جراحی تعویض مفصل یکی از روشهای پیشرفته و موفقیتآمیز برای درمان آسیبهای شدید ناشی از آرتروز است. این جراحی که معمولاً روی مفاصلی مانند لگن، زانو یا شانه انجام میشود، شامل جایگزینی بخشهای فرسوده یا آسیبدیده مفصل با یک مفصل مصنوعی (پروتز) است. زمانی که روشهای غیرجراحی مانند دارودرمانی، فیزیوتراپی یا تزریق تسکین دهندهها پاسخگو نباشند، جراحی تعویض مفصل در آرتروز می تواند درد شدید را کاهش داده، دامنه حرکتی را بهبود بخشد و کیفیت زندگی بیماران را به طور چشمگیری افزایش دهد.
موارد عنوان شده:
- آرتروپلاستی چیست؟
- انواع جراحی تعویض مفصل
- آرتروپلاستی برای درمان چه مشکلاتی استفاده میشود؟
- شایعترین دلایل نیاز به آرتروپلاستی
- جزئیات جراحی آرتروپلاستی
آرتروپلاستی چیست؟
در آرتروپلاستی یا جراحی تعویض مفصل ، جراح بخشهای فرسوده یا آسیبدیده مفصل طبیعی شما را برداشته و آن را با یک مفصل مصنوعی (پروتز) ساخته شده از فلز، پلاستیک یا سرامیک جایگزین میکند. بهبودی کامل پس از آرتروپلاستی معمولاً حداقل چند ماه طول میکشد. مدت زمان بهبودی به این بستگی دارد که کدام مفصل نیاز به تعویض دارد. تقریباً هر مفصل بزرگ در بدن میتواند با آرتروپلاستی تعویض شود، از جمله:
- لگن
- زانوها
- شانهها
- مچ پا
- آرنج
- مچ دست
- انگشتان دست
- انگشتان پا
انواع جراحی تعویض مفصل
جراح شما بسته به شرایط، یکی از دو روش زیر را پیشنهاد میدهد:
- تعویض کامل مفصل (آرتروپلاستی کامل): در این روش، جراح تمام بخشهای مفصل را با یک پروتز مصنوعی جایگزین میکند.
- تعویض جزئی مفصل (آرتروپلاستی جزئی): همانطور که از نام آن پیداست، تنها بخشهای خاصی از مفصل تعویض میشوند. برخی از پزشکان این روش را بازسازی سطح مفصل نیز مینامند.
آرتروپلاستی برای درمان چه مشکلاتی استفاده میشود؟
اگر درد شدید مفصل شما پس از روشهای غیرجراحی مانند اصلاح فعالیتهای روزمره، فیزیوتراپی یا دارودرمانی بهبود نیابد، پزشک ممکن است جراحی تعویض مفصل را توصیه کند. علائمی که میتوانند منجر به نیاز به آرتروپلاستی شوند عبارتند از:
- درد مفصل
- خشکی یا کاهش دامنه حرکتی (محدودیت در حرکت مفصل)
- محدودیت در تحرک (اشکال در جابجایی به دلیل مشکل مفصل)
- تورم
- ناپایداری مفصل
مطلب تاثیر چاقی بر آرتروز را نیز مطالعه کنید.
شایعترین دلایل نیاز به آرتروپلاستی چیست؟
آرتریت شایعترین دلیل نیاز به جراحی تعویض مفصل است. بیشتر افرادی که این جراحی را انتخاب میکنند، مبتلا به آرتروز (استئوآرتریت) هستند، اما برخی از بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید نیز ممکن است نیاز به تعویض مفصل داشته باشند.
پزشک در موارد زیر نیز ممکن است جراحی تعویض مفصل را پیشنهاد دهد:
- شکستگی استخوان در ناحیه مفصل
- ابتلا به آرتریت پس از سانحه (ناشی از آسیبهای قبلی)
- زمین خوردن یا آسیبهای شدید
- تصادفات رانندگی
- آسیبهای ورزشی
جزئیات جراحی آرتروپلاستی
مراحل آماده شدن برای عمل:
- معاینه فیزیکی برای اطمینان از سلامت کلی بدن.
- آزمایش خون.
- الکتروکاردیوگرام (نوار قلب) برای بررسی سلامت قلب.
- معاینه دندانها جهت کاهش خطر عفونت پس از جراحی.
- تستهای تصویربرداری مانند عکسبرداری با اشعه ایکس، امآرآی (MRI) یا سیتی اسکن
- تمام داروها و مکمل هایی که مصرف میکنید را به پزشک اطلاع دهید. ممکن است نیاز باشد مصرف برخی را قبل از عمل قطع کنید.
- جراح زمان قطع خوردن و آشامیدن را (معمولاً ۸ ساعت پیش از عمل) مشخص میکند. برخی داروها را میتوان با مقدار کمی آب در روز عمل مصرف کرد.
- اگر سابقه بیماریهایی مانند هموفیلی, دیابت یا بیماریهای خود ایمنی مانند لوپوس دارید، حتماً به جراح اطلاع دهید.
مراحل انجام عمل آرتروپلاستی :
- در روز عمل، بیهوشی (عمومی یا موضعی) دریافت میکنید تا دردی احساس نکنید.
- برداشتن غضروف و استخوانهای آسیبدیده توسط جراح
- جایگذاری مفصل مصنوعی (پروتز).
- استفاده از قطعات پروتزی برای بازسازی بافت طبیعی (مانند اسپیسرها برای تقلید غضروف).
- تراش استخوانهای اطراف مفصل برای تطابق با پروتز (در صورت نیاز).
- انتقال به اتاق ریکاوری برای نظارت بر علائم حیاتی، سطح درد و عوارض بیهوشی.
- برخی بیماران همان روز مرخص میشوند، اما ممکن است نیاز به بستری ۱ تا چند روزه وجود داشته باشد.جراح زمان ایمن برای ترخیص را تعیین میکند.
جراحی تعویض مفصل معمولاً چند ساعت طول میکشد. مدت دقیق به نوع مفصل و کامل یا جزئی بودن تعویض بستگی دارد.
مزایا و معایب جراحی تعویض مفصل
برای اکثر افراد، مزایای جراحی آرتروپلاستی بسیار بیشتر از خطرات آن است. با وجودی که آرتروپلاستی یک عمل جراحی بزرگ محسوب میشود و احتمال عوارض وجود دارد، اما بسیاری از بیماران پس از جراحی بهبود قابل توجهی در کیفیت زندگی و کاهش درد مزمن تجربه میکنند.
مزایای جراحی آرتروپلاستی:
- بازگرداندن تحرک و کاهش درد طولانیمدت.
- بهبود کیفیت زندگی با افزایش توانایی حرکت.
- موفقیتآمیز بودن عمل در بیش از ۹۰ درصد موارد.
عوارض نادر و احتمالی جراحی آرتروپلاستی:
- لخته شدن خون
- عفونت مفصل یا ناحیه جراحی
- آسیب عصبی (مانند افتادگی پا)
- آسیب عروق خونی
- شل شدن یا ساییدگی زودرس پروتز
- تشکیل بافت اسکار در مفصل
- خشکی و کاهش دامنه حرکتی
دوره بهبودی پس از آرتروپلاستی
مدت زمان بهبودی به نوع مفصل و عوامل زیر بستگی دارد:
- مفصل تعویضشده (مثلاً زانو یا لگن)
- کامل یا جزئی بودن تعویض
- سن و سطح فعالیت قبل از جراحی
- وجود بیماریهای همراه
پروتزها نیز معمولاً سالها (حتی تا پایان عمر) کارایی دارند. در موارد نادر، نیاز به جراحی مجدد وجود دارد.
راهکارهای پیشنهادی جهت تسریع در بهبودی درد پس از جراحی
- استفاده از کمپرس یخ چند بار در روز برای کاهش تورم.
- بالا نگه داشتن مفصل: قرار دادن مفصل بالاتر از سطح قلب هنگام استراحت.
- مراقبت از زخم: پانسمان منظم و جلوگیری از عفونت.
- تمرینات خانگی: انجام حرکات تجویز شده برای تقویت عضلات.
- فیزیوتراپی
- پرهیز از حرکات خطرناک: جلوگیری از دررفتگی مفصل (به ویژه در ۶ ماه اول).
- ترکیب داروهای مسکن، ضدالتهاب (با تجویز پزشک) و استامینوفن
- گزارش درد غیرقابل کنترل یا عوارض دارویی به جراح
- مواردی مانند نحوه ایمن راه رفتن، نشستن و استفاده از پلهها را از فیزیوتراپیست بیاموزید.
- مدت استراحت قبل از بازگشت به کار بسته به نوع شغل، ۲ تا ۶ هفته است.
چه زمانی با پزشک تماس بگیریم؟
در صورت بروز علائم زیر سریعا به پزشک مراجعه کنید:
- درد قفسه سینه یا تنگی نفس
- تب بالای ۳۹ درجه سانتیگراد
- خونریزی یا علائم عفونت (تورم، ترشح، بوی بد، گرمی ناحیه)
- درد شدید در ساق پا، مچ یا کف پا
- درد غیرقابل کنترل با مسکنها
منبع: my.clevelandclinic.org
بدون دیدگاه