بدون تغییر ادامه دهند.
آیا میتوان از اسکولیوز پیشگیری کرد؟
هیچ راه شناختهشدهای برای پیشگیری از اسکولیوز وجود ندارد. اگر اسکولیوز دارید، یک پزشک ممکن است تقویت عضلات پشت و شکم را با حرکات کششی و ورزش توصیه کند. این اقدامات میتوانند به جلوگیری از بدتر شدن انحنای ستون فقرات شما کمک کنند.
چه فعالیتهای بدنی با وجود اسکولیوز بیخطر هستند؟
در مورد فعالیتهای بیخطر با پزشک یا فیزیوتراپیست خود صحبت کنید. بیشتر افراد مبتلا به اسکولیوز میتوانند در فعالیتهای بدنی و ورزش شرکت کنند. حرکت منظم میتواند شدت علائم را کاهش دهد. اگر فعالیتی باعث درد شد، به بدن خود گوش داده و آن را متوقف کنید.
آیا ورزش کردن میتواند اسکولیوز را بدتر کند؟
بیشتر موارد اسکولیوز در دوران نوجوانی تشخیص داده میشوند. این زمانی است که بسیاری از کودکان مشتاق پیوستن به ورزشهای تیمی و برنامههای ورزشی هستند. به عنوان یک والد یا مراقب، ممکن است تعجب کنید که چه فعالیتهایی برای فرزند شما بیخطر است. خوشبختانه، ورزش کردن اسکولیوز را بدتر نمیکند. در واقع، مشارکت در ورزشهایی که انعطافپذیری و قدرت مرکزی بدن را تقویت میکنند، میتواند علائم کودک شما را کاهش دهد. ورزشهایی که میتوانند به اسکولیوز کمک کنند شامل شنا و ژیمناستیک است.
اگر شما یا فرزندتان تحت عمل جراحی پشت قرار گرفته اید، باید از ورزشهای پربرخورد مانند هاکی، لاکراس، کشتی و فوتبال آمریکایی اجتناب کنید.
منبع: my.clevelandclinic.org
بدون دیدگاه