بیماری گریوز (Graves’ Disease) یک اختلال خودایمنی شایع و علت اصلی پرکاری تیروئید است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به غده تیروئید حمله میکند و باعث تولید بیش از حد هورمونهای تیروئیدی میشود. علائم مشخصه بیماری گریوز (Graves’ Disease) شامل تپش قلب، کاهش وزن ناخواسته، بیقراری، لرزش دستان، عدم تحمل گرما و در برخی موارد برجستگی چشمها (اگزوفتالمی) است. این بیماری بیشتر در زنان و افراد زیر ۴۰ سال دیده میشود و تشخیص آن از طریق آزمایش خون، سونوگرافی و اندازهگیری آنتیبادیهای محرک تیروئید صورت میگیرد. در ادامه راهکارهای درمانی را به طور کامل شرح داده ایم.
فهرست مطالب:
- بیماری گریوز (Graves’ Disease) چیست؟
- علائم بیماری گریوز
- علت بیماری گریوز
- عوامل خطر ساز بیماری
- عوارض بیماری گریوز
- آزمایشات تشخیصی بیماری
- درمان بیماری
بیماری گریوز (Graves’ Disease) چیست؟
بیماری گریوز یک اختلال خودایمنی مادامالعمر (مزمن) است که باعث تولید بیش از حد هورمونهای تیروئید توسط غده تیروئید میشود. این اتفاق زمانی رخ میدهد که بدن شما به اشتباه علیه غده تیروئید آنتیبادی تولید میکند.
این بیماری یکی از شایعترین علل پرکاری تیروئید (تیروئید بیشفعال) محسوب میشود، بهویژه اگر سابقه خانوادگی مشکلات تیروئید داشته باشید. بیماری گریوز عمدتاً بر تیروئید تأثیر میگذارد، اما میتواند چشمها و پوست را نیز درگیر کند.
بیماری گریوز سرعت متابولیسم (سوختوساز) بدن را افزایش میدهد. این مسئله میتواند جنبههای متعددی از سلامتی شما را تحت تأثیر قرار دهد. ممکن است احساس طبیعی نداشته باشید یا حتی احساس کنید کنترلی بر بدن خود ندارید. در صورت بروز علائم این بیماری، مراجعه برای درمان پزشکی ضروری است.
علائم بیماری گریوز
- عدم تحمل گرما و تعریق بیشازحد
- ضربان قلب سریع (تاکیکاردی)
- تنگی نفس (دیسپنه)
- لرزش (رعشه) دستها
- اضطراب یا عصبیبودن
- اسهال و/یا افزایش دفعات اجابت مزاج
- بزرگشدن غده تیروئید (گواتر)
- ریزش مو
- بیخوابی
- خونریزی قاعدگی کمحجم، کاهش تعداد دفعات یا قطع پریود
- پوست نازک، گرم و مرطوب
- کاهش وزن
علائم بیماری گریوز (Graves’ Disease) معمولاً بهتدریج ظاهر میشوند و توسعه کامل آن اغلب چند هفته تا چند ماه طول میکشد. با این حال گاهی اوقات علائم بهطور ناگهانی در عرض چند روز نیز بروز میکند. ممکن است برخی از این علائم یا بسیاری از آنها را همزمان تجربه کنید.در صورت مشاهده علائم به پزشک مراجعه کنید. بیماری گریوز نیاز به درمان دارد.
سایر علائم و مشکلات بیماری:
۱. اربتوپاتی گریوز یا بیماری چشمی تیروئید:
- بیرونزدگی چشمها (اگزوفتالمی)
- دوبینی
- احساس وجود شنریزه یا سوزش در چشمها
- حساسیت به نور (فتوفوبیا)
- فشار یا درد در چشمها
۲. میکسدم پیشتیبیال (درموپاتی گریوز):
- ضخیمشدن پوست همراه با برجستگی و تغییر رنگ (معمولاً در ساق پا) که ممکن است ۴ درصد مبتلایان آنرا تجربه کنند.
۳. آکروپاتی تیروئیدی:
- چماقیشدن نوک انگشتان دست و پا
علت بیماری گریوز
بیماری گریوز زمانی رخ میدهد که عاملی باعث میشود سیستم ایمنی بدن شما آنتیبادیای به نام “ایمونوگلوبولین محرک تیروئید” (TSI) را بیشازحد تولید کند. این آنتیبادی به سلولهای سالم تیروئید متصل شده و باعث تولید بیشازحد هورمونهای تیروئید میشود.
بر اساس یک مطالعه، محققان تخمین زدهاند که ژنهای شما مسئول ۷۹٪ از خطر ابتلای شما به بیماری گریوز هستند. این بدان معناست که این بیماری تا حدی ارثی است. درصد باقیمانده خطر (۲۱٪) به عوامل محیطی مرتبط است.
دانشمندان دقیقاً نمیدانند چرا سیستم ایمنی به تیروئید حمله میکند، اما معتقدند محرک آن ممکن است ناشی از عوامل محیطی مانند موارد زیر باشد:
- استرس
- بارداری و دوره پس از زایمان
- ویروسها و عفونتها
عوامل خطرساز
عوامل افزایشدهنده خطر ابتلا به بیماری گریوز (Graves’ Disease) عبارتند از:
- سابقه خانوادگی بیماری گریوز در بستگان خونی
- ابتلا به سایر بیماریهای خودایمنی مانند دیابت نوع ۱ یا کمخونی پرنیشیوز
- غالب بودن استروژن بهعنوان هورمون جنسی اصلی در بدن
- کمبود سلنیوم و ویتامین D
- مصرف دخانیات
عوارض بیماری گریوز
در صورت عدم درمان یا کنترل ناکافی بیماری گریوز، خطر این عوارض افزایش مییابد:
- مشکلات قلبی: ممکن است منجر به فیبریلاسیون دهلیزی (Afib) شود که خطر نارسایی قلبی و سکته مغزی را افزایش میدهد.
- پوکی استخوان: کاهش تراکم و نازکشدن استخوانها که احتمال شکستگیهای مکرر را بالا میبرد.
- طوفان تیروئیدی: انتشار ناگهانی مقدار زیادی هورمون تیروئید در زمان کوتاه. این عارضه نادر اما تهدیدکننده حیات است.
- افزایش احتمالی خطر سرطان تیروئید
عدم درمان بیماری گریوز در دوران بارداری برای مادر و جنین خطرناک است و ممکن است باعث:
- نارسایی احتقانی قلب مادر
- سقط جنین
- پرهاکلامپسی
- زایمان زودرس
- وزن کم نوزاد هنگام تولد
- پرکاری تیروئید نوزاد
شود.
مراحل تشخیص و آزمایش ها
- بررسی علائم و سوابق پزشکی بیمار (از جمله سابقه خانوادگی بیماریهای تیروئید) و معاینه فیزیکی توسط پزشک
- تجویز آزمایش های تاییدی به شرح زیر:
- آزمایش خون تیروئید: اندازهگیری سطح هورمونهای تیروئید و TSH
- آزمایش آنتیبادی تیروئید: شناسایی آنتیبادیهای مرتبط با بیماری گریوز
- اسکن جذب تیروئید: بلع مقدار کمی ید رادیواکتیو؛ جذب بالا توسط تیروئید نشانه بیماری است.
- سونوگرافی داپلر: بررسی افزایش جریان خون تیروئید (جایگزین ایمن برای اسکن در بارداری/شیردهی).
درمان بیماری گریوز:
این بیماری مزمن مادامالعمر است، اما درمانها میتوانند سطح هورمونها را کنترل کرده یا حتی باعث بهبود موقت (رمیسیون) شوند. گزینههای درمانی عبارتند از:
- مسدودکنندههای بتا (مانند پروپرانولول و آتنولول): تنظیم فوری ضربان قلب تا زمان اثرگذاری سایر درمانها
- داروهای ضد تیروئید (مانند متی مازول و پروپیل تیواوراسیل): مهار تولید هورمونهای تیروئید
- ید درمانی رادیواکتیو: تخریب تدریجی سلولهای تیروئید (منجر به کمکاری تیروئید در بلندمدت)
- جراحی (تیروئیدکتومی): برداشتن کامل یا بخشی از تیروئید
در مورد بیماری تیروئیدیت هاشیموتو بیشتر بخوانید.
نکته مهم:
ید درمانی و جراحی معمولاً به کمکاری تیروئید منجر میشوند که نیازمند مصرف مادامالعمر داروهای جایگزین هورمون است. البته کمکاری تیروئید نسبت به پرکاری، درمان سادهتر و عوارض کمتری دارد. تمام گزینهها مزایا و معایب خاص خود را دارند و جامعه پزشکی در مورد “بهترین درمان” اجماع ندارد. حتماً با پزشک خود تمام گزینهها را بهطور مفصل بررسی کنید.
جمع بندی
تشخیص بیماری گریوز (Graves’ Disease) هر چند میتواند چالشبرانگیز باشد، اما خبر دلگرمکننده این است که این بیماری بهطور مؤثر قابل کنترل و درمان است! با گزینههای درمانی مدرن از جمله داروهای ضدتیروئید، یددرمانی و جراحی، بیشتر بیماران میتوانند به تعادل هورمونی پایدار دست یابند و زندگی عادی و پویایی را تجربه کنند. ویزیت منظم در طول زندگی برای پایش سطح تیروئید و اثربخشی درمان ضروری است. با مدیریت صحیح، نه تنها علائم بهبود مییابند، بلکه از عوارض جدی نیز پیشگیری میشود و شما میتوانید با آرامش خاطر به زندگی خود ادامه دهید.
منبع : my.clevelandclinic.org
| تشخیص و درمان گریوز | درمان اختلالات هورمون های تیروئید){kind=link}
بدون دیدگاه