شایع ترین نوع روماتیسم | نشانه هایی که نباید نادیده گرفته شوند

واژه روماتیسم برای گروهی از بیماری‌هایی استفاده می‌شود که باعث التهاب مفاصل، عضلات و بافت‌های همبند می‌شوند. انواع مختلفی از روماتیسم وجود دارد که هر کدام علائم و علل خاص خود را دارند. شایع‌ ترین نوع روماتیسم، آرتریت روماتوئید (RA) است که مفاصل را هدف قرار می‌دهد و باعث التهاب، درد، تورم و سفتی در آن‌ها می‌شود.آرتریت روماتوئید معمولاً به صورت متقارن، یعنی در هر دو طرف بدن، مفاصل را درگیر می‌کند. مفاصل کوچک دست‌ها مانند مچ دست و انگشتان، زانوها و پاها از جمله مفاصل شایع درگیر در این بیماری هستند. آرتریت روماتوئید اگرچه یکی از شایع ترین نوع روماتیسم است، اما تنها نوع آن نیست. در ادامه هر یک را به طور کامل توضیح داده ایم.

عناوین این محتوا:

• انواع روماتیسم
• شایع ترین نوع روماتیسم چیست؟
• آرتریت روماتوئید
• لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)
• اسکلرودرما
• اسپوندیلیت آنکیلوزان
• کاردیت(التهاب قلبی)
• نقرس

انواع روماتیسم و ویژگیهای هر کدام

روماتیسم به گروهی از بیماریها اطلاق میشود که مفاصل، استخوانها، عضلات و بافتهای همبند را درگیر میکنند. انواع روماتیسم شامل شرایط مختلفی مانند آرتریت روماتوئید، لوپوس، نقرس، اسپوندیلیت آنکیلوزان و آرتریت پسوریاتیک است. آرتریت روماتوئید ( روماتیسم مفصلی )  یک بیماری خودایمنی است که باعث التهاب مزمن مفاصل میشود، در حالی که لوپوس میتواند علاوه بر مفاصل، پوست، کلیه ها و سایر اندامها را نیز تحت تأثیر قرار دهد. نقرس، ناشی از تجمع اسیداوریک در بدن، معمولاً با درد شدید در مفاصل کوچک مانند انگشت شست پا همراه است. اسپوندیلیت آنکیلوزان بیشتر ستون فقرات را هدف قرار داده و منجر به خشکی و کاهش انعطاف پذیری میشود. هر نوع روماتیسم، با علائم خاصی مانند خشکی چشم در سندرم شوگرن یا درد شدید شست پا در نقرس شناسایی میشود. تشخیص دقیق نوع بیماری، پایه گذار درمان هدفمند است. تشخیص دقیق انواع روماتیسم توسط پزشک متخصص، اولین قدم برای مدیریت مؤثر علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری است.

روشهای مدیریت و درمان انواع روماتیسم

برای کنترل انواع روماتیسم، رویکردهای درمانی متنوعی وجود دارد که شامل داروهای ضدالتهاب، کورتیکواستروئیدها، فیزیوتراپی و تغییر سبک زندگی میشود. در موارد شدیدتر، جراحی تعویض مفصل نیز توصیه میگردد. بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید معمولاً از داروهای تعدیل کننده سیستم ایمنی بهره میبرند، در حالی که افراد مبتلا به نقرس با تنظیم رژیم غذایی و کاهش مصرف غذاهای پرپورین بهبود مییابند. توجه به علائم اولیه مانند تورم مفاصل، درد مداوم و خستگی غیرعادی، برای تشخیص زودهنگام انواع روماتیسم حیاتی است. امروزه با پیشرفت روشهای پزشکی، بسیاری از بیماران قادرند با درمان مناسب، کیفیت زندگی مطلوبی داشته باشند. مشاوره با روماتولوژیست و انجام آزمایشهای تخصصی، نقش کلیدی در تعیین بهترین برنامه درمانی ایفا میکند.

شایع ترین نوع روماتیسم چیست؟

پس از آرتریت روماتوئید، برخی از شایع‌ترین انواع روماتیسم عبارتند از: آرتروز (Osteoarthritis) , آرتریت پسوریاتیک (Psoriatic arthritis) , بیماری لوپوس (Lupus) , اسپوندیلیت آنکیلوزان (Ankylosing spondylitis) و نقرس (Gout) که هر کدام علائم، علل و درمان‌های خاص خود را دارند و تشخیص هر کدام بر اساس علائم بالینی، معاینه فیزیکی و آزمایش‌های مختلف مانند آزمایش خون، رادیوگرافی و MRI انجام می‌شود.

:(RA)آرتریت روماتوئید

آرتریت روماتوئید (RA) یک بیماری خودایمنی مزمن است که باعث درد، تورم و سفتی در پوشش داخلی مفاصل (سینوویوم) می‌شود. این بیماری بیشتر مفاصل انگشتان، دست‌ها، مچ دست‌ها، زانوها، مچ پاها، پاها و انگشتان پا را تحت تاثیر قرار می‌دهد. RA معمولاً در مفاصل مشابه در هر دو طرف بدن رخ می‌دهد، که آن را از برخی دیگر از انواع آرتریت متمایز می‌کند. التهاب کنترل نشده به غضروف آسیب می‌رساند و با گذشت زمان، می‌تواند باعث تغییر شکل مفاصل و در نهایت فرسودگی استخوان شود. سلول‌های خاصی در سیستم ایمنی بدن (سیستم مبارزه با عفونت بدن) به این فرآیند کمک می‌کنند. این مواد در مفاصل شما تولید می‌شوند اما همچنین در گردش خون هستند و باعث ایجاد علائم در سراسر بدن شما می‌شوند. علاوه بر تاثیر بر مفاصل شما، آرتریت روماتوئید گاهی اوقات بر سایر قسمت‌های بدن مانند پوست, چشم ها, دهان, ریه ها و قلب نیز تأثیر می‌گذارد.

علائم معمول:

• درد، تورم، سفتی و حساسیت در بیش از یک مفصل
• سفتی عضلات در صبح یا بعد از نشستن طولانی مدت
• خستگی (خستگی شدید)
• ضعف
• تب

لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE) :

لوپوس اریتماتوز سیستمیک (لوپوس) یک بیماری خودایمنی مزمن (طولانی مدت) است که می‌تواند بر بسیاری از قسمت‌های بدن تأثیر بگذارد و زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی که معمولاً از بدن در برابر عفونت و بیماری محافظت می‌کند، به بافت‌های خود بدن حمله می‌کند. این حمله باعث التهاب و در برخی موارد آسیب دائمی به بافت‌ها می‌شود که می‌تواند گسترده باشد و بر پوست، مفاصل، قلب، ریه‌ها، کلیه‌ها، سلول‌های خون در گردش و مغز تأثیر می‌گذارد.

اسکلرودرما:

اسکلرودرما یک بیماری خودایمنی و یکی از شایع ترین نوع روماتیسم است که باعث التهاب در پوست و سایر نواحی بدن می‌شود. هنگامی که پاسخ ایمنی، بافت‌ها را فریب می‌دهد تا فکر کنند آسیب دیده‌اند، باعث التهاب می‌شود و بدن کلاژن بیش از حد تولید می‌کند که منجر به اسکلرودرما می‌شود. وجود بیش از حد کلاژن در پوست و سایر بافت‌ها باعث ایجاد نواحی سفت و سخت پوست می‌شود. اسکلرودرما ممکن است بسیاری از سیستم‌های بدن را نیز درگیر کند.

دو نوع اصلی اسکلرودرما وجود دارد:

• اسکلرودرمای موضعی فقط بر پوست و ساختارهای مستقیماً زیر پوست تأثیر می‌گذارد.
• اسکلرودرمای سیستمیک، که اسکلروز سیستمیک نیز نامیده می‌شود، بر بسیاری از سیستم‌های بدن تأثیر می‌گذارد. این نوع جدی‌تر اسکلرودرما است و می‌تواند به رگ‌های خونی و اندام‌های داخلی مانند قلب، ریه‌ها و کلیه‌ها آسیب برساند. این زیرمجموعه نیز به دو دسته اضافی به نام‌های محدود و گسترده تقسیم می‌شود که نشان دهنده میزان درگیری پوست در بدن است.

:اسپوندیلیت آنکیلوزان

اسپوندیلیت آنکیلوزان یا روماتیسم ستون فقرات یک بیماری مزمن و التهابی است که عمدتاً ستون فقرات و مفاصل ساکروایلیاک (مفاصل بین ستون فقرات و لگن) را درگیر می‌کند. در این بیماری، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت‌های سالم بدن حمله می‌کند و باعث التهاب و در نهایت جوش خوردن مهره‌های ستون فقرات می‌شود. علت دقیق اسپوندیلیت آنکیلوزان هنوز به طور کامل شناخته شده نیست، اما عوامل ژنتیکی و محیطی در ایجاد آن نقش دارند. ژن HLA-B27 در ایجاد این بیماری نقش مهمی دارد.

علائم :

علائم اسپوندیلیت آنکیلوزان به تدریج و به خصوص در افراد جوان ظاهر می‌شوند. شایع‌ترین علائم عبارتند از:

• درد کمر: درد در ناحیه کمر که با حرکت بدتر می‌شود و با استراحت بهتر می‌شود.
• سفتی صبحگاهی: احساس سفتی و خشکی در ستون فقرات به ویژه در صبح که با حرکت کاهش می‌یابد.
• کاهش دامنه حرکتی ستون فقرات: محدود شدن حرکت ستون فقرات و خم شدن به جلو
• درد در مفاصل دیگر: مانند مفاصل شانه، زانو و مچ پا
• التهاب چشم: التهاب عنبیه (قسمت رنگی چشم)
• خستگی

کاردیت(التهاب قلبی):

کاردیت یا تب روماتیسمی یک بیماری التهابی است که می‌تواند زمانی ایجاد شود که گلودرد استرپتوکوکی یا تب اسکارلت به درستی درمان نشود. گلودرد استرپتوکوکی و تب اسکارلت توسط عفونت با باکتری استرپتوکوک ایجاد می‌شوند. تب روماتیسمی اغلب کودکان 5 تا 15 ساله را تحت تاثیر قرار می‌دهد. اما کودکان کوچکتر و بزرگسالان نیز می‌توانند به آن مبتلا شوند. تب روماتیسمی می‌تواند باعث آسیب طولانی مدت به قلب مانند مشکلات دریچه قلب و نارسایی قلبی شود.

نقرس:

نقرس یک نوع آرتریت التهابی است که به دلیل افزایش سطح اسید اوریک در خون ایجاد می‌شود و زمانی اتفاق می‌افتد که سطح بالای اوریک اسید برای مدت طولانی در بدن شما تجمع یابد، که سپس می‌تواند کریستال‌های سوزنی شکل را در داخل و اطراف مفصل تشکیل دهد و منجر به التهاب و آرتریت مفصل می‌شود. هنگامی که بدن اوریک اسید بیش از حد تولید می‌کند یا اوریک اسید بسیار کمی دفع می‌کند، سطح اوریک اسید در بدن افزایش می‌یابد. شایع‌ترین علامت نقرس، حمله حاد نقرسی است که با درد شدید، قرمزی، تورم و گرمی مفصل همراه است. این حملات معمولاً در مفصل پایه شست پا رخ می‌دهند، اما می‌توانند مفاصل دیگر مانند زانو، مچ پا و انگشتان دست را نیز درگیر کنند.

علل نقرس:

• افزایش تولید اسید اوریک: عوامل ژنتیکی، برخی داروها و برخی بیماری‌ها مانند لوسمی و میلوم متعدد می‌توانند باعث افزایش تولید اسید اوریک شوند.
• کاهش دفع اسید اوریک: اختلال در عملکرد کلیه‌ها می‌تواند باعث کاهش دفع اسید اوریک و افزایش سطح آن در خون شود.
• رژیم غذایی: مصرف زیاد غذاهای پرپورین (مانند گوشت قرمز، آبجو، برخی انواع ماهی) و نوشیدنی‌های الکلی می‌تواند خطر ابتلا به نقرس را افزایش دهد.

منابع:

• my.clevelandclinic.org
• niams.nih.gov
• mayoclinic.org