آرتریت انگشت شست، که به عنوان آرتروز مفصل پایه‌ای شست نیز شناخته میشود، یک بیماری شایع است که مفصل کارپومتاکارپال (مفصل بین استخوان مچ و شست) را درگیر میکند. این عارضه معمولاً ناشی از تخریب تدریجی غضروف مفصل بر اثر فرسودگی (استئوآرتریت) است و بیشتر در افراد بالای ۴۰ سال، به ویژه زنان، مشاهده میشود. آرتریت انگشت شست، یکی از شایعترین دلایل ورم و درد مفصل در دست است که گاهی با بیماریهای سیستمیک مانند روماتیسم مفصلی (آرتریت روماتوئید) مرتبط میشود. تشخیص دقیق این عارضه، به‌ویژه هنگام شک به علل التهابی، نیازمند انجام آزمایش روماتیسم (مانند تست RF و Anti-CCP) است تا تفاوت بین آرتروز ساده و التهاب ناشی از روماتیسم مشخص شود. خوشبختانه درمانهای موثری مانند استفاده از ژلهای ضدالتهاب (مثل ولتارن)، فیزیوتراپی و اصلاح فعالیتهای روزمره وجود دارد که به کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل آسیب‌دیده کمک میکند. توجه به علائم اولیه و مراجعه به‌موقع به پزشک، کلید پیشگیری از تشدید آسیبهاست.
مباحث عنوان شده:
- آرتریت انگشت شست چیست؟
- علائم آرتریت شست
- علل بروز
- عوامل خطر
- درمان آرتروز شست
- جراحی آرتروز شست
- زمان مراجعه به پزشک
آرتریت انگشت شست چیست؟
آرتریت شست زمانی رخ می دهد که غضروف از انتهای استخوان های مفصل در پایه انگشت شست (که به عنوان مفصل کارپومتاکارپال (CMC) نیز شناخته میشود)، ساییده شود. این نوع آرتریت می تواند باعث درد شدید، تورم، کاهش قدرت و دامنه حرکتی شود. ابتلا به این نوع آرتریت انجام کارهای ساده‌ای مانند چرخاندن دستگیره های در و باز کردن در شیشه ها را دشوار میکند. درمان به طور کلی شامل ترکیبی از دارو و در موارد شدید جراحی میباشد.
علائم آرتریت شست
آرتریت انگشت شست (آرتروز پایه شست) اگرچه اغلب یک بیماری دژنراتیو است، اما گاهی اوقات میتواند با علائم بیماریهای التهابی مانند روماتیسم مفصلی اشتباه گرفته شود. تشخیص افتراقی دقیق توسط روماتولوژیست برای تعیین منشأ اصلی مشکل در مفاصل و استخوان‌ها حیاتی است، چرا که درمان این دو شرایط کاملاً متفاوت است.
درد اولین و شایع ترین علامت آرتریت انگشت شست است. هنگام گرفتن یا فشار دادن یک شی یا اعمال نیرو توسط انگشت شست درد در پایه شست احساس می شود.
سایر علائم و نشانه ها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- تورم، سفتی و حساسیت در پایه شست
- کاهش قدرت هنگام گرفتن اشیا
- کاهش دامنه حرکتی
- ظاهر بزرگ یا استخوانی مفصل در پایه شست
علل بروز
آرتریت انگشت شست معمولاً با افزایش سن رخ می دهد. ضربه یا آسیب قبلی به مفصل شست نیز می تواند باعث این بیماری شود. در یک مفصل سالم شست، غضروف انتهای استخوان ها را می پوشاند، به عنوان یک بالشتک عمل کرده و اجازه می دهد استخوان ها به آرامی روی هم بلغزند. در آرتریت انگشت شست، غضروفی که انتهای استخوان‌ها را می پوشاند تحلیل رفته و سطح صاف آن زبر می شود. درنتیجه استخوان ها به یکدیگر ساییده می شوند که باعث اصطکاک و آسیب مفصل میشود.
آسیب به مفصل ممکن است منجر به رشد استخوان جدید در امتداد دو طرف استخوان موجود (خار استخوان) شود. خار استخوان می تواند توده های قابل توجهی روی مفصل شست ایجاد کند.
عوامل خطر
عواملی که می توانند خطر ابتلا به آرتریت انگشت شست را افزایش دهند عبارتند از:
- جنسیت زنانه
- سن بالای 40 سال
- چاقی
- برخی از شرایط ارثی مانند سستی و لقی مفصل و تغییر شکل مفاصل
- آسیب های مفصل شست مانند شکستگی و رگ به رگ شدن
- بیماری هایی که ساختار و عملکرد طبیعی غضروف را تغییر می دهند، مانند آرتریت روماتوئید. اگرچه استئوآرتریت شایع ترین علت این نوع از آرتریت است، آرتریت روماتوئید نیز می تواند روی مفصل CMC تأثیر بگذارد.
- فعالیت ها و مشاغلی که فشار زیادی به مفصل شست وارد می کند.
درمان
درمان آرتروز شست به شدت علائم شما بستگی دارد. در مراحل اولیه، می‌توانید آرتروز شست را با روش‌های خانگی درمان کنید، از جمله:
- یخ / گرما: می‌توانید چند بار در روز، به مدت پنج تا ۱۵ دقیقه، یخ را روی مفصل شست خود بگذارید. همچنین می‌توانید چند بار در روز، به مدت پنج تا ۱۵ دقیقه، یک پد گرم‌کننده را روی مفصل قرار دهید. هر دو گزینه را امتحان کنید تا ببینید کدام یک برای شما بهتر است.
- داروهای مسکن: می‌توانید داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن (Advil®) یا آسپرین و استامینوفن (Tylenol®) را برای کمک به کاهش تورم و التهاب مصرف کنید.
- آتل: می‌توانید یک آتل نرم و حمایتی بپوشید تا به تثبیت و محدود کردن حرکت شست خود کمک کنید. این کار به مفصل شست شما اجازه استراحت می‌دهد و میتواند از مچ و شست شما محافظت کند. می‌توانید گهگاه در طول روز یا شب، از آتل استفاده کنید.
جراحی آرتروز شست
زمانی که گزینه‌های غیرجراحی دیگر تسکین بخش نیستند، پزشک شما ممکن است جراحی را توصیه کند. گزینه‌های جراحی آرتروز شست شامل موارد زیر است:
- قطع عصب (دِنِروِیشن): این روش مستقیماً خود مفصل را تغییر نمی‌دهد، بلکه هدف آن حذف سیگنال‌های درد ناشی از انتهای عصب در مفصل است تا آن سیگنال‌های درد به مغز شما منتقل نشوند.
- فیوژن (آرترودز): آرترودز شامل جوش دادن استخوان‌های مفصل شست شما به یکدیگر است. این روش میتواند درد را کاهش داده و قدرت را افزایش دهد، اما ممکن است حرکت را محدود کند.
- بازسازی رباط و جای‌گذاری تاندون (LRTI): LRTI شامل برداشتن تمام یا بخشی از مفصل شست شما و معلق کردن بقیه شست با استفاده از تاندون مچ دست شما است. این روش میتواند درد را کاهش دهد در حالی که امکان ادامه حرکت را فراهم میکند.
- تراپزیِکتومی با تعلیق (suspensionplasty): برداشتن بخشی از مفصل شست و معلق کردن شست با استفاده از تاندون‌ها یا بخیه‌های نزدیک. این کار ضمن کاهش درد، امکان حرکت را فراهم میکند.
- تعویض کامل مفصل (آرتروپلاستی): آرتروپلاستی شامل برداشتن تمام یا بخشی از مفصل شست و جایگزینی آن با یک ایمپلنت مصنوعی است.
بسته به اینکه کدام روش جراحی را انجام داده‌اید، بهبودی کامل میتواند از دو ماه تا یک سال طول بکشد. برای کمک به توانبخشی شما، پزشک احتمالاً فیزیوتراپی را توصیه میکند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر تورم مداوم، سفتی یا درد در قسمت انتهایی انگشت شست خود دارید، به پزشک مراجعه کنید.
سخن پایانی
درمان آرتریت انگشت شست، به علت زمینه‌ای آن بستگی دارد. در مواردی که روماتیسم مفصلی عامل اصلی التهاب باشد، علاوه بر داروهای سیستمیک، استفاده از درمانهای موضعی مانند ژلهای مسکن-ضدالتهاب و تمرینات توانبخشی توصیه میشود. انجام دوره‌ای آزمایش روماتیسم نیز برای بررسی روند بیماری و تنظیم دوز داروها ضروری است. برای بیماران مبتلا به آرتروز ساده، ترکیبی از کمپرس سرد/گرم، ماساژ با ژل ولتارن و استفاده از آتل‌های حمایتی میتواند تسکین قابل توجهی ایجاد کند. در هر صورت، همکاری با پزشک و پایبندی به برنامه درمانی، مهمترین گام برای بازگرداندن سلامت مفصل و کاهش ورم و درد انگشت شست است.
بیشتر بخوایند: پوکی استخوان.
منبع: my.clevelandclinic.org
بدون دیدگاه