بیماری لوپوس چیست؟ | علل، علائم و درمان | لوپوس و بارداری| تشخیص نفریت لوپوس| تغذیه مناسب

بیماری لوپوس یک بیماری خود ایمن است که بدلیل بی نظمی های سیستم ایمنی ، بدن به سلول ها و بافت های سالم خود آسیب می رساند و می تواند بر بسیاری از بخش های بدن از جمله مفصل ها،  پوست، کلیه ها،  قلب، ریه، رگ ها و مغز تاثیر بگذارد. با ما همراه باشید تا اطلاعات جامعی در مورد این بیماری کسب کنید.

آنچه در این مطلب می آموزیم:

• لوپوس چیست؟
• تفاوت روماتیسم و لوپوس
• علل ابتلا به لوپوس
• تشخیص لوپوس
• علائم لوپوس
• درمان لوپوس
• مدیریت خستگی در لوپوس
• جلوگیری از عود لوپوس
• لوپوس و بارداری
• شیوع PJP در لوپوس
• لوپوس اریتماتوز نوزادی
• نفریت لوپوس چیست؟
• آزمایش نفریت لوپوس
• درمان نفریت لوپوس
• تغذیه در لوپوس

لوپوس چیست؟

بیماری لوپوس یا سیستمیک لوپوس اریتماتوس (SLE) یک بیماری ایمنی‌ای است که باعث التهابات در سطح اندام‌ها و بافت‌های داخلی بدن می‌شود. این بیماری معمولاً با علائم غیر خاصی همراه است، که می‌تواند شامل خستگی، تب، دردهای مفصلی و عضلانی، آسیب به پوست، لکه‌های قرمز روی صورت و بدن باشد.علاوه بر این، لوپوس ممکن است باعث کاهش سطح سلول‌های سفید خون در بدن و افزایش خطر ابتلا به عفونت‌های مختلف شود. برای درمان بیماری لوپوس از داروهای ضد التهابی، استرئوئیدها و داروهای آتی‌بیولوژیک استفاده می‌شود. همچنین، روش‌های غیر دارویی مانند تغییر رژیم غذایی، ورزش منظم و کاهش استرس نیز می‌تواند به کاهش علائم بیماری کمک کند. لوپوس نیاز به درمان دقیق و مراقبت‌های خاص دارد. در صورت داشتن هرگونه علامت یا علائم مشکوک، بهتر است به پزشک خود مراجعه کنید تا تشخیص و درمان مناسب را دریافت کنید.

تفاوت روماتیسم و لوپوس

لوپوس و آرتریت روماتوئید (RA) دو نوع کاملاً متفاوت از بیماری های خود ایمنی هستند. تفاوت آنها در این است که RA فقط بافت مفصلی را هدف قرار می دهد، اما در لوپوس علاوه بر مفاصل، سایر قسمت های بدن مانند پوست، مفاصل، کلیه‌ها، قلب، ریه‌ها، مغز و خون نیز درگیر می شوند.

علل ابتلا به لوپوس

بیماری لوپوس یک بیماری پیچیده است که عامل ایجاد آن ناشناخته می باشد. اما اخیرا پیشرفت های زیادی در کشف چگونگی ایجاد این بیماری صورت گرفته است. نتیجه این تحقیقات نشان می‌دهد که ژنتیک نقش مهمی در ایجاد این بیماری دارد. اما ژنتیک تنها عامل تعیین کننده ابتلا به لوپوس نبوده و عوامل دیگری مثل نور خورشید ، استرس ، هورمون ها ، سیگار و برخی داروها و عوامل عفونی مثل برخی از ویروس ها در افرادی که از نظر ژنتیک مستعد ابتلا به این بیماری هستند ، ممکن است یک عامل ایجاد کننده بیماری باشند.

لوپوس بدلیل تفاوت های ژنتیکی و هورمونی در زنان شایعتر از مردان می باشد و معمولا افراد ۱۵ تا ۴۵ سال به این بیماری مبتلا می شوند ولی احتمال اینکه کودکان و افراد مسن نیز دچار بیماری شوند؛ وجود دارد .لوپوس میتواند یک بیماری فامیلی باشد ولی احتمال ابتلای فرزندان ، برادران و خواهران یک بیمار به بیماری لوپوس بسیار کم می باشد. بنابراین در وابستگان سالم بدون علامت دلیل نگرانی بابت ابتلا وجود ندارد و به مراجعه جهت بررسی از نظر وجود بیماری نیاز نمی باشد. این را بدانید که اگرچه یک عفونت ویروسی ممکن است عامل شروع کننده بیماری لوپوس باشد ولی بیماری لوپوس مسری نبوده و شخص مبتلا بیماری را به دیگران انتقال نمی دهد.

آزمایش های تشخیص لوپوس

تشخیص بیماری لوپوس می تواند در مراحل اولیه مشکل باشد و مدت زیادی طول بکشد تا پزشک نشانه های بیماری را کنار هم گذاشته و در نهایت به تشخیص این بیماری برسد زیرا ممکن است بعد از گذشت مدتی از بیماری, نشانه های جدیدتری ظاهر شود. تشخیص صحیح هم مستلزم دانش و اگاهی پزشک وهم همکاری خود بیمار است که اطلاعات جامع شرح حال و سابقه پزشکی دقیق خود را در اختیار پزشک قرار دهد. زیرا ممکن است بیماری های دیگری نیز وجود داشته باشند که به لوپوس شباهت داشته باشند . برای آزمایش لوپوس یک تست آزمایشگاهی واحد وجود ندارد و مجموعه چندین تست آزمایشگاهی و روش های تصویر برداری و گاهی نمونه برداری از پوست یا کلیه ها به پزشک در تشخیص این بیماری کمک خواهد کرد .

آزمایش آنتی بادی خون:

مفیدترین تستها در تشخیص بیماری لوپوس اتوآنتی بادی های خاصی هستند که اغلب در خون اشخاص مبتلا به لوپوس وجود دارند؛ البته مثبت بودن این تست دلایل دیگری به غیر از بیماری لوپوس نیز دارد.به عنوان مثال بیماری های عفونی،سایر بیماری های روماتیسمی،و یا بیماری های خود ایمن دیگر و مشکلات تیرویید مواردی هستند که ممکن است این تست را مثبت کنند.حتی گاهی این تست در افراد سالم که بیماری لوپوس هم ندارند ، مثبت میشود.

آزمایش‌های سطح کمپلمان:

کمپلمان‌ها پروتئین‌هایی هستند که در سیستم ایمنی نقش دارند. در لوپوس، سطح این پروتئین‌ها ممکن است کاهش یابد.

آزمایش ESR (سرعت رسوب گلبول‌های قرمز):

این آزمایش میزان التهاب در بدن را نشان می‌دهد و در لوپوس معمولاً افزایش می‌یابد.

علائم لوپوس

نشانه ها و علایم بیماری لوپوس بسیار متنوع و در اشخاص مختلف کاملا متفاوت می باشد و از نظر شدت بیماری میتواند شامل طیف وسیعی از فرم خفیف تا فرم های شدیدتر و همراه با درگیری اعضا مختلف بدن باشد. گاها علائم لوپوس شامل دوره های عود (شعله وری و بازگشت و بدتر شدن علائم و نشانه های بیماری) و دوره های خاموشی (کاهش و حتی بهبود کامل علایم بیماری) می باشد. به طور کلی در حال حاضر، این بیماری با داروهای مناسبی که توسط پزشکان متخصص تجویز می شود به خوبی قابل کنترل است و با وجود این درمان های موثر اکثر بیماران لوپوس می توانند زندگی فعال و طبیعی داشته باشند. گاها در یک بیمار ؛ همه نشانه ها ممکن است همزمان با هم وجود نداشته باشد و با گذشت زمان ممکن است علایم جدیدی بروز کند و یا اینکه نشانه های قدیمی از بین برود .

نشانه های شایع و اغلب مشترک در بسیاری از بیماران:

• خستگی شدید
• درد و ورم مفاصل
• تب بدون علت مشخص
• جوش های پوستی و مشکلات کلیوی
• ضایعه پوستی(راش) که بر روی گونه ها و بینی ظاهر شده و آن را به پروانه تشبیه می کنند، این ضایعات پوستی می توانند در مناطق دیگر پوست مانند صورت، گوش، شانه، بازو، دست و هر قسمتی از پوست که در معرض نور خورشید قرار بگیرد ظاهر شوند.
• درد قفسه صدری که با نفس کشیدن شدت می یابد
• ریزش غیر طبیعی مو
• کم خونی
• سفید یا کبود شدن نوک انگشتان دست و پا در مواجهه با سرما یا استرس های عصبی
• زخم های دهانی و ورم ساق پاها یا اطراف چشم
• سردرد ، سرگیجه، افسردگی و یا حملات تشنج در برخی افراد

لازم به یادآوری مجدد می باشد که این علایم الزاما در همه بیماران بروز نخواهد کرد و نشانه های مختلف ممکن است در زمان تشخیص اولیه و یا سال ها بعد در زمان های مختلف بروز کنند.

درمان لوپوس

در دهه های اخیر روش های درمانی متعددی برای بیماری لوپوس استفاده شده که به طور قابل ملاحظه ای موثرتر از درمان های قدیمی بوده و اکنون گزینه های بیشتری برای درمان بیماری در اختیار پزشک قرار دارد. همکاری نزدیک بیمار با پزشک در موفقیت درمان نقش قابل ملاحظه ای دارد. پیگیری منظم و مرتب در درمان اهمیت فوق العاده ای دارد و تاثیر درمان با معاینات و ازمایشات دوره ای مورد پایش قرار میگیرد. وقتی بیماری لوپوس تشخیص داده شد؛پزشک بر اساس سن، جنس، وضعیت کلی سلامت، بیماری های همراه، نوع عضو درگیر، شدت علایم، سبک زندگی بیمار؛ برنامه درمانی خاصی را برای بیمار در نظر خواهد گرفت.

این طرح درمانی برای هر بیمار کاملا اختصاصی بوده و در طول دوره درمان بر اساس شرایط و شدت بیماری تغییر خواهد کرد. هدف از درمان جلوگیری از شدت یافتن یا عود بیماری و به حداقل رساندن آسیب ها و عوارض ناشی از بیماری می باشد.

مدیریت خستگی در لوپوس: از علل تا مدیریت

خستگی یکی از شایع ترین شکایات و بخش جدایی ناپذیر افراد مبتلا به لوپوس است. لازم به ذکر است که خستگی همیشه ناشی از لوپوس نیست و عوامل متعدد زیر ممکن است در آن نقش داشته باشند:

• فعالیت بیماری لوپوس (به ویژه در دوره های تشدید)
• کم خونی (کاهش گلبولهای قرمز و اکسیژن رسانی)
• مشکلات تیروئید (کم کاری تیروئید با آزمایش TSH بررسی میشود)
• استرس (با وجودی که باعث لوپوس نمیشود، آن را تشدید میکند)
• افسردگی (چرخه ی معیوب خستگی و غم)
• رژیم غذایی نامناسب (کمبود کالری یا جذب ناکافی)
• التهاب (به ویژه در زمان تشدید لوپوس)
• عفونتها (ناشی از تضعیف سیستم ایمنی توسط داروها)
• اختلالات خواب
• فعالیت بیش ازحد (کاهش حجم وظایف روزانه ضروری است)

راهکارهای پزشکی مدیریت خستگی در لوپوس :

• درمان بیماری های زمینه ای (مثل کم خونی یا اختلال تیروئید)
• همکاری با پزشک : پزشک باید سایر عوامل مؤثر در خستگی مانند کم خونی، کم کاری تیروئید، عفونت ها، افسردگی یا عوارض داروها را بررسی و درمان کند. مثال: آزمایش TSH برای تیروئید، آزمایش خون برای کم خونی.
• تنظیم داروها: برخی داروها (مثل پردنیزون، مسکن های اُپیوئیدی یا داروهای ضدافسردگی) ممکن است خستگی را تشدید کنند. تغییر دوز، زمان مصرف یا جایگزینی دارو پس از مشورت با پزشک مفید است.
• تنظیم دوز یا زمان مصرف داروها
• تجویز داروهای بهبود دهنده ی انرژی (مانند Wellbutrin)
• ورزش منظم و برنامه ریزی شده با فیزیوتراپیست
• انجام فعالیتهای کم فشار مانند پیاده روی، یوگا یا شنا به مدت ۱۵-۳۰ دقیقه در روز.
• از انجام کارهای پشت سرهم خودداری کنید و بین فعالیتها استراحت کوتاه داشته باشید.
• کاهش انتظارات و حذف وظایف غیرضروری
• رفتاردرمانی شناختی (CBT): تغییر باورهای نادرست (مثل اگر خانه را تمیز نکنم، آدم بدی هستم یا اگر استراحت کنم، آدم تنبلی هستم) و جایگزینی آنها با افکار واقع بینانه.
• تغذیه متعادل: مصرف پروتئین برای انرژی بلندمدت و کربوهیدرات برای انرژی کوتاه مدت. (پرهیز از جوانه یونجه و گیاه اکیناسه)
• استراحت کردن هنگام نیاز: زدن چرت های کوتاه به مدت 20 دقیقه در طول روز و داشتن برنامه خواب منظم
• انجام ورزش سبک, پیاده روی یا ورزش های کم فشاری که خستگی را کاهش و کیفیت زندگی را بهبود میدهند.
• تنظیم محیط کار: استفاده از میزهای ایستاده، صندلی ارگونومیک, استراحتهای کوتاه, تنظیم نور صفحه نمایش برای کاهش خستگی چشم.
• انجام حرکات کششی در فواصل منظم در محیط کار و مذاکره برای تنظیم ساعت کاری منعطف یا دورکاری در روزهای تشدید خستگی.
• درمان اختلالات خواب: تجویز داروهای خواب آور یا درمان آپنه خواب با دستگاه CPAP در صورت نیاز. ( آپنه خواب اختلالی است که در آن تنفس فرد در طول خواب به طور مکرر قطع شده و مجدداً آغاز میشود و معمولاً به دلیل انسداد مجاری هوایی یا مشکلات سیگنال دهی مغزی ایجاد میشود.)
• پرهیز از استرس شدید و قرار گرفتن در معرض نور خورشید

داروهای کمکی جهت مدیریت خستگی در لوپوس:

• داروهای محرکهای سیستم عصبی مرکزی مانند متیل فنیدات  (Methylphenidate) یا مودافینیل (Modafinil) .
• داروهای ضد افسردگی :مانند فلوکستین (Fluoxetine) یا دولوکستین (Duloxetine) در صورت همراهی خستگی با افسردگی.
• محرکهای ملایم: مانند Provigil (مودافینیل) برای بهبود تمرکز و انرژی.
• مکمل ها: مثل ویتامین D یا روغن ماهی (با مشورت پزشک).

نکته:

چون احتمال بروز عوارض جانبی مهم در مورد برخی از درمان ها وجود دارد؛بروز هر نشانه جدید یا تغییری در وضعیت بیمار؛ باید سریعا به پزشک معالج گزارش شود. تاکید میشود که بدون اطلاع و مشورت با پزشک؛درمان بیماران لوپوس به هیچ وجه نباید متوقف شده و یا نوع درمان تغییر یابد. علاوه بر درمان های اختصاصی بیماری لوپوس ممکن است داروهای دیگری نظیر داروی ضد پوکی استخوان،داروی پایین آورنده کلسترول،داروهای ضد فشار خون و داروهایی که برای درمان عفونت به کار میروند برای برخی از بیماران لازم شود. ماهیت بیماری لوپوس،هزینه های درمان و عوارض داروها ممکن است برخی از بیماران را به این فکر انداخته که راه های دیگری مثل رژیم های خاص غذایی،مکمل های غذایی،پمادها،کرم ها،درمان های طب سنتی،هومیوپاتی را امتحان کنند.

اگرچه برخی از این روش ها ممکن است زیانی نداشته باشد و از نظر روانی موجب کاهش علایم بیماری شود ولی تا کنون هیچ تحقیق نشان نداده است که این روش ها بر فرایند بیماری یا پیش گیری از آسیب ارگان های درگیر تاثیری داشته باشد. قطع داروهای اساسی درمان لوپوس و غفلت از پیگیری منظم تحت نظر پزشک معالج کار خطرناکی است و عواقب وخیمی دارد.علی رغم عوارض مختلف بیماری لوپوس و عوارض جانبی بالقوه داروها، اشخاص مبتلا به لوپوس می توانند زندگی خوبی داشته باشند.

:جلوگیری از عود لوپوس

نکات زیر به جلوگیری از عود لوپوس کمک شایانی میکنند:

• دوری کردن از نور خورشید: زیرا اشعه ماورابنفش نور خورشید میتواند سبب عود و شعله وری بیماری و تشدید راش پوستی شود. ( در ساعات ده صبح الی چهار بعد از ظهر که نور خورشید شدید است, کمتر از خانه و مکان های سرپوشیده خارج شوید)
• استفاده از کرم های ضد آفتاب, کلاه و چتر
• در مورد استفاده از نوع مناسب کرم ‌ضد آفتاب ،روش های کاهش استرس،تعادل بین فعالیت و استراحت،ورزش های مناسب و روش های مناسب پیش گیری از بارداری با پزشک خود مشورت نمایید.
• از آنجاییکه بیمار مبتلا به لوپوس در مقابل بیماری های عفونی آسیب پذیرتر و مستعدتر است ممکن است تزریق سالیانه واکسن انفولانزا و ذات الریه توسط پزشک معالج برای بیمار تجویز گردد.
• رعایت بهداشت دهان و دندان با مسواک نرم و خمیر دندان حاوی فلوراید و ویزیت دوره ای توسط دندان پزشک
• پیش گیری از عفونت به ویژه در کسانی که تحت درمان با داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی هستند: زنان مبتلا به لوپوس باید به صورت منظم توسط متخصص زنان معاینه شوند و غربالگری های لازم در مورد پستان ها توسط معاینه بالینی و ماموگرافی صورت پذیرد. مردان مبتلا به لوپوس باید تست خون مربوط به پروستات را انجام دهند.
• اندازه گیری منظم فشار خون،کلسترول و میزان قند خون
• انجام معاینات سالیانه چشم پزشکی مخصوصا اگر بیمار کورتون و داروهای ضد مالاریا استفاده میکند.
• مصرف کورتون میتواند باعث افزایش اشتها و نهایتا افزایش وزن شود. زیرا کاهش وزن و کاهش اشتها یکی از شکایات شایع بیماران تازه تشخیص داده شده است که می تواند بدلیل اثرات خود بیماری و یا ناشی از عوارض گوارشی داروهای تجویز شده باشد.
• رعایت نکات بهداشتی مربوط به روش زندگی سالم مانند تغذیه خوب،ورزش،عدم مصرف سیگار و دخانیات برای جلوگیری از عوارض قلبی

سلامت روان:

• توجه به سلامت روان از قبیل یادگیری روش های مقابله با استرس شامل برنامه های منظم ورزشی و برنامه های مراقبتی و ریلاکس سازی
• برخورداری از حمایت خانواده و دوستان نزدیک و پزشکان با تجربه
• شرکت در جلسات گروه بیماران لوپوسی: زیرا روحیه بیمار تقویت شده و به کسب مهارت های لازم جهت کنار آمدن با بیماری کمک میکند. مطالعات نشان داده است بیمارانی که از اطلاعات خوبی در مورد بیماری برخوردار هستند و فعالانه در درمان خود مشارکت می کنند؛ درد کمتری داشته و احتیاج آنها به مراجعات پزشکی کمتر بوده، اعتماد به نفس آنها افزوده شده و فعالتر باقی می مانند.

با تغذیه در لوپوس بیشتر آشنا شوید.

لوپوس و بارداری

باروری در زنان و مردان مبتلا به بیماری لوپوس مانند افراد طبیعی است و مشاوره در مورد بارداری و برنامه ریزی قبل از بارداری در خصوص مصرف داروهای مربوطه و یا انتخاب بهترین روش پیشگیری از بارداری برای زنانی که قصد بارداری ندارند اهمیت زیادی دارد. اغلب زنان مبتلا به لوپوس دوره حاملگی طبیعی دارند ولی بصورت کلی احتمال سقط جنین و زایمان زودرس و سایر عوارض مرتبط با بارداری در آنان نسبت به سایرین بیشتر است. به همین دلیل همواره باید در زمان بارداری تحت نظر متخصص روماتولوژی و متخصص زنان قرار بگیرند.

توصیه میشود که قبل از اقدام به بارداری , در زمان مطلوب جهت کنترل علائم لوپوس و مصرف داروهای مربوط برای بارداری سالم به متخصص روماتولوژی معالج خود مراجعه شود.

شیوع پنومونی پنوموسیستیس جیرووسی (PJP) در بیماران مبتلا به لوپوس

پنومونیسیستیس جیرووسی پنومونی (PJP) یک عفونت فرصت طلب است که ممکن است بیماران مبتلا به لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE) را تحت تاثیر قرار دهد. به دلیل استفاده از داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی در درمان لوپوس، بیماران مبتلا به SLE بیشتر در معرض خطر ابتلا به عفونت‌های فرصت‌طلب مانند PJP قرار دارند. مطالعات نشان داده‌اند که شیوع PJP در بیماران مبتلا به SLE نسبتاً پایین است. گاها این احتمال وجود دارد که در برخی موارد، این عفونت تشخیص داده نشود یا با علائم دیگر بیماری لوپوس اشتباه گرفته شود. برای پیشگیری از PJP در بیماران مبتلا به SLE، پزشک ممکن است داروهای پیشگیری‌کننده مانند تریمتوپریم و سولفامتوکسازول را تجویز کند. این داروها با کاهش رشد قارچ PJP در ریه‌ها، از بروز عفونت جلوگیری می‌کنند.

عوامل موثر بر شیوع PJP در بیماران مبتلا به SLE :

• نوع و شدت درمان: استفاده از داروهای قوی‌تر و طولانی‌مدت‌تر سرکوب‌کننده سیستم ایمنی، خطر ابتلا به PJP را افزایش می‌دهد.
• وجود بیماری‌های زمینه‌ای دیگر مانند نقص ایمنی اولیه، می‌تواند خطر ابتلا به PJP را تشدید کند.
• عوامل فردی: سن، نژاد، و وضعیت تغذیه نیز می‌توانند بر خطر ابتلا به PJP تأثیر بگذارند.

علائم  خفیف تا شدید PJP :

• تنگی نفس
• سرفه خشک و بدون خلط
• تب خفیف تا متوسط
• کاهش وزن ناخواسته
• احساس خستگی مفرط و ضعف عمومی

تشخیص PJP :

تشخیص PJP بر اساس علائم بالینی، معاینه فیزیکی و آزمایش‌های تشخیصی انجام می‌شود. مهم‌ترین آزمایش برای تشخیص PJP، بررسی نمونه‌ای از مایع ریوی (خلط) زیر میکروسکوپ است. همچنین، آزمایش خون برای بررسی وجود آنتی‌ژن PJP می‌تواند به تشخیص کمک کند.

لوپوس اریتماتوز نوزادی

لوپوس اریتماتوز نوزادی یک بیماری خودایمنی نادر در نوزادانی است که مادران آن‌ها مبتلا به لوپوس اریتماتوز سیستمیک یا سایر بیماری‌های خودایمنی هستند. این بیماری زمانی اتفاق می‌افتد که آنتی‌بادی‌های خاصی از مادر از طریق جفت به جنین منتقل می‌شوند و به بافت‌های نوزاد حمله می‌کنند.

علل لوپوس اریتماتوز نوزادی:

• انتقال آنتی‌بادی‌های خاص مانند anti-Ro/SSA و anti-La/SSB از مادر به نوزاد
• سیستم ایمنی نوزادان ممکن است به آنتی‌بادی‌ها واکنش نشان داده و به بافت‌های بدن خود آسیب برساند.

علائم:

• بثورات پوستی که معمولاً به صورت قرمزی، پوسته‌پوسته شدن و تورم در پوست سر، صورت و بدن ظاهر می‌شود.
• مشکلات یا نارسایی قلبی
• کم خونی و ترومبوسیتوپنی: کاهش تعداد گلبول‌های قرمز و پلاکت‌ها در خون نیز می‌تواند در نوزادان مبتلا به NLE رخ دهد.
• مشکلات کبدی و زردی

نفریت لوپوس چیست؟

نفریت لوپوس یک عارضه مکرر در افرادی است که مبتلا به لوپوس اریتماتوز سیستمیک هستند، که بیشتر به عنوان لوپوس شناخته می شود. این عارضه زمانی اتفاق می‌افتد که آنتی‌بادی‌های لوپوس بر ساختارهایی در کلیه‌ها که مواد زائد را جدا می‌کنند، تأثیر می‌گذارد. این اتفاق باعث التهاب کلیه شده و ممکن است منجر به خون در ادرار، پروتئین در ادرار، فشار خون بالا، اختلال در عملکرد کلیه یا حتی نارسایی کلیه شود. تقریباً نیمی از بزرگسالان مبتلا به لوپوس سیستمیک به نفریت لوپوس مبتلا می شوند. لوپوس سیستمیک باعث می شود که پروتئین های سیستم ایمنی به کلیه ها و توانایی آنها در فیلتر کردن مواد زائد آسیب برساند.

علائم:

• خون در ادرار
• ادرار کف آلود (به دلیل پروتئین اضافی در ادرار)
• فشار خون بالا
• تورم در دست، مچ پا یا خود پا
• افرایش کراتینین خون

عوامل خطر

عوامل خطر زیادی برای نفریت لوپوس وجود ندارد، به جز موارد زیر:

• جنسیت: اگرچه زنان بیشتر به لوپوس مبتلا می شوند، اما مردان بیشتر از زنان به نفریت لوپوس مبتلا می شوند.
• نژاد یا قومیت: سیاه‌پوستان، اسپانیایی‌تبارها یا لاتین‌ها و آسیایی‌آمریکایی‌ها بیشتر از سفیدپوستان در معرض ابتلا به نفریت لوپوس هستند.

:آزمایشات تشخیص نفریت لوپوس

• آزمایش خون و ادرار: علاوه بر آزمایشات استاندارد خون و ادرار، ممکن است از شما خواسته شود که ادرار خود را برای یک روز کامل جمع آوری کنید. این آزمایش‌ها میزان عملکرد کلیه‌های شما را اندازه‌گیری می‌کنند.
• نمونه ­برداری از کلیه: نمونه ­برداری که در آن پزشک شما بخش کوچکی از بافت کلیه را برای تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی برمی دارد، قطعی ترین آزمایش برای تشخیص نفریت لوپوس است. نمونه برداری همچنین می تواند به تعیین شدت بیماری شما کمک کند.

:درمان نفریت لوپوس

هنوز درمان شناخته شده ای برای این عارضه وجود ندارد اما پزشک در درمان اهداف زیر را دنبال می کند:

• کاهش علائم یا ناپدید شدن علائم (بهبودی موقت)
• جلوگیری از بدتر شدن بیماری
• حفظ بهبودی موقت
• جلوگیری از نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه
• درمان های کم خطر

داروهای نفریت لوپوس:

به طور کلی، پزشکان ممکن است این درمان ها را برای افراد مبتلا به بیماری کلیوی توصیه کنند:

• تغییر رژیم غذایی: محدود کردن میزان پروتئین و نمک در رژیم غذایی می تواند عملکرد کلیه را بهبود بخشد.
• داروهای فشار خون: برای کمک به کنترل فشار خون و همچنین جلوگیری از نشت پروتئین از کلیه ها به ادرار.همچنین داروهایی به نام دیورتیک ها یا ادرارآورها می توانند به شما کمک کنند تا از شر مایعات اضافی خلاص شوید.

با این حال، درمان های کم خطر به تنهایی برای نفریت لوپوس موثر نیست و برای نفریت لوپوس شدید، ممکن است از داروهایی استفاده شود که حمله سیستم ایمنی به سلول های سالم را کند یا متوقف می کنند. آزمایشات بالینی برای درمان های جدید نیز ممکن است در دسترس باشد. تعیین اینکه چه داروهایی ممکن است به شما کمک کند نیاز به بحث دقیق در مورد مزایا و خطرات با پزشک شما دارد. برای افرادی که به نارسایی کلیه دچار می شوند، گزینه های درمانی شامل دیالیز است که به حذف مایعات و مواد زائد از بدن، حفظ تعادل مناسب مواد معدنی در خون و مدیریت فشار خون با فیلتر کردن خون از طریق دستگاه کمک می‌کند.

تغذیه در لوپوس

مشاهده شده است که پایین بودن میزان آنتی اکسیدان هایی مانند ویتامین A، E می تواند باعث بروز این بیماری شود. تغذیه مناسب بخش مهمی از برنامه ی درمانی برای لوپوس است. رژیم غذایی مناسب سوخت لازم برای بدن شما را فراهم می کند تا عملکرد طبیعی اش را انجام دهد. هر چند راهنمای غذایی خاصی برای اشخاص مبتلا به لوپوس وجود ندارد، اما موارد تغذیه ای وجود دارد که شما باید در مورد آن اطلاع داشته باشید. اگر هریک از این موارد برای شما مشکلی ایجاد کرد، با پزشک یا پرستارتان تماس بگیرید. آنها قادر خواهند بود که به شما اطلاعات بیشتری بدهند و شما را به متخصص تغذیه ی دارای پروانه ی رسمی معرفی کنند.

تغذیه به عنوان یک فاکتور مهم نه تنها در حفظ سلامتی کل بدن، بلکه در توانایی ایجاد بیماری از دیرباز مورد توجه بوده است . به تدریج در اواسط قرن بیستم، با افزایش دانش بشر در بررسی عامل بیماری های خود ایمن، نقش تغذیه به عنوان یک فاکتور در ایجاد بیماری های روماتولوژیک کم رنگ شد، اما مجدداً از اواخر قرن بیستم تغذیه مورد توجه پزشکان و متخصصین قرار گرفت وتا کنون مطالعات زیادی در رابطه با انواع تغذیه و مکمل های غذایی در ایجاد و درمان بیماری های روماتیسمی انجام شده است. لوپوس به عنوان یکی از بیماری های روماتیسمی از اهمیت زیادی برخوردار است .

کاهش وزن یا اشتها:

کاهش وزن در مدت یک سال معمولا توسط افرادی که تازه بیماریشان تشخیص داده شده است، گزارش می شود و می تواند ناشی از خود بیماری یا داروهای باشد که باعث بیماری معده یا زخم های دهانی می شوند. پزشک میزان کاهش وزن شما و دیگر مسائل مربوطه را برآورد خواهد کرد و ایجاد تغییراتی در رژیم غذایی شما را پیشنهاد خواهد داد تا مطمئن شود که شما به طور مناسب تغذیه می کنید و کاهش وزن بیشتری نخواهید داشت.

افزایش وزن:

افزایش وزن در صورت مصرف کورتیکواستروئید ها می تواند ایجاد مشکل کند. این داروها اغلب اشتهای فرد را افزایش می دهند و در صورتیکه فرد متوجه نباشد افزایش وزن به صورت ناخواسته اتفاق خواهد افتاد. پزشک شما رژیم غذایی و دیگر مسائل مربوط به آن را بررسی خواهد کرد و برنامه ای برای حفظ وزن و کاهش مقدار اضافه وزن به شما پیشنهاد خواهد داد. برنامه احتمالا شامل رژیم غذایی کم چربی، ورزش و اصلاح عادات خواهد بود. متخصص تغذیه معتبر نیز با بررسی مواد غذایی مورد علاقه و غذاهایی که به آن ها علاقه ندارید و الگوهای تغذیه ای به کمک شما خواهد آمد و می تواند برنامه ی غذایی ویژه برحسب نیازها و سبک زندگی شما برایتان تهیه کند.

مشکل در مصرف داروها :

تعدادی از داروها باعث ایجاد اختلالات دستگاه گوارش یا اختلالات GI مانند سوزش معده، آشفتگی معده، تهوع، استفراغ یا زخم های دهانی دردناک شوند. اگر شما مشکلات دستگاه گوارش دارید سریعا با پزشکتان تماس بگیرید. به این دلیل که بسیاری از مسائل مربوط به چگونگی و زمان دریافت این داروها می باشد. میزان یا دوره ی درمان می تواند بعضا تغییر داده شود تا عوارض جانبی نامطلوب را کاهش دهد یا متوقف کند. در برخی موارد، ممکن است پزشک دارو را عوض کند. بسیاری از داروها باید با غذا خورده شوند تا به کاهش عوارض جانبی کمک کنند.

پوکی استخوان:

در پوکی استخوان تراکم استخوان های بدن کاهش می یابد و به آسانی شکسته می شوند. هرچند این حالت اغلب افراد مسن و زنان یائسه را تحت تاثیر قرار می دهد اما می تواند هر فردی را که برای مدت طولانی از داروهای کورتیکواستروئید مصرف می کند تحت تاثیر قرار دهد. لذا مصرف کلسیم و ویتامین D از اهمیت بسزایی برخوردار است.  پزشک شما تاریخچه ی مصرف داروی شما، برنامه ی درمانی، تغذیه و هر عاملی که شامل حال شما شود را بررسی خواهد کرد. سنجش تراکم استخوان نیز انجام می گیرد. البته درافرادی که مشکل کلیوی دارند مصرف این مکمل ها بایدزیر نظر پزشک و با نظر ایشان باشد. مصرف غذاهای غنی از کلسیم مانند شیر، ماست، کشک ، مغزها و هم چنین پیاده روی زیرنور آفتاب جهت سنتز ویتامین D مورد نیاز بسیار مفید است .

گسترده ترین آزمایش تعیین تراکم مواد معدنی دریافت تابش بسیار کمتر می باشد. توصیه ها برای جلوگیری یا کاهش مشکل، احتمالا شامل رژیم غذایی سرشار از کلسیم (1000تا 1500 میلی گرم در روز) و ویتامین D (800 میلی گرم در روز) و برنامه ای ورزشی که مناسب شماست، می باشند. در صورتی که میزان کلسیم در غذای شما کافی نباشد پزشک مکمل کلسیم را تجویز خواهد کرد. مکمل کلسیم حاوی کربنات کلسیم بهتر است 2 ساعت بعد از غذا مصرف شود.

واحدهای کلسیم در مواد غذایی گوناگون:

ماده غذايي اندازه واحد مقدار كلسيم در واحد  شير(كليه انواع شير) 1 ليوان 325 ماست 1ليوان 300 دوغ 1 ليوان 125 پنير 1 قوطي كبريت 110 بستني 1 ليوان 180 كشك معمولي 2 قاشق غذا خوري 145 اسفناج(پخته) نصف ليوان 138 سبزي خوردن 1 پيش دستي متوسط(40گرم) 72 سبزي كوكو- قورمه سبزي-آش(پخته) 3 قاشق غذا خوري 100 پرتغال 1 عدد متوسط (30 گرم) 52 انجير خشك 6 عدد متوسط 125 انواع نان(بربري- سنگك- تافتون- لواش) 30گرم 50 لوبيا و نخود(پخته) نصف ليوان 60 كنجاله سويا(پخته) 3 قاشق غذاخوري(45 گرم) 33 بادام يك چهارم ليوان فراهم زيستي كلسیم بر حسب منبع غذايي متفاوت است. براي مثال افزايش دريافت فيبر با تعادل منفي كلسيم همراه است. در مقابل، جذب كلسيم از سبزيجات با مقدار كم اگزالات (مثل انواع كلم) تقريبا به اندازه جذب شير است. ** مقدار كلسيم در همه انواع شير (بدون چربي، 1%، 2%، و شير پرچرب) يكسان است.

ديابت ناشي از استروئيد :

ديابت حالتي است كه بدن شما نمي تواند ميزان انسولين را كاهش دهد تا سطح گلوكز (قند) طبيعي خون را حفظ كند. استفاده ي طولاني مدت از كورتيكواستروئيدها ممكن است باعث ديابت شود كه بايد با روشي مشابه ديگر افراد مبتلا به ديابت درمان شود. پس از انجام آزمايش تغذيه اي و فيزيكي، احتمالا پزشكتان شما را در برنامه ي تغذيه اي خاصي قرار مي دهد. شما مي توانيد با متخصص تغذيه اي جهت درك جنبه هاي گوناگون رژيم غذايي و برنامه ريزي براي وعده هاي غذايي صحبت كنيد. امكان دارد براي حفظ سطح طبيعي گلوكز خون نياز به مصرف دارو داشته باشيد.

رژیم و درمان دیابت:

براي برخي افراد، ممكن است يك قرص تجويز شود ولي براي افراد ديگر تزريق انسولين نياز باشد. اگر شما مبتلا به ديابت ناشي ازاستروئيد (پردنيزولون) تشخيص داده شده ايد، از پزشكتان بخواهيد تا شما را به برنامه ي آموزش ديابت ارجاع دهند. اين برنامه ها به افرادي كه تازه بيماريشان تشخيص داده شده است كمك خواهند كرد تا در مورد بيماري بيشتر بدانند و شرايط خود را براي داشتن زندگي سالم مديريت كنند. اگر چنين برنامه اي در محلي كه شما زندگي مي كنيد قابل دسترسي نمي باشد، يك متخصص تغذيه قادر خواهد بود كه اطلاعات مورد نيازتان را به شما بدهد.

در این بیماران، دریافت مواد قندی و نشاسته ای باید طبق یک رژیم غذایی مناسب انجام گیرد و مشاور تغذیه در این بیماران لازم و ضروری است. بیماری قلبی و فشارخون بالا در این بیماران نیازمند محدودیت دریافت سدیم ( نمک)می باشد. در مورد بیماران لوپوسی ای که بیماری کلیوی دارند باید دریافت پتاسیم، سدیم، فسفر محدود شود. پتاسیم در میوه ها و سبزیجات به وفور یافت می شود. لذا این بیماران باید محدودیت دریافت این مواد غذایی را داشته باشند و زیر نظر یک مشاوره تغذیه خوب باشند. دریافت کمتر نمک هم به این بیماران کمک می کند، چرا که بار کلیه را کاهش می دهد و لازم به ذکراست که در این بیماران نیاز به پروتئین نیز، تغییر می کند. بنابراین با توجه به نکات ذکر شده داشتن یک رژیم غذایی مناسب می تواند برای درمان این بیماران مفید و کمک کننده باشد.

مشكلات كليه:

به دليل اينكه كليه معمولا به دليل لوپوس آسيب مي بينند، پزشكتان احتمالا هر چندوقت يكبار آزمايشات متنوعي براي آگاهي از عملكرد كليه هاي شما، تجويز خواهد كرد. اگر وي تشخيص دهد كه لوپوس شما كليه هايتان را تحت تاثير قرار داده است، هدف هاي درماني به منظور حفظ عملكرد كليه ها تا حد امكان و جلوگيري از وخيم شدن شرايط مي باشد. در كنار ساير روش های درماني شما تحت رژيم هاي غذايي كم پروتئين، كم پتاسيم و كم سديم قرار مي گيريد. يك متخصص تغذيه مي تواند براي برنامه ريزي چنين رژيم هاي غذايي به شما كمك كند. در مورد ميزان مصرف آب در بيماران با درگيري كليه توصيه مي شود در حد رفع تشنگي آب مصرف شود و به هيج عنوان آب درماني توصيه نمي شود. در صورت عدم احساس تشنگي بهتر است بيشتر از 3 تا 4 ليوان آب در روز مصرف نشود.

بیماری های قلبی عروقی:

اختلالات قلبی عروقی مربوط به لوپوس، شامل تصلب شرائین و فشار خون بالا است. تصلب شرائین حالتی است که در آن چربی در ساختار داخلی سرخرگ ها رسوب می کند. رسوب ها، جریان خون را کاهش می دهند یا مسیر جریان را می بندند. فشار خون بالا ریسک حملات قلبی یا سکته مغزی را افزایش می دهد. فشار خون بالا می تواند هنگامی که لوپوس به کلیه آسیب زده است، اتفاق بیافتد. اگر پزشکتان تشخیص داد که شما مستعد تصلب شرائین هستید، احتمالا رژیم غذایی کم چرب و برنامه ی ورزشی را باید جایگزین کنید. موارد یاد شده به شما در حفظ وزن مناسب و کاهش سطح کلسترول خون کمک می کنند. رژیم غذایی کم سدیم به تنهایی یا همراه با دارو، در صورتیکه شما فشار خون بالا داشته باشید، جایگزین می شود. این موارد به شماجهت کاهش فشار خون تا سطح طبیعی کمک خواهد کرد.

اهمیت رژیم غذایی

علی رغم تمامی این اطلاعات ، رژیم مشخص و معینی برای افراد مبتلا به لوپوس وجود ندارد و این شرایط فرد است که رژیم غذایی این بیماران را مشخص می کند.  در حقیقت رژیم غذایی، با توجه به عوارض این بیماری بر روی فرد، تاثیر داروها بر روی ارگان های مختلف و متابولیسم مواد مغذی تعیین می شود. مشاهده شده است که بسیاری از بیماران نسبت به شیر، لبنیات و میگو آلرژی دارند و این مواد غذایی را نمی توانند تحمل کنند. توجه به برخی نکات و تعیین رژیم غذایی براساس شرایط فرد از اهمیت بسزایی برخوردار است. برخی از بیماران لوپوسی مشکل افزایش وزن دارند، که این مشکل یا براثر مصرف داروهای کورتیکواستروئیدی و یا بر اثر دریافت زیاد کالری به وجود آمده است.

این افراد باید سعی در حفظ وزن داشته باشند و با یک رژیم غذایی مناسب از افزایش وزن خود جلوگیری کنند و از طرف دیگر ، عده ای از بیماران به دلیل مشکلات ناشی از خوردن مانند زخم دهان، وزن خود را از دست می دهند. که در این مورد هم، دریافت کالری مورد نیاز بدن و حفظ وزن نرمال بسیار مهم است . البته با مصرف به موقع و صحیح داروها که بسته به نوع دارو می تواند قبل یا بعد از غذا باشد، می توان زخم معده ناشی از آنها را کاهش داد.

منابع: jrheum.org

بیماران لوپوس با توجه به پیشرفت تحقیقات در شناخت بیماری لوپوس و در مان ها؛ می توانند به زندگی فعال خود در خانه و جامعه ادامه دهند . امیدواریم با پیدایش درمانهای جدید ، شاهد پیشرفت های چشمگیری برای درمان قطعی و پیشگیری از لوپوس باشیم.

لوپوس یک بیماری پیچیده و چندسیستمی است که درمان آن باید تحت نظر یک متخصص روماتولوژی مجرب صورت پذیرد. با توجه به طیف وسیع علائم این بیماری، پیگیری منظم و تنظیم درمان برای کنترل بیماری و جلوگیری از شعله‌ور شدن آن حیاتی است. اگر به بیماری لوپوس مبتلا هستید، برای دریافت نوبت ویزیت و ارزیابی دقیق وضعیت خود، روی لینک زیر کلیک کنید.
نوبت دهی دکتر روماتولوژی (فوق تخصص)