پزشکی هسته ای

تصویربرداری پزشکی هسته ای از مقادیر بسیار کمی ماده رادیواکتیو (رادیودارو) استفاده میکند که به بدن تزریق، بلعیده یا استنشاق میشود. این مواد به سلولها یا اندامهای خاصی میچسبند و توسط دوربین های ویژه (مثل گاما کمرا یا PET/CT) شناسایی میشوند. تصاویر تولیدشده، عملکرد اندامها را نشان میدهند، نه فقط شکل آنها را.

• شناسایی سرطان و بررسی گسترش آن
• ارزیابی جریان خون قلب در بیماریهای عروق کرونر (تست اسکن قلب هسته ای).
• تشخیص عفونتهای استخوانی یا شکستگی های پنهان (اسکن استخوان).
• بررسی عملکرد تیروئید، کلیه ها یا ریه ها.

خیر. دوز تشعشع بسیار کم و کنترل شده است و خطری برای سلامت شما ندارد. ماده رادیواکتیو طی چند ساعت تا چند روز از بدن دفع میشود. بااینحال، زنان باردار یا شیرده باید پیش از آزمایش پزشک را مطلع کنند.

• ممکن است نیاز به ناشتا بودن (برای اسکن PET/CT) یا قطع برخی داروها داشته باشید.
• لباس راحت و بدون فلز بپوشید.
• در صورت بارداری، شیردهی یا آلرژی، حتماً به تیم پزشکی اطلاع دهید.

خیر. فقط ممکن است هنگام تزریق رادیودارو کمی سوزش موقت احساس کنید. کل فرآیند بدون درد و غیرتهاجمی است.

• سی تی اسکن: ساختار اندامها را با اشعه ایکس نشان میدهد.
• PET/CT: ترکیبی از تصاویر ساختاری (CT) و عملکردی (PET) است و فعالیت متابولیک سلولها (مثل سلولهای سرطانی) را مشخص میکند.

تشعشع باقیمانده در بدن شما بسیار ناچیز است، اما ممکن است توصیه شود:

• تا ۲۴ ساعت از تماس نزدیک با کودکان یا زنان باردار خودداری کنید.
• مایعات زیاد بنوشید تا رادیودارو سریعتر دفع شود.

اسکن استخوان میتواند مشکلاتی مانند التهاب، عفونت، آرتریت یا متاستاز سرطان را که در عکسهای معمولی دیده نمیشوند، شناسایی کند. این روش حساسیت بالایی در تشخیص زودهنگام دارد.

عوارض بسیار نادر است. برخی افراد ممکن است:

• واکنش خفیف آلرژیک (خارش یا قرمزی پوست) داشته باشند.
• پس از تزریق، احساس گرما یا سبکی سر کنند.
• این عوارض معمولاً خود به خود برطرف میشوند.

تصاویر بلافاصله پس از اسکن قابل مشاهده اند، اما تفسیر نهایی توسط پزشک هسته ای ۱ تا ۳ روز کاری طول میکشد.

بله، اما دوز رادیودارو متناسب با سن و وزن کودک تنظیم میشود. این روش برای تشخیص بیماریهای مادرزادی، عفونتها یا تومورها در کودکان نیز استفاده میشود.

بستگی به نوع رادیو دارو دارد. برخی مواد ممکن است برای کلیه ها سنگین باشند. حتماً پیش از آزمایش، سابقه بیماری کلیوی خود را با پزشک در میان بگذارید.

ترکیب روشها (مثلاً PET/MRI) دقت تشخیص را افزایش میدهد. برای مثال، ام آرآی جزئیات بافت نرم را نشان میدهد و پزشکی هسته ای فعالیت متابولیک را، که برای تشخیص تومورها بسیار مفید است.