آرتروز لگن و ران که از آن به عنوان استئوآرتریت نیز یاد میشود، یکی از شایعترین بیماریهای تخریبی مفصل است که به دلیل از بین رفتن غضروف محافظ در سر استخوان ران (فمور) و حفره استابولوم در لگن ایجاد میشود. این تخریب پیشرونده منجر به ساییدگی استخوانها روی یکدیگر، التهاب، درد مزمن در ناحیه کشاله ران و باسن، کاهش دامنه حرکتی و خشکی مفصل میشود. تشخیص به موقع آرتروز لگن و ران نقش کلیدی در مدیریت این عارضه دارد و درمان آن بسته به شدت بیماری، از روشهای غیرجراحی مانند فیزیوتراپی، تزریق و دارودرمانی تا جراحی تعویض کامل مفصل ران متغیر است.
فهرست مطالب:
- آرتروز لگن و ران چیست؟
- چه چیزی باعث آرتروز لگن و ران میشود؟
- آزمایش های تشخیصی
- مراحل بروز آرتروز لگن
- زمان مراجعه به پزشک
- سوالات متداول
آرتروز لگن و ران چیست؟
آرتریت لگن به درد و خشکی مفصل لگن شما اطلاق میشود که مربوط به بافتهای نرم درون مفصل است. این بیماری معمولاً غضروفی که مفصل شما را بالشتک میکند و گاهی نیز غشای سینوویال که آن را روانسازی میکند، تحت تأثیر قرار میدهد. اگر این بافتها فرسوده شوند، مفصل شما در هنگام حرکت بالشتک یا روانسازی کافی نخواهد داشت. ورم نیز ممکن است باعث خشکی مفصل شود.
بیشتر اوقات، آرتریت لگن از نوع استئوآرتریت (آرتروز) است که به معنای فرسودگی ساده مفصل میباشد. به شکل کمتر شایعی، انواع التهابی آرتریت ممکن است لگن شما را تحت تأثیر قرار دهند، مانند روماتیسم مفصلی (آرتریت روماتوئید). این یک نوع بیماری متفاوت است. معمولاً آرتریت التهابی به طور همزمان بسیاری از بخشهای بدن شما، و نه فقط مفاصل بزرگی مانند لگن، را درگیر میکند. علاوه بر درد مفاصل، این شرایط اغلب علائم دیگری نیز ایجاد میکنند.
انواع آرتریت التهابی که ممکن است لگن شما را تحت تأثیر قرار دهند شامل موارد زیر است:
- آرتریت روماتوئید (روماتیسم مفصلی)
- اسپوندیلوآرتریت
- آرتریت ایدیوپاتیک جوانان
- نقرس
- نقرس کاذب (شبهنقرس)
- آرتریت سپتیک (عفونی)
- آرتریت مرتبط با لوپوس
- آرتریت مرتبط با بیماری لایم
آرتروز لگن و ران اکثر افراد بالای ۵۵ سال را تحت تأثیر قرار میدهد و مفصل لگن دومین مفصلی است که بیشترین شیوع آرتروز را دارد. تا ۲۵٪ از افراد بالای ۵۵ سال ممکن است به آرتروز لگن مبتلا شوند. میانگین سنی برای ابتلا به آن ۶۵ سال است.
استئوآرتریت اغلب تنها یکی از مفاصل لگن را در یک زمان درگیر میکند. آرتریت التهابی معمولاً هر دو لگن و همچنین سایر مفاصل را تحت تأثیر قرار میدهد. اگر در یک لگن خود آرتروز دارید، لزوماً در لگن دیگر به آن مبتلا نخواهید شد.
چه چیزی باعث آرتروز لگن و ران میشود؟
لگنهای ما در طول زندگی خود وزن و استرس زیادی را از فعالیتهای عادی مانند راه رفتن، نشستن و ایستادن تحمل میکنند. با افزایش سن، معمول است که غضروف در مفاصل لگن ما شروع به فرسودگی کند.
اما برخی افراد بیشتر از دیگران و در سنین پایینتر دچار فرسودگی مفاصل میشوند. عوامل سبک زندگی، عوامل ژنتیکی، جراحات و بیماریها ممکن است به فرسودگی زودرس غضروف مفصل شما کمک کنند. این عوامل خطر میتوانند خطر ابتلا به آرتریت لگن را در طول عمر شما افزایش دهند:
- افزایش سن
- مشاغل یا ورزشهایی که استرس تکراری بر مفصل لگن شما وارد میکنند
- حمل وزن اضافی روی بدن هنگام راه رفتن
- آسیب یا جراحی قبلی در مفصل لگن (آرتریت پس از ضربه)
- تراز نامناسب مفصل لگن (دیسپلازی لگن یا ایمپیجمنت لگن)
- سابقه خانوادگی استئوآرتریت
- آرتریت التهابی ناشی از فرسودگی و ساییدگی نیست، اگرچه التهاب میتواند باعث ایجاد تغییرات تخریبی در مفاصل شما شود. بیشتر شرایط التهابی، اختلالات خودایمنی هستند. این به معنای آن است که سیستم ایمنی بدن شما به بافتهای خودتان حمله میکند و باعث التهاب در مفاصل شما میشود.
تشخیص و آزمایش ها
تشخیص آرتروز لگن و ران با بررسی علائم شما و یک معاینه فیزیکی از مفصل لگن آغاز میشود. پزشک دامنه حرکتی و سطح درد شما را آزمایش کرده و نحوه راه رفتن شما را مشاهده خواهد کرد. سپس، از اشعه ایکس برای جستجوی علائم تورم، فرسایش یا سایر تغییرات تخریبی در مفصل شما استفاده میکند. اگر به آرتریت التهابی مشکوک باشند، ممکن است آزمایشهای خونی برای بررسی شاخصهای خاص انجام دهید.
مراحل بروز آرتروز لگن چیست؟
آرتروز لگن و ران، که به معنای فرسودگی یا تحلیل رفتن مفصل لگن است، در چهار مرحله پیشرفت میکند. در مرحله ۱، فرسودگی جزئی باعث بروز علائم کمی میشود، اما تا مرحله ۴، فرد دچار التهاب شدید مفصل همراه با درد و خشکی مداوم خواهد شد. در ادامه علائم و راهکارهای درمانی برای هر مرحله را توضیح داده ایم.
مرحله ۱
آرتروز لگن مرحله ۱ به فرسودگی جزئی مفصل لگن اشاره دارد. فرد ممکن است درد بسیار کمی داشته یا اصلاً دردی احساس نکند.
در این مرحله، ممکن است زائدههای استخوانی کوچکی ایجاد شوند. این زائدهها، رشدهای کوچک و صافی در امتداد مفاصل هستند. آنها مضر نیستند اما ممکن است در مراحل بعدی بیماری بدتر شده و باعث ایجاد نگرانی شوند.
علائم:
بسیاری از افراد مبتلا به آرتروز لگن مرحله ۱، علائم کمی دارند. با این حال، برخی ممکن است خشکی خفیف مفصل و درد جزئی را تجربه کنند.
درمان:
از آنجایی که افراد ممکن است از ابتلای خود به آرتروز لگن مرحله ۱ آگاه نباشند، ممکن است تحت درمان قرار نگیرند. اگر فردی گمان میکند که به آرتروز لگن مبتلا است، باید برای جلوگیری از پیشرفت بیماری اقدام کند. این کار را میتوان با انجام فعالیت بدنی سبک و حفظ وزن متعادل انجام داد.
مرحله ۲
آرتروز لگن مرحله ۲ نیز خفیف است، اما فرد ممکن است احساس ناراحتی و درد در لگن خود داشته باشد. در این مرحله، پزشکان میتوانند با استفاده از تصاویر اشعه ایکس، زائدههای استخوانی را شناسایی و تشخیص دهند.
علائم:
فرد ممکن است خشکی خفیف لگن، به ویژه پس از نشستن یا ایستادن برای مدت طولانی را متوجه شود. همچنین ممکن است درد خفیفی را تجربه کند.
درمان:
اگر پزشک آرتروز لگن مرحله ۲ را تشخیص دهد، ممکن است انجام تمریناتی برای تقویت لگن و کمک به توقف پیشرفت علائم را توصیه کند. گاهی اوقات، استفاده از بریس برای محدود کردن حرکت و محافظت از مفاصل لگن در برابر فشار میتواند مفید باشد.
مرحله ۳
آرتروز لگن در مرحله ۳، در سطح متوسط قرار دارد. این مرحلهای است که غضروف شروع به تحلیل رفتن میکند و باعث درد، ناراحتی و التهاب بیشتر میشود. همچنین ممکن است زائدههای استخوانی بزرگتری تشکیل شوند که پزشکان میتوانند آنها را در تصاویر رادیوگرافی (اشعه ایکس) شناسایی کنند.
علائم:
فرد مبتلا به آرتروز لگن مرحله ۳ ممکن است علائم زیر را تجربه کند:
- درد متوسط که با فعالیت بدنی افزایش مییابد.
- خشکی متوسط مفصل.
- التهاب مفصل لگن.
- صدای تق تق یا سایش در ناحیه لگن که به آن «کریپتوس» (Crepitus) میگویند.
درمان:
افراد باید برای تقویت مفصل و افزایش دامنه حرکتی، به انجام تمرینات ورزشی مخصوص لگن ادامه دهند. همچنین میتوانند از داروهای بدون نسخه مانند داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) برای مدیریت درد استفاده کنند. اگر این داروها مؤثر نباشند، پزشکان میتوانند مسکنهای قویتری تجویز کنند.
فرد همچنین میتواند در جلسات فیزیوتراپی شرکت کند. در این جلسات، فیزیوتراپیست تمریناتی را ارائه میدهد که هدف آنها افزایش تحرک و کاهش درد است.
همچنین ممکن است به فرد تزریق کورتیکواستروئید پیشنهاد شود. پزشکان این داروها را مستقیماً به مفصل لگن تزریق میکنند تا به طور موقت درد و التهاب را کاهش دهند.
مرحله ۴
آرتروز لگن در مرحله ۴، شدید است. فرد مبتلا ممکن است التهاب و درد مزمن را تجربه کند. غضروف مفصل لگن نازک و شکننده میشود. مایع lubricante (سینوویال) که به عنوان بالشتک بین مفاصل جریان دارد، به میزان قابل توجهی کاهش مییابد. این امر میتواند باعث شود لگن در بیشتر اوقات بسیار دردناک و به شدت سفت باشد.
علائم:
علائمی که ممکن است در آرتروز لگن مرحله ۴ وجود داشته باشد شامل موارد زیر است:
- درد شدید لگن در بیشتر اوقات.
- خشکی و سفتی مداوم مفصل.
- التهاب.
- صدای تق تق (کریپتوس).
این علائم ممکن است در خواب اختلال ایجاد کرده و توانایی فرد برای انجام کارهای ساده روزمره را تحت تأثیر قرار دهند.
درمان:
زمانی که فرد به آرتروز لگن مرحله ۴ مبتلا میشود، پزشکان معمولاً جراحی را در نظر میگیرند.
گزینههای جراحی شامل موارد زیر است:
- آرتروسکوپی لگن: این یک جراحی کمتهاجمی (سوراخ کلیدی) است که در آن جراح، سلولهای آسیبدیده درون مفصل لگن را تراشیده و خارج میکند.
- استئوتومی: که به آن جراحی اصلاح راستای استخوان نیز میگویند. در این روش، بخشی از استخوان ران برش داده شده و دوباره تراز میشود تا فشار از روی مفصل لگن برداشته شود.
- بازسازی سطح مفصل لگن (Hip Resurfacing): این یک روش تعویض جزئی مفصل لگن است که در آن جراح، استخوان و غضروف حفره لگن را برمیدارد و سپس آن را با یک پوشش مصنوعی از جنس فلز، پلاستیک یا سرامیک جایگزین میکند.
- تعویض کامل مفصل لگن: این روش مشابه بازسازی سطح مفصل است با این تفاوت که علاوه بر حفره، سر استخوان femur (ران) نیز با یک پروتز مصنوعی جایگزین میشود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
افراد در صورت تجربه درد یا خشکی مکرر لگن باید به پزشک مراجعه کنند. پزشک ممکن است یک معاینه فیزیکی از ناحیه انجام دهد و به دنبال علائمی مانند درد، تورم و محدودیت در دامنه حرکتی بگردد.
همچنین پزشک ممکن است برای تأیید تشخیص، آزمایش تصویربرداری با اشعه ایکس را درخواست کند. با این حال، اشعه ایکس ممکن است برای تشخیص فرد در مراحل ۱ یا ۲ آرتروز لگن چندان قابل اعتماد نباشد.
سوالات متداول
آیا آرتروز لگن و ران قابل درمان است؟
هیچ درمانی برای استئوآرتریت وجود ندارد، اما درمانهای محافظهکارانه میتوانند به مدیریت علائم کمک کنند. هنگامی که درمانهای محافظهکارانه شکست میخورند، جراحی تعویض مفصل لگن میتواند به طور قابل اعتمادی علائم آرتروز لگن را از بین ببرد. بسته به سن شما، تعویض مفصل لگن ممکن است برای بقیه عمر شما دوام بیاورد. افراد جوانتر ممکن است پس از چند دهه به جراحی دیگری نیاز داشته باشند، زیرا پروتز با گذشت زمان فرسوده میشود.
چه چیزی آرتریت لگن را بدتر میکند؟
فعالیتهایی که باید با آرتریت لگن از آنها اجتناب کرد شامل موارد زیر است:
- ورزشهای پرتأثیر، مانند دویدن و پریدن.
- بلند کردن یا حمل وزن بیش از حد در حالت ایستاده.
- چمباتمه زدن، چرخش یا لانج مکرر.
- نشستن بیش از حد، یا قرار دادن پاها روی هم در حالت نشسته.
در صورت عدم تشخیص و مدیریت به موقع، این بیماری میتواند به شدت کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد. مراجعه به فوق تخصص روماتولوژی به عنوان بهترین اقدام توصیه میشود، چرا که این متخصصان با ارزیابی دقیق علائم، تصویربرداری های پیشرفته و ارائه برنامه درمانی جامع (شامل داروهای ضدالتهاب، تمرینات فیزیوتراپی، تزریق داخل مفصلی و در نهایت جراحی در موارد پیشرفته) نه تنها به کاهش درد و التهاب کمک میکنند، بلکه با کنترل روند پیشرفت بیماری، امکان حفظ عملکرد مفصل و بهبود تحرک را برای بیمار فراهم میآورند.
منابع: my.clevelandclinic.org , medicalnewstoday.com
بدون دیدگاه