روماتیسم قلبی عارضهای است که در اثر التهاب ناشی از تب روماتیسمی, به دریچهها و عضله قلب و پرده اطراف قلب آسیب میرساند. این آسیب میتواند منجر به تنگی یا نارسایی دریچههای قلب شود و عملکرد قلب را با مشکل مواجه کند. علائم این بیماری شامل تنگی نفس، خستگی، درد قفسه سینه و ورم پاها است. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب عفونتهای استرپتوکوکی میتواند از بروز روماتیسم قلبی پیشگیری کند. با مرکز روماتیسم ایران همراه باشید تا اطلاعات جامعی در مورد علائم و پیشگیری این بیماری کسب کنید.
عناوین مورد بحث:
- روماتیسم قلبی چیست؟
- علائم روماتیسم قلبی و مسری بودن آن
- عوامل خطر بیماری
- عوارض روماتیسم قلبی
- تشخیص و آزمایشات
- درمان
- پیشگیری و زندگی با روماتیسم قلبی
روماتیسم قلبی چیست و چه علتی دارد؟
روماتیسم قلبی (Rheumatic Heart Disease) یک بیماری است که در آن دریچههای قلب به دلیل تب روماتیسمی آسیب میبینند. دریچههای قلب خون را در جهت صحیح از قلب عبور میدهند. آسیب به دریچهها، مقدار خونی که میتواند از قلب عبور کند را کاهش میدهد. همچنین ممکن است باعث شود مقداری خون در جهت اشتباه حرکت کند.
تب روماتیسمی خود یک عارضه التهابی است که معمولاً ۲ تا ۶ هفته پس از عفونت باکتریایی استرپتوکوک گروه A (مانند گلودرد استرپتوکوکی) یا تب اسکارلت رخ میدهد و میتواند به آسیب دائمی به دریچههای قلب منجر شود . ادامه التهاب نیز منجر به ایجاد زخم و تنگ شدن دریچههای قلب میشود. افرادی که در کشورهایی بدون دسترسی به آنتیبیوتیک زندگی میکنند، در معرض خطر بالاتری هستند. این بیماری میتواند به مشکلات جدی سلامتی مانند نارسایی قلبی منجر شود. دارو درمانی و جراحی روشهای اصلی درمان هستند، اما درمانی قطعی وجود ندارد.
علائم روماتیسم قلبی چیست؟
برخی افراد ممکن است در طول یک دوره حاد تب روماتیسمی، علائم درگیری قلب را تجربه کنند. اما در اکثر موارد، علائم این بیماری ممکن است تا سالها پس از عفونت استرپتوکوکی یا تب روماتیسمی ظاهر نشوند. افرادی که دچار آسیب قلبی هستند ممکن است علائم زیر را تجربه کنند:
- درد قفسه سینه
- خستگی و سرگیجه
- صدای غیر طبیعی قلب (موس موس قلب)
- تنگی نفس هنگام ورزش، در حالت استراحت یا هنگام دراز کشیدن
- تورم در شکم، دستها یا پاها
- تپش قلب یا آریتمیهای قلبی مانند فیبریلاسیون دهلیزی
- سرفه خونی
آیا روماتیسم قلبی مسری است؟
خیر. اما عفونت گلودرد استرپتوکوکی مسری است که میتواند منجر به تب روماتیسمی شود.
عوامل خطر روماتیسم قلبی چیست؟
موارد زیر خطر بالاتری برای ابتلا به این بیماری را فراهم میکنند:
- افرادی که دسترسی آسان به مراقبتهای بهداشتی یا آنتیبیوتیکها ندارند.
- افرادی که عفونتهای مکرر استرپتوکوکی دارند که درمان نشدهاند.
- افرادی که در شرایط شلوغ یا غیربهداشتی زندگی میکنند.
- زندگی در مناطق گرمسیری
عوارض روماتیسم قلبی چیست؟
تب روماتیسمی ممکن است حدود 20 تا 30 سال پس از یک دوره تب روماتیسمی بر قلب شما تأثیر بگذارد. اگر دچار حملات مکرر شدهاید یا در سنین پایینتر به تب روماتیسمی مبتلا شدهاید، ممکن است عواقب بیماری را در سنین پایینتر مشاهده کنید.
عوارض:
- تنگی دریچه قلب
- جریان اشتباه خون به عقب یا برگشت خون
- تحت تاثیر گذاشتن دریچههای میترال و آئورت قلب
- آریتمی (ریتمهای غیر طبیعی قلب، مانند فیبریلاسیون دهلیزی)
- نارسایی قلبی
- اندوکاردیت عفونی، عفونت در دریچههای قلب
- فشار خون ریوی
- لخته شدن خون
نکته:
روماتیسم قلبی برای زنان باردار و سلامت جنین خطرناک است. زیرا بارداری مقدار خون در بدن شما را افزایش میدهد و قلب شما برای پمپاژ خون اضافی باید سختتر کار کند. در نتیجه، فردی با دریچههای قلب آسیبدیده ممکن است در دوران بارداری دچار مشکلات جدی سلامتی شود.
تشخیص و آزمایشات
برای تشخیص این بیماری، پزشک علائم شما را ارزیابی کرده و معاینه فیزیکی انجام میدهد. آنها همچنین سابقه سلامتی شما، به ویژه هر سابقهای از تب یا عفونتهای باکتریایی را بررسی میکنند.
پزشک شما ممکن است از آزمایشات زیر نیز برای تشخیص استفاده کند:
- آزمایش خون برای بررسی التهاب یا پاسخ ایمنی بالا
- اشعه ایکس قفسه سینه برای بررسی علائم نارسایی قلبی
- اکوکاردیوگرافی (سونوگرافی قلب) برای یافتن دریچههای قلب نشتکننده یا تنگ شده
- نوار قلب (ECG) برای بررسی ریتمهای غیر طبیعی
درمان
درمانهای این بیماری میتوانند به شما در کنترل علائم کمک کنند و ممکن است پیشرفت بیماری را به تأخیر بیندازند. درمانها شامل موارد زیر است:
- دارو: پزشک ممکن است داروهایی برای کنترل نارسایی قلبی یا ضربان قلب نامنظم توصیه کند. داروهای ضد انعقاد خون (رقیقکنندههای خون) میتوانند خطر سکته مغزی یا لخته شدن خون را در صورت داشتن دریچه میترال تنگ یا فیبریلاسیون دهلیزی کاهش دهند.
- داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی و کورتیکواستروئیدها برای کاهش درد و التهاب مفاصل.
- عمل والوپلاستی: اگر دریچه میترال شما تنگ است اما مشکلات دیگری با آن ندارید، پزشک میتواند عمل والوپلاستی را برای گشاد کردن دریچه انجام دهد. این عمل ممکن است شامل جداسازی چسبندگیها، اصلاح شکل دریچه و یا بازسازی قسمتهای آسیبدیده باشد. هدف از این عمل بهبود جریان خون در قلب و کاهش علائم مربوط به بیماری دریچهای است.
- جراحی: اگر به روماتیسم قلبی شدید مبتلا هستید، ممکن است به جراحی دریچه قلب نیاز داشته باشید. جراح دریچههای قلب آسیبدیده را ترمیم یا تعویض میکند. اگر آنها نتوانند دریچه شما را درمان کنند، میتوانند دریچه آسیبدیده را با یک دریچه مصنوعی یا یک دریچه بافتی جایگزین کنند. در برخی موارد، ممکن است یک عمل راس انجام دهند، بدین صورت که جراح یکی از دریچههای سالم شما را با دریچه آسیبدیده عوض میکند و سپس یک دریچه جدید را جایگزین دریچه سالمی میکند که جابجا کرده است.
آیا روماتیسم قلبی قابل پیشگیری است؟
بله. شما میتوانید با مصرف آنتیبیوتیکها در اولین علائم عفونت استرپتوکوکی، از بیماری پیشگیری کنید. اگر شما یا فرزندتان موارد زیر را دارید، سریعا به پزشک مراجعه کنید:
- تب
- درد مفاصل
- درد عضلانی
- گلودرد
- التهاب لوزهها (تورم لوزهها)
- کورآ (حرکات تند و غیرقابل کنترل سر، بازوها یا پاها)
- ندول یا بثورات پوستی
- افرادی که در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند (بسته به میزان درگیری قلب) ممکن است نیاز به تزریق پنیسیلین هر سه تا چهار هفته یک بار به مدت پنج سال یا بیشتر یا مادامالعمر داشته باشند. بدین ترتیب با پیشگیری از عفونتی که باعث تب روماتیسمی میشود، از بدتر شدن بیماری جلوگیری میشود.
زندگی با روماتیسم قلبی
اگر به روماتیسم قلبی مبتلا هستید، باید از ابتلای مجدد به تب روماتیسمی جلوگیری کنید زیرا میتواند بیماری قلبی شما را بدتر کند. پزشک شما میتواند سلامتی شما را کنترل کند تا در صورت ابتلا مجدد به گلودرد استرپتوکوکی، آنتیبیوتیک دریافت کنید. همچنین ممکن است بتوانید آنتیبیوتیکهایی برای پیشگیری از عفونت استرپتوکوکی که باعث تب روماتیسمی میشود، دریافت کنید. مدت زمانی که میتوانید با این بیماری زندگی کنید به شدت آن در زمان تشخیص بستگی دارد.
همواره توصیه میشود دستورات پزشک خود را برای درمان روماتیسم قلبی دنبال کنید. این ممکن است شامل مصرف دارو، مراجعه به قرارهای پیگیری یا انجام جراحی باشد.
منابع: my.clevelandclinic.org
بدون دیدگاه