آرتریت ایدیوپاتیک جوانان | علائم و تشخیص بیماری | حمایت کودک در درمان

آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان Juvenile idiopathic arthritis (JIA)  به‌ عنوان یک بیماری خودایمنی در نظر گرفته می‌شود که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت‌های مفصلی حمله می‌کند. علائم JIA شامل درد، تورم، سفتی مفاصل و کاهش دامنه حرکتی است که می‌تواند بر فعالیت‌های روزمره کودک تأثیر بگذارد. این بیماری دارای انواع مختلفی است که بر اساس تعداد مفاصل درگیر و ویژگی‌های بالینی دسته‌بندی می‌شود.

فهرست محتوا:

• آرتریت ایدیوپاتیک جوانان چیست؟
• علائم آرتریت ایدیوپاتیک جوانان
• انواع آرتریت ایدیوپاتیک جوانان
• علل بیماری
• عوامل خطر و عوارض
• زمان مراجعه به پزشک
• تشخیص بیماری
• درمان بیماری
• سوالات متداول

آرتریت ایدیوپاتیک جوانان چیست؟

آرتریت ایدیوپاتیک جوانان که قبلاً به عنوان آرتریت روماتوئید نوجوانان شناخته می شد، شایع ترین نوع آرتریت در کودکان زیر 16 سال است. این بیماری می تواند باعث درد مداوم، تورم و سفتی مفاصل شود. برخی از کودکان ممکن است علائم را تنها برای چند ماه تجربه کنند، در حالی که برخی دیگر علائم را برای چندین سال دارند. برخی از انواع آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان می توانند عوارض جدی مانند مشکلات رشد، آسیب مفاصل و التهاب چشم ایجاد کنند. درمان بر کنترل درد و التهاب، بهبود عملکرد و جلوگیری از آسیب تمرکز دارد.

علائم

شایع‌ترین علائم و نشانه‌های این بیماری عبارتند از:

• درد: شاید فرزند شما از درد مفاصل شکایت نکند، اما ممکن است متوجه شوید که کودک در صبح اول وقت یا بعد از چرت زدن لنگ میزند.
• تورم: تورم مفاصل شایع است اما اغلب ابتدا در مفاصل بزرگتر مانند زانو مشاهده می‌شود.
• سفتی: ممکن است متوجه شوید که فرزندتان نسبت به معمول دست و پا چلفتی‌تر به نظر می‌رسد، به ویژه صبح‌ها یا بعد از چرت زدن.
• تب، غدد لنفاوی متورم و بثورات پوستی: در برخی موارد، این علائم روی تنه ممکن است رخ دهد , که معمولاً در شب‌ها بدتر است.

آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان می‌تواند یک مفصل یا بسیاری از مفاصل را درگیر کند. چندین زیرگروه مختلف از آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان وجود دارد، اما موارد اصلی آن سیستمیک، الیگوآرتیکولار و پلی‌آرتیکولار هستند. اینکه فرزند شما به کدام نوع مبتلا است، بستگی به علائم و تعداد مفاصل درگیر دارد.

مانند سایر اشکال آرتریت، آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان با زمان‌هایی که علائم شعله‌ور می‌شوند و زمان‌هایی که علائم ممکن است حداقل باشند، مشخص می‌شود.

انواع آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان

انواع مختلفی از JIA وجود دارد که بسته به علائم و تعداد مفاصل درگیر، دسته‌بندی می‌شوند:

نوع الیگوآرتیکولار:

این نوع JIA که الیگوآرتریت نیز نامیده می‌شود، کمتر از پنج مفصل را درگیر می‌کند که اغلب در زانو، مچ پا و آرنج کودک است. همچنین می‌تواند باعث یوئیت و التهاب لایه میانی چشم (یووه‌آ) شود. یوئیت ممکن است بدون معاینه تخصصی چشم قابل تشخیص نباشد. حدود نیمی از کل کودکان مبتلا به JIA، الیگوآرتریت دارند که تا بزرگسالی از آن بهبود میابند.

نوع پلی‌آرتیکولار:

این نوع JIA که پلی‌آرتریت نیز نامیده می‌شود، پنج مفصل یا بیشتر را درگیر می‌کند و می‌تواند مفاصل گردن و فک و مفاصل کوچکتر، مانند مفاصل دست و پا را درگیر کند.

نوع پسوریاتیک:

این نوع که به عنوان آرتریت پسوریاتیک نیز شناخته می‌شود، زمانی است که کودک هم آرتریت و هم پسوریازیس (بثورات پوستی که باعث ایجاد لکه‌های قرمز برجسته یا ضایعات پوستی پوشیده شده با تجمع سفید نقره‌ای سلول‌های مرده پوست می‌شود) داشته باشد. آرتریت پسوریاتیک حتی اگر کودک پسوریازیس نداشته باشد، اما ویژگی‌های دیگری مانند انگشت پا متورم، تغییرات خاص ناخن یا یکی از بستگان درجه یک مبتلا به پسوریازیس داشته باشد، می‌تواند تشخیص داده شود.

اسپوندیلوآرتریت نوجوانان:

این نوع آرتریت که اسپوندیلوآرتریت محوری نیز نامیده می‌شود، ستون فقرات، لگن و انتزها (نقاطی که تاندون‌ها و رباط‌ها به استخوان‌ها متصل می‌شوند) را در کودک درگیر می‌کند. چشمان آنها نیز ممکن است دردناک یا قرمز شود. اسپوندیلوآرتریت نوجوانان عمدتاً در پسران و بالای ۷ سال سن , رخ می‌دهد.

نوع سیستمیک:

این نوع که گاهی بیماری استیل نوجوانان نامیده می‌شود، در حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد از کودکان مبتلا به JIA رخ می‌دهد. بیماری سیستمیک، بیماری است که می‌تواند کل بدن کودک یا بسیاری از سیستم‌های بدن را تحت تأثیر قرار دهد. علاوه بر آرتریت، JIA سیستمیک معمولاً باعث تب بالا مداوم و بثورات پوستی می‌شود که اغلب روی تنه، بازوها و پاها هنگام افزایش تب ظاهر می‌شود. همچنین می‌تواند اندام‌های داخلی مانند قلب، کبد، طحال و غدد لنفاوی را تحت تأثیر قرار دهد. این نوع JIA به ندرت چشم‌ها را درگیر می‌کند.

علل بیماری

آرتریت ایدیوپاتیک جوانان زمانی رخ می دهد که سیستم ایمنی بدن به سلول ها و بافت های خود حمله می کند. معلوم نیست چرا این اتفاق می افتد، اما به نظر می رسد هر دو عامل وراثت و محیط نقش دارند.

عوامل خطر و عوارض آرتریت ایدیوپاتیک جوانان

برخی از اشکال آرتریت ایدیوپاتیک جوانان در دختران شایع تر است. چندین عارضه جدی می توانند ناشی از آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان باشند. اما نظارت دقیق بر وضعیت کودک و مراقبت های پزشکی مناسب می تواند تا حد زیادی خطر این عوارض را کاهش دهد:

• مشکلات چشمی: برخی از اشکال این بیماری می توانند باعث التهاب چشم شوند. اگر این بیماری درمان نشود، ممکن است منجر به آب مروارید، آب سیاه و حتی کوری شود. التهاب چشم اغلب بدون علامت رخ می دهد، بنابراین مهم است کودکان مبتلا به این بیماری به طور منظم توسط چشم پزشک معاینه شوند.
• مشکلات رشد:  این بیماری می تواند در رشد کودک بویژه در استخوان ها اختلال ایجاد کند. برخی از داروهای مورد استفاده برای درمان، عمدتاً کورتیکواستروئیدها نیز می توانند مانع رشد شوند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر کودکتان بیش از یک هفته درد، تورم یا سفتی مفاصل داشت، مخصوصا اگر تب هم داشته باشد، به پزشک مراجعه کنید.

تشخیص بیماری

تشخیص آرتریت ایدیوپاتیک جوانان می تواند دشوار باشد زیرا درد مفاصل می تواند علت های مختلفی داشته باشد. هیچ آزمایشی نمی تواند تشخیص را تأیید کند، اما می تواند به رد برخی بیماریهای دیگر که علائم مشابهی دارند، کمک کند.

آزمایشات و معاینات:

• معاینه فیزیکی مفاصل کودک شما
• بررسی سابقه پزشکی کودک شما
• صحبت با شما و فرزندتان در مورد علائم آنها
• آزمایش‌های تصویربرداری مانند اشعه ایکس، سونوگرافی یا تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) برای نشان دادن وضعیت مفاصل کودک شما.
• آزمایش‌های آزمایشگاهی روی خون، ادرار و یا مایع مفصلی برای کمک به تعیین نوع آرتریت و رد سایر علل احتمالی علائم کودک شما مانند عفونت‌ها، آسیب‌ها یا سرطان.

آزمایشات خون

برخی از رایج ترین آزمایشات خون برای موارد مشکوک عبارتند از:

• ESR: سرعت رسوب سرعتی است که با آن گلبول های قرمز خون در انتهای یک لوله خون قرار می گیرند. افزایش نرخ می تواند نشان دهنده التهاب باشد. اندازه ­گیری ESR در وهله اول برای تعیین درجه التهاب استفاده می شود.
• CRP: این آزمایش خون نیز سطوح التهاب عمومی را در بدن اما در مقیاسی متفاوت از میزان ESR , اندازه گیری می کند.
• RF: این آنتی بادی گاهی اوقات در خون کودکان مبتلا به آرتریت ایدیوپاتیک جوانان یافت می شود و ممکن است به این معنی باشد که خطر آسیب ناشی از آرتریت بیشتر است.
• CCP: مانند فاکتور روماتوئید، CCP آنتی بادی دیگری است که ممکن است در خون کودکان مبتلا به آرتریت ایدیوپاتیک جوانان یافت شود و ممکن است نشان دهنده خطر بیشتر آسیب باشد.

در بسیاری از کودکان مبتلا به آرتریت ایدیوپاتیک جوانان، هیچ ناهنجاری قابل توجهی در این آزمایشات خون یافت نمی شود.

 

تصویربرداری اشعه ایکس

تصویربرداری اشعه ایکس یا رزونانس مغناطیسی ممکن است برای حذف سایر بیماری­ها مانند شکستگی ها، تومورها، عفونت یا نقص های مادرزادی گرفته شود. همچنین ممکن است هر از گاهی پس از تشخیص برای نظارت بر رشد استخوان و تشخیص آسیب مفصلی از تصویربرداری استفاده شود.

 

درمان آرتریت ایدیوپاتیک جوانان

درمان آرتریت ایدیوپاتیک جوانان بر حفظ سطح طبیعی فعالیت فیزیکی و اجتماعی برای کودک متمرکز است. برای انجام این کار، پزشکان ممکن است از ترکیبی از استراتژی‌ها برای تسکین درد و تورم، حفظ حرکت و قدرت کامل و جلوگیری از عوارض استفاده کنند. داروها نیز باید تحت نظر پزشک تجویز شوند.

داروها:

• داروهای ضد التهابی غیر استروئید: (NSAIDs) این داروها تسکین درد را فراهم می‌کنند و تورم را کاهش می‌دهند، اما بر روند یا نتیجه JIA تأثیری ندارند.
• کورتیکواستروئیدها: ارائه دهندگان اغلب داروی کورتیکواستروئید را به عنوان تزریق (آمپول) به یک مفصل آسیب دیده تجویز می‌کنند. گاهی اوقات، اگر مفاصل زیادی درگیر باشند یا کودک به آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان سیستمیک مبتلا باشد، استروئیدها به صورت خوراکی (از طریق دهان) به عنوان قرص یا مایع نیز تجویز می‌شوند.
• داروهای ضد روماتیسمی اصلاح کننده بیماری: (DMARDs)  این داروها با تغییر روند واقعی بیماری در آرتریت عمل می‌کنند. هدف از درمان DMARD سرکوب حمله سیستم ایمنی به استخوان‌ها و مفاصل کودک شما است.
• عوامل اصلاح کننده بیولوژیکی: این داروها مولکول‌ها یا پروتئین‌هایی را که باعث التهاب می‌شوند، هدف قرار می‌دهند. آنها اغلب این درمان را برای کودکانی که علائم شدید دارند و با داروهای دیگر بهبود نیافته‌اند، توصیه می‌کنند.

توانبخشی

پزشک ممکن است توصیه کند که کودک با یک فیزیوتراپیست برای کمک به انعطاف پذیری مفاصل و حفظ دامنه حرکتی و انقباض عضلانی کار کند. یک فیزیوتراپیست یا کاردرمانگر ممکن است توصیه های بیشتری در مورد بهترین ورزش و تجهیزات حفاظتی برای کودک ارائه دهد. آنها همچنین ممکن است به کودک توصیه کنند که از تکیه گاه ها یا آتل ها برای کمک به محافظت از مفاصل و حفظ آنها استفاده کند.

 

جراحی

در موارد بسیار شدید، ممکن است برای بهبود عملکرد مفصل نیاز به جراحی باشد.

سبک زندگی و درمان های خانگی

پزشکان می توانند به کودکان کمک کنند تا تکنیک های خودمراقبتی را که به محدود کردن اثرات آرتریت ایدیوپاتیک جوانان کمک می کند، یاد بگیرند. تکنیک ها عبارتند از:

• ورزش منظم: ورزش مهم است زیرا هم قدرت عضلانی و هم انعطاف مفاصل را افزایش می دهد. شنا یک انتخاب عالی است زیرا کمترین فشار را روی مفاصل وارد می کند.
• اعمال سرما یا گرما: سفتی مفاصل بر بسیاری از کودکان مبتلا به آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان، به خصوص در صبح تاثیر می گذارد. برخی از کودکان واکنش خوبی به کمپرس سرد، به‌ویژه پس از فعالیت، نشان می‌دهند. با این حال، بیشتر کودکان گرما را ترجیح می‌دهند، مانند کیسه آب داغ یا حمام یا دوش آب گرم، به‌ویژه در صبح‌ها.
• خوب غذا خوردن: برخی از کودکان مبتلا به آرتریت اشتهای ضعیفی دارند. برخی دیگر ممکن است به دلیل مصرف داروها یا نداشتن فعالیت بدنی اضافه وزن پیدا کنند. یک رژیم غذایی سالم می تواند به حفظ وزن مناسب کمک کند.

کلسیم کافی در رژیم غذایی مهم است زیرا کودکان مبتلا به آرتریت ایدیوپاتیک جوانان در معرض خطر ابتلا به استخوان های ضعیف به دلیل بیماری، برخی داروها، کاهش فعالیت بدنی و تحمل وزن هستند.

مقابله و حمایت

اعضای خانواده می توانند نقش مهمی در کمک به کودکان برای مقابله با شرایط خود ایفا کنند. به عنوان والدین، ممکن است بخواهید موارد زیر را امتحان کنید:

• تا جایی که امکان دارد با فرزند خود مانند سایر فرزندان خانواده خود رفتار کنید.
• به کودک خود اجازه دهید تا عصبانیت خود را در مورد ابتلا به آرتریت ایدیوپاتیک جوانان ابراز کند. توضیح دهید که این بیماری ناشی از کاری نیست که او انجام داده است.
• با در نظر گرفتن توصیه های پزشک و فیزیوتراپیست، کودک خود را به شرکت در فعالیت های بدنی تشویق کنید.
• تشویق کودک به داشتن زندگی عادی و رفتن به مدرسه, شرکت در فعالیت های بدنی, فوق برنامه و خانوادگی
• در مورد وضعیت فرزندتان و مسائل پیرامون آن با معلمان و مدیران مدرسه صحبت کنید.

سوالات متداول

آیا می‌توان از آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان پیشگیری کرد؟

از آنجایی که محققان در حال حاضر نمی‌دانند چه چیزی باعث JIA می‌شود، هیچ روشی برای پیشگیری از آن وجود ندارد. متخصصان به تحقیق در مورد علت و پیشگیری از JIA ادامه می‌دهند.

میزان تاثیر کودکان و نوجوانان مبتلا به آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان چگونه است؟

JIA هر کودک را به طور متفاوتی تحت تاثیر قرار می‌دهد. برای برخی، یک یا دو مفصل را درگیر می‌کند و مدیریت بیماری آسان است. برای برخی دیگر،  JIA ممکن است بسیاری از مفاصل را درگیر کند و باعث علائم شدیدتر یا طولانی‌تر شود. با تشخیص و درمان زودهنگام، می‌توان آرتریت را مدیریت، از آسیب مفصل جلوگیری و عملکرد طبیعی یا تقریباً طبیعی را برای اکثر کودکان مبتلا به JIA فراهم کرد.

آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان چقدر طول می‌کشد؟

JIA می‌تواند ماه‌ها یا سال‌ها طول بکشد. برخی از کودکان به بهبودی کامل می‌رسند، در حالی که برخی دیگر هنوز تا بزرگسالی علائم فعال دارند. معمولا این وضعیت “خروج از سن نوجوانی” JIA و ورود به آرتریت بزرگسالان نامگذاری شده است. در واقع هیچ راهی برای پیش‌بینی اینکه آیا این اتفاق خواهد افتاد وجود ندارد. اما پزشک شما می‌تواند به مدیریت وضعیت فرزندتان کمک کند، درمان‌های مؤثر را بیابد و آنها را برای موفقیت در آینده آماده کند.

منابع: mayoclinic.org و my.clevelandclinic.org