آشنایی با بیماری نقرس
نقرس یکی از انواع درگیری های مفصلی است که در افراد با اسید اوریک بالا رخ می دهد. مشخصه آن حملات ناگهانی و شدید درد، تورم، قرمزی و حساسیت در یک یا چند مفصل و اغلب در شست پا است.
حمله ناگهانی نقرس بیشتر ممکن است در شب رخ دهد هرچند که شروع حمله ممکن است در طی روز هم باشد. این حملات ناگهانی می توانند باعث بیدار شدن از خواب در نیمه شب شوند با حسی شبیه این که شست پا آتش گرفته است. مفصل آسیب دیده داغ، متورم و به قدری حساس است که حتی وزن ملحفه روی آن غیرقابل تحمل به نظر میرسد.
نشانه های این بیماری ممکن است بعد از مدتی از بین بروند، اما راه هایی برای مدیریت علائم و جلوگیری از عود کردن آن وجود دارد.
آنچه در این محتوا ذکر میکنیم:
- علائم نقرس
- علل ابتلا به نقرس
- عوامل افزایش دهنده سطح اسید اوریک در بدن
- عوارض نقرس
- تشخیص نقرس
- درمان نقرس و توصیه های روماتولوژیست
- آمار ابتلا به نقرس
- مطالعات جدید نقرس
علائم
علائم نقرس ناگهانی بوده و بیشتر ممکن است در شب خود را نشان دهند هرچند بروز علائم ممکن است طی روز هم باشد.
- درد شدید مفاصل: نقرس هر مفصلی را می تواند گرفتار کند اما معمولاً اولین حملات در انگشت اول پا رخ می دهد. دیگر مفاصلی که معمول تحت تاثیر قرار می گیرند شامل مچ پا، زانو، آرنج، مچ دست و انگشتان است. بیشتر اوقات درد در 4 تا 12 ساعت اول پس از شروع آن شدید است.
- ناراحتی طولانی مدت: پس از کاهش درد شدید، ممکن است برخی از ناراحتی های مفصلی از چند روز تا چند هفته باقی بمانند. احتمال اینکه حملات بعدی بیشتر طول بکشند و مفاصل بیشتری را تحت تاثیر قرار دهند، زیاد است.
- التهاب و قرمزی: مفصل یا مفاصل آسیب دیده متورم، حساس، گرم و قرمز می شوند.
- محدوده حرکتی محدود: با پیشرفت بیماری، ممکن است حرکت دادن مفاصل به طور طبیعی سخت شود.
علل
شروع حمله نقرسی در نتیجه رسوب اسید اوریک در مفصل ایجاد می شود که موجب حمله سیستم دفاعی به مفصل و ایجاد التهاب در مفصل می شود که ویژگی التهاب ایجاد شده درد ، تورم و گرمی و قرمزی مفصل است.
اسید اوریک زمانی تولید میشود که بدن پورین ها را که به طور طبیعی در بدن یافت میشوند، تجزیه میکند. پورین ها در غذاهای خاصی از جمله گوشت قرمز و گوشت اعضای بدن مانند جگر یافت می شوند. غذاهای دریایی غنی از پورین شامل ماهی کولی، ساردین، صدف، گوش ماهی، قزل آلا و ماهی تن میباشند. نوشیدنی های الکلی به خصوص آبجو و نوشیدنی های شیرین شده با قند میوه (فروکتوز) باعث افزایش سطح اسید اوریک می شوند.
انسان برخلاف دیگر پستانداران آنزیم تجزیه کننده اسید اوریک را ندارد بنابراین اسید اوریک از طریق کلیه دفع می شود. حال اگر تولید اسید اوریک افزایش یابد یا به علت ناتوانی کلیه، دفع اسید اوریک کاهش یابد سطح اسید اوریک خون افزایش یافته و احتمال حمله نقرسی افزایش می یابد . ولی باید توجه داشت که هرکسی که اسید اوریک بالا داشته باشد الزاما دچار حمله نقرسی نخواهد شد .
عوامل خطر
اگر سطح اسید اوریک در بدن زیاد باشد، احتمال ابتلا به نقرس بیشتر است. عوامل افزایش دهنده سطح اسید اوریک در بدن عبارتند از:
- رژیم غذایی: مصرف بالای گوشت قرمز، صدف، نوشیدنی های شیرین شده با قند میوه (فروکتوز) و مصرف الکل به خصوص آبجو، سطح اسید اوریک را افزایش می دهند که خطر ابتلا به نقرس را افزایش می دهد.
- وزن: اضافه وزن باعث میشود بدن اسید اوریک بیشتری تولید کند و در نتیجه کلیهها برای دفع اوریک اسید به مشکل میخورند.
- بیماری ها: بیماری هایی مانند فشار خون بالای درمان نشده، دیابت، چاقی، سندرم متابولیک و بیماری های قلبی و کلیوی باعث افزایش خطر ابتلا به نقرس می شوند.
- داروهای خاص: آسپرین با دوز پایین، برخی داروهای مورد استفاده برای کنترل فشار خون از جمله دیورتیکهای تیازیدی، مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین و مسدودکنندههای بتا می توانند سطح اسید اوریک را افزایش دهند. همچنین داروهای ضد رد پیوند که برای افرادی که تحت پیوند عضو قرار گرفته اند تجویز می شود، خطر ابتلا را افزایش میدهند.
- سابقه خانوادگی نقرس: اگر اعضای خانواده مبتلا به این بیماری بوده اند، احتمال ابتلا بیشتر است.
- سن و جنسیت: نقرس بیشتر در مردان رخ می دهد، در درجه اول به این دلیل که زنان سطح اسید اوریک پایین تری دارند. با این حال، پس از یائسگی سطح اسید اوریک زنان به مردان نزدیک می شود. در مردان احتمال ابتلا به نقرس زودتر، معمولاً بین 30 تا 50 سالگی است. در حالی که در زنان علائم معمولاً پس از یائسگی ایجاد می شود.
- جراحی یا ضربه اخیر: تجربه جراحی یا ضربه اخیر گاهی اوقات می تواند باعث حمله نقرسی شود. در برخی افراد، دریافت واکسن میتواند باعث تشدید نقرس شود.
عوارض نقرس
افراد مبتلا به نقرس ممکن است به شرایط شدیدتری مبتلا شوند، مانند:
- نقرس مکرر: برخی از افراد مبتلا به نقرس دوباره نشانه های این بیماری را تجربه نمیکنند. ولی بعضی ممکن است چندین بار در سال آن را تجربه کنند. داروها به پیشگیری از حملات نقرس در افراد مبتلا به نقرس مکرر کمک میکنند. نقرس در صورت عدم درمان باعث فرسایش و تخریب مفصل می شود.
- نقرس پیشرفته: نقرس درمان نشده ممکن است باعث ایجاد رسوبات بلورهای اوریک اسید در زیر پوست در برآمدگی هایی به نام توفوس شود. توفوس میتواند در نواحی مختلفی مانند انگشتان، دستها، پاها، آرنج یا تاندون آشیل در امتداد پشت مچ پا ایجاد شود. توفوس ها معمولاً دردناک نیستند، اما می توانند در هنگام حملات نقرسی متورم و حساس شوند.
- جمع شدن بلورهای اوریک اسید در مجاری ادراری میتواند باعث به وجود آمدن سنگ کلیه در افراد مبتلا به نقرس شود. مصرف دارو به کاهش خطر ابتلا به سنگ کلیه کمک میکند.
تشخیص نقرس
برای تشخیص قطعی نقرس، پزشک از ترکیبی از عوامل بالینی، آزمایشهای فیزیکی و آزمایشهای آزمایشگاهی استفاده میکند.
آزمایشهای فیزیکی:
- معاینه فیزیکی مفصل: پزشک مفصل ملتهب را معاینه میکند تا قرمزی، تورم، گرما و درد را بررسی کند.
- بررسی سابقه خانوادگی بیمار ، رژیم غذایی، مصرف داروها و سایر بیماریهای زمینه ای
آزمایشهای آزمایشگاهی:
- آزمایش مایع سینوویال: این آزمایش قطعیترین روش برای تشخیص نقرس است. در این آزمایش، نمونهای از مایع مفصلی ملتهب با سوزن کشیده میشود و زیر میکروسکوپ بررسی میشود. کریستال های اورات ممکن است هنگامی که مایع زیر میکروسکوپ بررسی می شود، قابل مشاهده باشند.
آزمایش خون:
- سطح اسید اوریک: اندازهگیری سطح اسید اوریک در خون میتواند به تشخیص نقرس کمک کند. اما سطح بالای اسید اوریک همیشه به معنای ابتلا به نقرس نیست و ممکن است دلایل دیگری نیز داشته باشد.
- آزمایشهای التهابی: آزمایشهایی مانند ESR (سرعت رسوب اریتروسیت) و CRP (پروتئین C واکنشی) برای بررسی التهاب در بدن انجام میشود.
- آزمایش ادرار: آزمایش ادرار میتواند به بررسی میزان دفع اسید اوریک در ادرار کمک کند.
- آزمایش خون: پزشک ممکن است آزمایش خون را برای اندازه گیری سطح اسید اوریک در بدن توصیه کند. البته بعضی اوقات ممکن است نتایج آزمایش خون گمراه کننده باشد.
آزمایشهای تصویربرداری:
- رادیوگرافی (اشعه ایکس): رادیوگرافی میتواند تغییرات مفصلی ناشی از نقرس مانند توفی (رسوبات کریستالی) و فرسایش استخوان را نشان دهد.
- سونوگرافی: سونوگرافی میتواند رسوبات کریستالی و التهاب مفصل را با استفاده از امواج صوتی نشان دهد.
- آزمایش ام آر آی برای دریافت تصاویر دقیقتر از مفصل و بافتهای اطراف
- توموگرافی کامپیوتری با انرژی دوگانه (DECT): این آزمایش از ترکیب تصاویر گرفته شده با اشعه ایکس از زوایای مختلف برای کریستال های اورات در مفاصل را مجسم می کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد
در صورت تجربه درد شدید و ناگهانی در مفصل، با پزشک خود تماس بگیرید. نقرس درمان نشده می تواند منجر به بدتر شدن درد و آسیب مفاصل شود. تب و گرمی مفاصل از نشانههای عفونت است. در صورت مشاهده این علائم فورا به پزشک مراجعه کنید.
بیشتر بخوانید: سندروم تونل کارپ
درمان نقرس
داروهای نقرس به طور کلی با دو هدف کاهش التهاب و درد حملات نقرس و دیگری کاهش میزان اسید اوریک در خون موجود هستند. اینکه کدام نوع دارو مناسب است به میزان تکرار و شدت علائم و سایر بیماری ها که ممکن است بیمار داشته باشد، بستگی دارد.
داروهای درمان عود نقرس و پیشگیری از حملات بعدی:
- داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی NSAIDs) این داروها شامل ایبوپروفن (ادویل، مورتین آی بی و غیره) و ناپروکسن سدیم (آلو) و همچنین موارد قویتری مانند ایندومتاسین (ایندوسین، تیوربکس) یا سلکوکسیب (سلبرکس). NSAID ها هستند که خطر درد معده، خونریزی و زخم را به همراه دارند.
- کلشیسین: کلشیسین (Colcrys, Gloperba, Mitigare) یکی از داروهای قدیمی و مؤثر ضد التهابی برای درمان و کاهش درد نقرس است که با کاهش التهاب و حرکت گلبولهای سفید خون به سمت مفصل ملتهب عمل میکند. با این حال شامل عوارض جانبی مانند تهوع، استفراغ و اسهال است.
- کورتیکواستروئیدها: داروهای کورتیکواستروئیدی مانند پردنیزون, داروهای قوی ضدالتهابی هستند که میتوانند به صورت خوراکی یا تزریقی برای مفصل ملتهب استفاده شوند که میتواند التهاب و درد نقرس را کنترل کند. عوارض جانبی کورتیکواستروئیدها ممکن است شامل تغییرات خلقی، افزایش سطح قند خون و فشار خون باشد.
داروهای جلوگیری از عوارض نقرس
اگر حمله نقرس چندین بار در سال رخ می دهد، یا اگر حملات از نظر دفعات کم اما دردناک است، ممکن است پزشک برای کاهش خطر عوارض مرتبط با نقرس، دارویی را توصیه کند. اگر در عکسبرداری اشعه ایکس مفاصل شواهدی از آسیب ناشی از نقرس وجود دارد، یا بیمار مبتلا به بیماری مزمن کلیه یا سنگ کلیه است، ممکن است داروهایی برای کاهش سطح اسید اوریک بدن توصیه شود. داروهایی مانند پروبنسید به بهبود توانایی کلیه ها برای حذف اسید اوریک از بدن کمک می کند و دارای عوارض جانبی شامل تحریکات پوستی، درد معده و سنگ کلیه است.
داروهای طولانیمدت برای پیشگیری از عود نقرس
این داروها سطح اسید اوریک خون را کاهش میدهند و از تشکیل کریستالهای اسید اوریک و در نتیجه عود بیماری جلوگیری میکنند.
- مهارکنندههای زانتین اکسیداز جهت کاهش تولید اسید اوریک
- آلوپورینول: آلوپورینول یکی از داروهای اصلی و شناخته شده برای درمان نقرس است. این دارو با کاهش تولید اسید اوریک در بدن عمل میکند و به این ترتیب از تشکیل کریستالهای اسید اوریک در مفاصل جلوگیری میکند. این کریستالها عامل اصلی درد، التهاب و تورم در حملات نقرس هستند. آلوپورینول با کاهش سطح اسید اوریک، تعداد و شدت حملات نقرس را به طور قابل توجهی کاهش میدهد و باعث بهبود کیفیت زندگی مبتلایان نیز میشود. آلوپورینول مانند هر داروی دیگری، نیز ممکن است عوارض جانبی مانند خارش , سردرد و تهوع داشته باشد.
- فبوکسوستات: گزینهای دیگر برای افرادی است که به آلوپورینول پاسخ نمیدهند و یا عوارض جانبی آن را تجربه میکنند.
- پروبنسید: این دارو به کلیهها کمک میکند تا اسید اوریک بیشتری را دفع کنند.
- پگلوتیکاس لسینوراد (زورامپیک): این دارو به کاهش التهاب و کاهش سطح اسید اوریک کمک میکند.
درمان های خانگی نقرس
علاوه بر مصرف داروها که اغلب مؤثرترین راه برای درمان حملات نقرس و جلوگیری از عود علائم هستند, سبک زندگی نیز برای پیشگیری از این بیماری نیز بسیار مهم است:
- مصرف زیاد آب و نوشیدنی های غیر الکلی
- پرهیز از مصرف نوشیدنی های الکلی و شیرین شده با قند
- از مصرف بیش از حد غذاهای حاوی پورین زیاد مانند گوشت قرمز ,گوشتهای اندام مانند جگر, غذاهای دریایی مانند کولی، ساردین، صدف، گوش ماهی، قزل آلا و ماهی تن خودداری کنید.
- مصرف محصولات لبنی کم چرب
- مصرف میوه ها و سبزیجات مانند گیلاس, توت, گوجه فرنگی، خیار، کرفس، کدو و بادمجان برای بیماران مبتلا به نقرس مناسب هستند.
- آجیل, تخم مرغ, نان سبوسدار، برنج قهوهای و ماکارونی سبوسدار حاوی فیبر هستند و به کاهش سطح اسید اوریک کمک میکنند.
- ورزش منظم و نگه داشتن بدن در وزن مناسب و انجام فعالیتهای سبک مانند پیادهروی، دوچرخهسواری و شنا
دستورالعملهای روماتولوژیست در مدیریت نقرس:
- مصرف منظم داروها
- تغییرات سبک زندگی با رعایت رژیم غذایی و کاهش وزن و فعالیت بدنی منظم
- کنترل سایر بیماریها مانند فشار خون و دیابت بالا, بیماری های قلبی و کلیوی
- مراجعه منظم به پزشک برای بررسی سطح اسید اوریک و تنظیم داروها
این نکته را بدانید که درمان نقرس نیاز به صبر و حوصله دارد و ممکن است چندین ماه طول بکشد تا داروها اثر خود را نشان دهند. هرگز خوددرمانی نکنید و بدون مشورت با پزشک، دارو مصرف نکنید یا تغییرات عمدهای در رژیم غذایی خود ایجاد نکنید.
آمار ابتلا به نقرس
از گذشته بسیاری از مردم نقرس را شبیه به راشیتیسم یا اسکوربوت می دانستند. این بیماری از نظر تاریخی، افراد ثروتمند و سلطنتی از جمله شخصیت هایی مانند بنجامین فرانکلین و توماس جفرسون را درگیر کرده است. با این حال، نقرس امروزه هنوز یک بیماری شایع است و بیش از 10 میلیون نفر در ایالات متحده یا تقریباً 5٪ از جمعیت بزرگسال را تحت تأثیر قرار می دهد. با اینکه تاریخچه نقرس به مصر باستان باز می گردد، اما همچنان یک نگرانی قابل توجه برای سلامتی است زیرا شیوع آن در سالهای اخیر به طور قابل توجهی افزایش یافته است.
افزایش ابتلا به نقرس به عوامل مختلفی از جمله تغییر سبک زندگی، افزایش سن جمعیت و شیوع بیماریهای مزمن مرتبط است. طبق برخی مطالعات، حدود 1 تا 2 درصد از جمعیت بزرگسال ایران بخصوص در آقایان و معمولا در سنین بالاتر به بیماری نقرس مبتلا هستند. درمان این بیماری بسیار مهم است و در برنامه های تحقیقاتی پزشکان جایگاه ویژه ای دارد.
مطالعات جدید
همانطور که گفته شد, اورات اضافی در گردش خون (معروف به هایپراوریسمی) علت اصلی نقرس در نظر گرفته میشود. اما اکثر افرادی که سطح اورات بالایی دارند، واقعاً به این بیماری مبتلا نمیشوند.
هایپر اوریسمی چیست؟
هایپراوریسمی یک اصطلاح پزشکی برای داشتن سطح بالای اسید اوریک در بدن است و مدتهاست که علت اصلی نقرس در نظر گرفته میشود. اسید اوریک یک محصول دفعی است که زمانی تولید میشود که بدن مواد شیمیایی به نام پورینها را در غذاها و نوشیدنیها تجزیه میکند. بیشتر اسید اوریک در خون شما حل میشود سپس از طریق کلیههای شما عبور میکند و از طریق ادرار از بدن شما خارج میشود. هایپراوریسمی زمانی اتفاق میافتد که اسید اوریک بیش از حد در بدن شما باقی بماند و باعث میشود که اسید اوریک به صورت کریستالهای تیز به هم بچسبد. این کریستالها میتوانند در مفاصل شما رسوب کنند و باعث نقرس شوند. همچنین میتوانند در کلیههای شما جمع شوند و سنگ کلیه تشکیل دهند. با تمام این تفاسیر هایپراوریسمی نباید تنها عامل تحریک رسوب کریستال اورات در مفاصل باشد.
ممکن است اکثر افرادی که سطح اسید اوریک بالایی دارند، هیچ یک از این علائم یا مشکلات مرتبط را نداشته باشند. در واقع، هایپراوریسمی بدون علامت، تقریباً چهار برابر بیشتر از نقرس شایع است.
مطالعات اخیر در زمینه نقرس
در مطالعه جدیدی که اخیراً در مجله Arthritis & Rheumatology منتشر شده است، یک تیم تحقیقاتی بین المللی به رهبری دانشکده پزشکی دانشگاه کالیفرنیا سن دیگو مسیر مولکولی جدیدی را شناسایی کردند که باعث نقرس و پیشرفت آن به سمت فرسایش بافت مفصلی می شود. این یافتهها نشان میدهد که لوبریسین به عنوان یک هدف درمانی جدید برای پیشگیری و درمان نقرس می باشد. لوبریسین یک پروتئین خاص است که در مایع سینوویال (مایع مفصلی) یافت میشود. این پروتئین نقش بسیار مهمی در روانکاری مفاصل و کاهش اصطکاک بین سطوح مفصلی ایفا میکند. به عبارت سادهتر، لوبریسین مانند یک روغن طبیعی عمل میکند که به مفاصل اجازه میدهد به راحتی حرکت کنند و از آسیب دیدن آنها جلوگیری میکند.
آزمایشهای اضافی تأیید کردند که در شرایط سالم، لوبریسین با فعال کردن گلبولهای سفید خون، ترشح اورات و گزانتین اکسیداز (آنزیمی که اورات تولید میکند) را سرکوب میکند. همچنین مانع از کریستال شدن اورات در مفصل میشود. محققان سپس چندین بیمار مبتلا به نوع رایج نقرس را ارزیابی کردند و تأیید کردند که آنها نیز به طور قابل توجهی سطح لوبریسین را کاهش دادند. در این مورد دو سخن رابرت ترکلتاوب از محققین ذکر شده است:
- این اختلال طبیعی و بسیار غیرعادی فرصتی منحصر به فرد برای نگاه کردن به آرتریت نقرسی از طریق یک لنز متفاوت و درک اینکه چه فرآیندهای مولکولی به بیماری مستقل از هایپراوریسمی کمک می کند، ارائه می دهد.
- یافتههای ما نشان میدهد که لوبریسین ممکن است یک نشانگر زیستی جدید برای ردیابی خطر ابتلا به نقرس در بیماران باشد. داروهای جدید برای حفظ و افزایش لوبریسین میتواند بروز و پیشرفت آرتریت نقرسی را محدود کند.
با توجه به پیچیدگی بیماری نقرس، مراجعه به یک فوق تخصص روماتولوژی گامی ضروری است. این متخصصان با دانش عمیق در زمینه بیماریهای التهابی مفاصل و بافتهای همبند، قادر به تشخیص دقیق، کنترل دارویی موثر برای کاهش اسید اوریک و پیشگیری از حملات آینده، و ارائه برنامهای جامع برای مدیریت بلندمدت بیماری هستند تا کیفیت زندگی شما را به بهترین شکل حفظ کنند.
منابع:
my.clevelandclinic
بدون دیدگاه