بیماری کیفوز یک عارضه ستون فقرات است که با انحنای غیرطبیعی و بیش از حد ستون فقرات در ناحیه قفسه سینه شناخته میشود و در ظاهر به صورت قوز پشت مشهود میشود. این انحنا میتواند از درجه خفیف تا شدید متغیر باشد و در صورت پیشرفت، باعث ایجاد درد، سفتی عضلات و حتی مشکلات تنفسی شود. بیماری کیفوز در افراد مختلفی دیده میشود که شایعترین علل آن پوکی استخوان، وضعیت بدنی نامناسب (اسلومپد پستچر) و یا بیماریهایی مانند اسکولیوز است. خوشبختانه، روشهای تشخیصی سریع و گزینههای درمانی موثری از جمله فیزیوتراپی، بریس و در موارد حاد، جراحی برای اصلاح انحنا و مدیریت بیماری کیفوز وجود دارد.
عناوین مطالب:
- بیماری کیفوز چیست؟
- انواع کیفوز
- علائم و علت بیماری
- آیا بیماری کیفوز میتواند به اسکولیوز تبدیل شود؟
- عوامل خطر و عوارض بیماری
- تشخیص و آزمایش بیماری
- مدیریت و درمان
- سوالات متداول
بیماری کیفوز چیست؟
کیفوز شرایطی است که در آن ستون فقرات شما بیش از حد طبیعی به سمت بیرون انحنا پیدا میکند. این امر باعث میشود قسمت بالایی پشت شما در ناحیه توراسیک (بخشی از ستون فقرات بین گردن و دندهها) به سمت جلو خم شود. این انحنا ممکن است باعث شود که به نظر برسد قوز کردهاید یا در حالت قوز قرار دارید. گاهی اوقات افراد به آن “گوژپشتی” یا “پشت گرد” میگویند.
ستون فقرات شما به طور طبیعی دارای انحناهایی است. این انحناها از وضعیت بدنی (پوسچر) شما حمایت کرده و به شما کمک میکنند صاف بایستید. اما انحنای بیش از حد میتواند بر بدن شما تأثیر گذاشته و ایستادن را دشوار کند.
در بیشتر موارد، کیفوز باعث مشکلات سلامتی نمیشود یا نیاز به درمان پزشکی ندارد. اما ممکن است باعث شود شما از ظاهر خود احساس ناخوشایندی داشته باشید. گاها کیفوز شدید میتواند باعث درد یا مشکلات تنفسی شود که ممکن است نیاز به جراحی داشته باشد.
انواع کیفوز چیست؟
انواع مختلفی از بیماری کیفوز وجود دارد. برخی از شایعترین انواع عبارتند از:
کیفوز وضعیتی (پوسچرال):
این شایعترین نوع کیفوز است که معمولاً در سالهای نوجوانی رخ میدهد. قوز کردن یا وضعیت بدنی نامناسب، رباطها و ماهیچههایی که مهرههای شما (استخوانهای ستون فقرات) را در جای خود نگه میدارند، کش میدهد. این کشش، مهرهها را از موقعیت طبیعی خود خارج کرده و باعث ایجاد شکل گرد در ستون فقرات شما میشود. این نوع در دختران بیشتر از پسران تأثیر میگذارد و معمولاً دردناک نیست.
کیفوز شوئرمن:
این نوع زمانی اتفاق میافتد که مهرهها شکلی متفاوت از حالت طبیعی دارند. به جای مستطیلی شکل، مهرههای شما به شکل گوه درمیآیند. استخوانهای گوهشکل به سمت جلو انحنا پیدا کرده و باعث میشوند ستون فقرات شما گرد به نظر برسد. این نوع در پسران بیشتر از دختران دیده میشود. کیفوز شوئرمن میتواند دردناک باشد، به خصوص در حین فعالیت یا زمانی که برای مدت طولانی ایستاده یا نشستهاید. تغییر وضعیت یا حالت بدن شما، انحنا را تغییر نمیدهد، زیرا مهرههای شما انعطافپذیر نیستند.
کیفوز مادرزادی:
مادرزادی به شرایطی گفته میشود که در بدو تولد وجود دارد. کیفوز مادرزادی زمانی رخ میدهد که ستون فقرات شما در رحم به درستی یا کامل تکامل نیافته باشد. این عارضه میتواند با رشد فرد، شدت یابد. جراحی میتواند انحنای ستون فقرات را در دوران کودکی اصلاح کند تا از بدتر شدن آن جلوگیری کند. این مشکل ممکن است علاوه بر سایر نقایص مادرزادی رشد، مانند نقایص تاثیر گذار قلب و کلیهها نیز رخ دهد.
کیفوز گردنی (گردن نظامی):
این نوع زمانی اتفاق میافتد که ستون فقرات گردنی شما (بخشی از ستون فقرات از پایین سر تا بالای پشت) به جای انحنای طبیعی به سمت پشت، به سمت جلوی شما خمیده شود.
هایپرکیفوز (کیفوز بیش از حد):
هایپرکیفوز یک انحنای شدید به سمت جلو در ستون فقرات است که میزان انحنا در آن بیش از ۵۰ درجه اندازهگیری میشود. این نوع پس از ۴۰ سالگی شایع است.
تخمین زده میشود که هایپرکیفوز (کیفوز شدید) ۲۰ تا ۴۰ درصد از بزرگسالان بالای ۶۰ سال را تحت تأثیر قرار میدهد. به طور متوسط، زاویه جلوآمده ستون فقرات بالایی شما در هر دهه (۱۰ سال)، حدود ۳ درجه افزایش مییابد.
علائم بیماری کیفوز
- گردی شانهها
- یک انحنا یا قوز در قسمت بالایی پشت
- سفتی عضلات پشت ران
کیفوز شدید ممکن است باعث بروز علائم زیر شود:
- درد یا سفتی در کتفها و پشت
- بیحسی، ضعف یا گزگز در پاها
- خستگی شدید
- مشکلات تعادل
- بیاختیاری ادرار یا مدفوع
- تنگی نفس یا مشکل در تنفس
علت بیماری کیفوز
علت بیماری کیفوز بسته به نوع آن متفاوت است و به طور کلی میتواند شامل موارد زیر باشد:
- وضعیت بدنی (پوسچر) نامناسب
- ناهنجاریهای ساختاری در استخوانهای ستون فقرات
- ناهنجاریهای رشد استخوان (شکل استخوان)
- آسیب به ستون فقرات
- سن
آیا بیماری کیفوز میتواند به اسکولیوز تبدیل شود؟
خیر. بیماری کیفوز و اسکولیوز هر دو از شرایط تاثیرگذار ستون فقرات هستند. آنها میتوانند با هم اتفاق بیفتند، اما یکی باعث دیگری نمیشود. کیفوز، انحنای غیرطبیعی ستون فقرات از جلو به عقب است. اما اسکولیوز باعث انحنای غیرطبیعی ستون فقرات از چپ به راست یا به طرفین میشود.
عوامل خطر بیماری کیفوز چیست؟
تشخیص کیفوز در سنین بین ۱۳ تا ۱۶ سالگی برای انواع وضعیتی و شوئرمن شایع است. این به دلیل رشد سریع استخوانها در نوجوانان است. اما میتواند در هر فردی و در هر سنی ایجاد شود. با افزایش سن، مهرهها انعطافپذیری خود را از دست داده و ستون فقرات ممکن است به سمت جلو متمایل شود.
همچنین ممکن است فرد با نوع مادرزادی کیفوز متولد شود. این امر میتواند علاوه بر سایر شرایط زمینهای سلامت که بر رشد و تکامل در رحم تأثیر میگذارند، رخ دهد.
عوارض بیماری کیفوز چیست؟
عوارض کیفوز در موارد خفیف خیلی شایع نیستند اما زمانی که انحنای شدید در ستون فقرات وجود داشته باشد، میتوانند رخ دهند و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- کمردرد
- مشکل در راه رفتن
- فشردگی ریه (مشکل در تنفس)
- مشکلات عصبی (تحت فشار قرار گرفتن اعصاب)
تشخیص و آزمایش
پزشک میتواند در هر سنی پس از یک معاینه فیزیکی، بیماری کیفوز را تشخیص دهد. در طول معاینه، پزشک از شما یا کودکتان میخواهد که آزمایش خم شدن به جلو را انجام دهد. شما با پاهای جفت شده، زانوهای صاف و دستهای آویزان در دو طرف میایستید. سپس، به آرامی به سمت جلو خم شده و به سمت پاهای خود نگاه میکنید. این آزمایش به پزشک کمک میکند انحنای ستون فقرات یا هر مشکل دیگر در ستون فقرات را مشاهده کند.
آزمایش های مورد نیاز:
یک عکسبرداری با اشعه ایکس از ستون فقرات به پزشک کمک میکند تا انحنای ستون فقرات شما را برای تشخیص این شرایط اندازهگیری کند. انحنای طبیعی بین ۲۰ تا ۴۵ درجه است. اگر انحنا بیشتر از ۵۰ درجه باشد، ارائهدهنده، بیماری کیفوز را تشخیص خواهد داد.
علاوه بر این، پزشک شما آزمایشهایی را پیشنهاد میکند تا مشخص کند که آیا علائم شما ناشی از یک بیماری زمینهای است یا آیا انحنای ستون فقرات شما بر سایر قسمتهای بدن تأثیر گذاشته است. این آزمایشها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- آزمایش عملکرد ریوی برای اندازهگیری میزان عملکرد صحیح ریههای شما.
- امآرآی (MRI) برای تعیین اینکه آیا انحنای ستون فقرات شما باعث فشار بر اعصاب ستون فقرات میشود یا خیر.
مدیریت و درمان
درمان بیماری کیفوز متفاوت است اما میتواند شامل موارد زیر باشد:
- فیزیوتراپی: تمرینات میتوانند عضلات شکم و کمر را تقویت کرده تا درد را تسکین داده و وضعیت بدنی را بهبود بخشند. ورزش همچنین میتواند عضلات همسترینگ سفت را کشیده و سایر نواحی بدن را تقویت کند.
- داروهای مسکن: داروهای ضد التهاب، کمردرد را تسکین میدهند.
- بریس پشت: ارائهدهنده شما ممکن است توصیه کند که از یک بریس استفاده کنید. این روش زمانی بیشترین کاربرد را دارد که کودکان در حال رشد، به کیفوز شوئرمن مبتلا باشند. ارائهدهنده در مورد نوع بریس و تعداد ساعات استفاده روزانه آن با شما صحبت خواهد کرد.
- جراحی: یک روش جراحی میتواند انحنای ستون فقرات را کاهش دهد. شایعترین عمل جراحی کیفوز، «جراحی فیوژن ستون فقرات» است. در طی این روش، جراح شما مهرهها را در موقعیتی صافتر تراز میکند. سپس آنها را با استفاده از تکههای کوچک استخوان برای پر کردن فضاهای بین مهرههای شما، به هم جوش میدهد. هنگامی که مهرهها بهبود مییابند، به هم جوش خورده یا متصل میشوند. این روش، شدت انحنا را کاهش میدهد.
پزشک ستون فقرات شما را معاینه کرده و گزینههای درمانی را بر اساس موارد زیر پیشنهاد میکند:
- سن
- سابقه پزشکی
- سلامت عمومی
- نوع کیفوز
- شدت انحنا
- مشکل در تنفس
در صورت داشتن شرایط مانند کیفوز مادرزادی، کیفوز شوئرمن با انحنای بیش از ۷۵ درجه و کمردرد شدید (حتی پس از امتحان کردن درمانهای غیرجراحی یا محافظهکارانه)، ممکن است واجد شرایط عمل جراحی ستون فقرات باشید.
آیا درمان عوارض جانبی دارد؟
هر نوع درمانی با عوارض جانبی احتمالی همراه است. قبل از شروع درمان با پزشک خود صحبت کنید تا از ریسک ها و عوارض جانبی آن آگاه شوید. به عنوان مثال، عوارض جانبی جراحی میتواند شامل عفونت و خونریزی در محل برش باشد.
سوالات متداول
در صورت ابتلا به بیماری کیفوز چه انتظاری باید داشته باشم؟
بیماری کیفوز یک عارضه ستون فقرات قابل درمان است. این انحنا ممکن است باعث درد شود یا نشود و حتی ممکن است تا زمانی که پزشک در حین معاینه به آن اشاره نکند، متوجه آن نشوید. هدف از درمان، جلوگیری از بدتر شدن انحنا است. در موارد شدید، ممکن است به جراحی نیاز باشد. اما بیشتر افراد مبتلا به بیماری کیفوز نیاز به جراحی ندارند.
آیا بیماری کیفوز عود میکند؟
بیماری کیفوز حتی پس از درمان نیز میتواند عود کند. ممکن است لازم باشد تغییراتی در سبک زندگی خود ایجاد کنید تا وضعیت بدنی خود را اصلاح کنید. این بدان معناست که نسبت به نحوه نشستن، ایستادن و حرکت کردن در طول روز آگاهتر باشید. به عنوان مثال، ممکن است تصمیم بگیرید به جای حمل کتابهای مدرسه در کوله پشتی، از یک چمدان یا ساک چرخدار استفاده کنید. در مورد کارهایی که میتوانید برای جلوگیری از عود بیماری کیفوز انجام دهید با پزشک خود صحبت کنید.
آینده بیماری کیفوز چگونه است؟
تشخیص زودهنگام بیماری کیفوز منجر به بهترین نتیجه میشود. در بیشتر افرادی که بیماری زود تشخیص داده میشود، نیاز به جراحی ندارند و میتوانند این عارضه را با گزینههای غیرجراحی مدیریت کنند. در صورت عدم درمان، بیماری کیفوز میتواند بدتر شود و این امر میتواند باعث بروز مشکلات سلامتی مانند مشکل در تنفس شود.
پایش منظم بیماری کیفوز با پزشک در طول زندگی، حتی پس از درمان، اهمیت دارد.
آیا میتوان از بیماری کیفوز پیشگیری کرد؟
نمیتوان از همه انواع بیماری کیفوز پیشگیری کرد. اما میتوان با اقدامات زیر از بروز کیفوز وضعیتی (پوسچرال) جلوگیری کرد:
- حفظ وضعیت بدنی (پوسچر) مناسب.
- تقویت عضلات شکم و کمر.
- حفظ وزن سالم.
- حمل کیف، کتابهای مدرسه و لوازم در یک کولهپشتی محکم یا ساک چرخدار.
- ورزش منظم برای تقویت عضلات و حفظ انعطافپذیری.
منبع: my.clevelandclinic.org
در مرکز تخصصی روماتیسم ایران، تشخیص و درمان بیماری کیفوز توسط مجربترین متخصص ارتوپدی و جراح ستون فقرات انجام میپذیرد. این مرکز با بهرهمندی از پیشرفتهترین تجهیزات تشخیصی، ارائه جامعترین طرحهای درمانی از روشهای غیرتهاجمی مانند فیزیوتراپی و بریسگیری تا پیچیدهترین عملهای جراحی را تحت نظارت مستقیم متخصصان خود ارائه میدهد. اگر شما یا عزیزانتان با علائم انحنای غیرطبیعی ستون فقرات مواجه هستید، میتوانید با اطمینان از دریافت نهایت دقت و مراقبت، برای ارزیابی و درمان مؤثر بیماری کیفوز به این مرکز معتبر مراجعه نمایید.
بدون دیدگاه