درد قفسه سینه همیشه به معنای بیماری قلبی نیست و ممکن است به دلیل مشکلات عضلانی، التهاب مفاصل و غضروفهای دندهای یا بیماریهای روماتیسمی ایجاد شود. بااینحال، تشخیص درد قفسه سینه قلبی یا عضلانی فقط بر اساس محل درد یا شدت آن امکانپذیر نیست؛ زیرا بعضی از دردهای قلبی و غیرقلبی علائم مشابهی دارند.
بهطور معمول، درد ناشی از مشکلات عضلانی و مفصلی با حرکت دادن بالاتنه، تغییر وضعیت بدن یا فشار دادن محل درد تشدید میشود. در مقابل، درد قلبی ناشی از کاهش خون رسانی به عضله قلب اغلب به شکل فشار، سنگینی یا فشردگی در قفسه سینه احساس میشود و ممکن است به بازو، شانه، گردن یا فک انتشار پیدا کند. البته این تفاوتها قطعی نیستند و برای رد کردن بیماری قلبی به ارزیابی پزشکی نیاز است.
در این مقاله، تفاوت نشانههای درد قلبی و عضلانی را بررسی میکنیم و با علتهای روماتیسمی درد قفسه سینه، روشهای تشخیص و زمان مراجعه به متخصص قلب یا روماتولوژیست آشنا میشویم.
درد قفسه سینه قلبی چه نشانههایی دارد؟
درد قفسه سینه قلبی زمانی ایجاد میشود که خونرسانی به عضله قلب کاهش پیدا کند یا یکی از ساختارهای قلب دچار التهاب و آسیب شود. یکی از مهمترین علتهای درد قلبی، بیماری عروق کرونر و کاهش خونرسانی به عضله قلب است که میتواند به شکل آنژین صدری یا حمله قلبی بروز کند. درد ناشی از مشکلات عروق کرونر اغلب ویژگیهای زیر را دارد:
- احساس فشار و سنگینی: فرد ممکن است احساس کند جسم سنگینی روی قفسه سینه قرار گرفته یا چیزی سینه را میفشارد.
- انتشار درد به قسمتهای دیگر بدن: درد ممکن است به بازوی چپ یا راست، شانهها، گردن، فک، پشت یا قسمت بالای شکم انتشار پیدا کند.
- همراهی با علائم دیگر: تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع، سرگیجه و احساس ضعف ممکن است همراه درد ایجاد شوند.
- ارتباط با فعالیت بدنی: درد آنژینی ممکن است هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله یا فعالیت بدنی شروع شود و با استراحت کاهش پیدا کند.
البته همه افراد علائم یکسانی ندارند. گاهی حمله قلبی با درد خفیف، احساس ناراحتی در معده، تنگی نفس یا خستگی غیرمعمول بروز میکند و حتی ممکن است درد قفسه سینه واضحی وجود نداشته باشد.
درد قلبی را نمیتوان با محل آن تشخیص داد. درد سمت چپ قفسه سینه لزوماً قلبی نیست و درد سمت راست نیز به تنهایی بیماری قلبی را رد نمی کند. همچنین دردهایی که با لمس یا حرکت تشدید میشوند، احتمال منشأ عضلانی و اسکلتی را مطرح میکنند، اما برای رد بیماری قلبی کافی نیستند.
درد قفسه سینه عضلانی و مفصلی چه ویژگیهایی دارد؟
درد قفسه سینه عضلانی و مفصلی از عضلات، دندهها، غضروفهای متصلکننده دنده به جناغ یا مفاصل دیواره قفسه سینه ناشی میشود. این دردها ممکن است در یک نقطه مشخص احساس شوند و با حرکت دادن بالاتنه، چرخاندن بدن، بلند کردن دستها یا فشار دادن محل درد شدت پیدا کنند. برخی از ویژگیهای رایج دردهای عضلانی و اسکلتی عبارتاند از:
- درد موضعی در یک قسمت از قفسه سینه
- حساسیت به لمس و فشار دادن محل درد
- تشدید درد هنگام چرخش بالاتنه یا حرکت دستها
- افزایش درد هنگام سرفه یا نفس عمیق
- شروع درد پس از فعالیت بدنی سنگین، بلند کردن اجسام یا ضربه به قفسه سینه
این نشانهها می توانند به تشخیص مشکلات عضلانی و مفصلی کمک کنند؛ اما هیچکدام بهتنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیستند.
التهاب پرده قلب (پریکاردیت) نیز میتواند درد تیز و وابسته به تنفس ایجاد کند. بنابراین، اگر درد قفسه سینه جدید، مداوم یا بدون علت مشخص است، ابتدا باید احتمال علتهای جدی قلبی و ریوی بررسی شود.
تفاوت درد قفسه سینه قلبی یا عضلانی در یک نگاه
برای درک بهتر تفاوت درد قفسه سینه قلبی یا عضلانی، میتوان ویژگیهای معمول این دو نوع درد را با یکدیگر مقایسه کرد.
| ویژگی | درد ناشی از کاهش خونرسانی قلب | درد عضلانی و مفصلی |
|---|---|---|
| نوع درد | فشار، سنگینی، فشردگی یا ناراحتی | تیرکشیدن، سوزش یا درد موضعی |
| محل درد | وسط یا سایر قسمتهای قفسه سینه | معمولاً یک نقطه یا ناحیه مشخص |
| انتشار درد | ممکن است به بازو، شانه، گردن، فک و پشت انتشار یابد | اغلب محدود به ناحیه درگیر است |
| تأثیر حرکت | ممکن است با فعالیت بدنی تشدید شود | معمولاً با حرکت بالاتنه یا دستها تشدید میشود |
| تأثیر فشار و لمس | معمولاً با فشار روی دیواره قفسه سینه بازتولید نمیشود | ممکن است با فشار دادن محل درد بیشتر شود |
| علائم همراه | تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع و سرگیجه | ممکن است بدون علائم عمومی باشد یا با درد و محدودیت حرکتی همراه شود |
این جدول تفاوتهای معمول را نشان میدهد، نه معیارهای قطعی تشخیص. برای مثال، درد ناشی از التهاب غضروف دندهای ممکن است بسیار شدید باشد و برخی از دردهای قلبی نیز به شکل سوزش یا ناراحتی مبهم احساس شوند. بنابراین، تشخیص نهایی باید با توجه به شرح حال، معاینه و در صورت لزوم آزمایشهای پزشکی انجام شود.
کوستوکندریت چیست و چگونه باعث درد قفسه سینه میشود؟
کوستوکندریت (Costochondritis) نوعی التهاب در غضروفهایی است که دندهها را به استخوان جناغ در جلوی قفسه سینه متصل میکنند. این وضعیت یکی از علتهای شایع درد دیواره قفسه سینه است و گاهی به دلیل شباهت علائم، با درد ناشی از مشکلات قلبی اشتباه گرفته میشود. علت دقیق کوستوکندریت همیشه مشخص نیست؛ اما گاهی پس از ضربه به قفسه سینه، سرفههای شدید و مکرر یا انجام فعالیتهایی که فشار زیادی به بالاتنه وارد میکنند، ایجاد میشود.
علائم کوستوکندریت شامل موارد زیر است:
- درد تیز یا تیرکشنده در جلوی قفسه سینه
- حساسیت و درد هنگام فشار دادن محل اتصال دندهها به جناغ
- تشدید درد هنگام نفس عمیق، سرفه یا عطسه
- افزایش درد هنگام حرکت دادن بالاتنه یا دراز کشیدن
یکی از نشانههای کمککننده در تشخیص کوستوکندریت، بازتولید درد با فشار روی غضروفهای دندهای است. وجود این نشانه به معنای رد قطعی بیماری قلبی نیست.
تشخیص کوستوکندریت با شرح حال و معاینه بالینی انجام میشود و پزشک در صورت نیاز برای رد کردن علتهای جدیتر، آزمایشهای تکمیلی درخواست میکند. این بیماری در بسیاری از افراد بهمرور بهبود پیدا میکند؛ اما مدت زمان بهبودی ممکن است از چند هفته تا چند ماه متفاوت باشد.
فیبرومیالژیا و اسپوندیلیت آنکیلوزان چگونه باعث درد قفسه سینه میشوند؟
برخی بیماریهای روماتیسمی و اسکلتی عضلانی نیز میتوانند باعث درد در قفسه سینه شوند. در این شرایط، درد ممکن است ناشی از حساسیت گسترده عضلات، التهاب محل اتصال تاندونها و رباطها به استخوان یا درگیری مفاصل متصل به دندهها باشد.
درد قفسه سینه در فیبرومیالژیا
فیبرومیالژیا یک بیماری مزمن است که با درد گسترده در عضلات و بافتهای نرم بدن، خستگی و اختلال خواب شناخته میشود. افراد مبتلا ممکن است در نواحی مختلف بدن، از جمله قفسه سینه، احساس درد و حساسیت داشته باشند.
در برخی از این افراد، درد جلوی قفسه سینه به ویژه در اطراف جناغ احساس میشود و ممکن است با حساسیت عضلات و بافتهای اطراف همراه باشد. نشانههای همراه فیبرومیالژیا عبارتاند از:
- درد منتشر در چندین ناحیه بدن
- خستگی مداوم و کاهش انرژی
- خواب بیکیفیت یا بیدار شدن با احساس خستگی
- حساسیت بیشتر به فشار و لمس
- مشکلات تمرکز و اختلال در حافظه
درد قفسه سینه در این افراد به معنای التهاب مفصل یا غضروف دندهای نیست؛ زیرا فیبرومیالژیا در درجه اول با افزایش حساسیت به درد و اختلال در پردازش آن ارتباط دارد.
برای آشنایی بیشتر با علائم، علتها و روشهای کنترل این بیماری، مقاله فیبرومیالژیا چیست و چه درمانی دارد؟ را بخوانید.
درد قفسه سینه در اسپوندیلیت آنکیلوزان
اسپوندیلیت آنکیلوزان یک بیماری التهابی مزمن است که بیشتر ستون فقرات و مفاصل ساکروایلیاک را درگیر میکند. بااینحال، التهاب میتواند به مفاصل محل اتصال دندهها به مهرههای ستون فقرات یا جناغ نیز گسترش پیدا کند.درگیری این مفاصل ممکن است باعث درد قفسه سینه و کاهش توانایی فرد برای گسترش کامل قفسه سینه هنگام تنفس شود.
برخی نشانههای همراه عبارتاند از:
- کمردرد التهابی و خشکی صبحگاهی
- بهبود نسبی درد و خشکی با فعالیت و حرکت
- محدودیت حرکتی ستون فقرات
- درد در محل اتصال دندهها به ستون فقرات یا جناغ
- احساس محدودیت هنگام نفس عمیق
در صورتی که درد قفسه سینه همراه با کمردرد مزمن التهابی و خشکی صبحگاهی باشد، بررسی احتمال اسپوندیلیت آنکیلوزان اهمیت پیدا میکند. متخصص روماتولوژی میتواند با بررسی علائم، معاینه و در صورت لزوم تصویربرداری و آزمایشهای تکمیلی به تشخیص بیماری کمک کند.
پریکاردیت در لوپوس و آرتریت روماتوئید چه علائمی دارد؟
یکی از نکات مهم در بررسی درد قفسه سینه، توجه به بیماریهایی است که با وجود منشأ روماتیسمی، مستقیماً قلب یا پرده اطراف آن را درگیر میکنند. پریکاردیت (Pericarditis) به التهاب پریکارد یا پرده نازکی گفته میشود که قلب را احاطه کرده است. این التهاب میتواند باعث درد قفسه سینه شود و در برخی از بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید نیز دیده میشود.
علائم درد قفسه سینه در پریکاردیت
درد ناشی از پریکاردیت معمولاً تیز یا تیرکشنده است و ممکن است در وسط یا سمت چپ قفسه سینه احساس شود. ویژگیهای آن عبارتاند از:
- تشدید درد هنگام نفس عمیق یا سرفه
- افزایش درد هنگام دراز کشیدن، بهخصوص به پشت
- کاهش نسبی درد هنگام نشستن و خم شدن به جلو
- انتشار درد به شانهها یا قسمتهای دیگر بدن
- احتمال همراهی با تب خفیف، ضعف و تنگی نفس
این ویژگیها با درد ناشی از کاهش خونرسانی قلب متفاوتاند؛ اما از آنجا که پریکاردیت نیز یک بیماری قلبی محسوب میشود و ممکن است عوارض جدی داشته باشد، بررسی پزشکی آن ضروری است.
ارتباط لوپوس و آرتریت روماتوئید با پریکاردیت
در بیماری لوپوس، سیستم ایمنی به اشتباه به بافتهای خود بدن حمله میکند و ممکن است اندامهای مختلفی از جمله قلب و پرده اطراف آن را درگیر کند. پریکاردیت یکی از تظاهرات قلبی لوپوس است و گاهی با تجمع مایع در فضای اطراف قلب همراه میشود.
در آرتریت روماتوئید نیز التهاب ناشی از بیماری میتواند علاوه بر مفاصل، پرده اطراف قلب را درگیر کند. البته درگیری پریکارد در این بیماری ممکن است بدون علامت باشد و تنها در بررسیهای تصویربرداری مشخص شود.
در صورت بروز درد قفسه سینه در افراد مبتلا به این بیماریها، نباید آن را صرفاً به درد عضلانی یا فعالیت بیماری روماتیسمی نسبت داد؛ زیرا احتمال بیماری عروق کرونر، التهاب عضله قلب یا پریکاردیت نیز باید بررسی شود.
برای تشخیص علت درد قفسه سینه چه آزمایشهایی لازم است؟
برای تشخیص علت درد قفسه سینه، پزشک ابتدا درباره محل و نوع درد، زمان شروع، مدت ماندگاری، عوامل تشدیدکننده و علائم همراه سؤال میکند. همچنین سابقه بیماریهای قلبی، روماتیسمی، دیابت، فشار خون، مصرف دخانیات و سابقه خانوادگی بیماریهای قلبی اهمیت دارد.
با توجه به یافتههای شرح حال و معاینه، ممکن است یک یا چند مورد از آزمایشها و بررسیهای زیر درخواست شوند:
نوار قلب (ECG)
نوار قلب فعالیت الکتریکی قلب را ثبت میکند و میتواند به شناسایی نشانههای کاهش خونرسانی، آسیب عضله قلب، اختلالات ریتم و برخی موارد پریکاردیت کمک کند.
نکته مهم این است که طبیعی بودن یک نوار قلب بهتنهایی برای رد کردن حمله قلبی کافی نیست و گاهی تکرار نوار قلب یا انجام بررسیهای دیگر ضرورت دارد.
آزمایش تروپونین قلبی
تروپونین پروتئینی است که در سلولهای عضله قلب وجود دارد و هنگام آسیب به این سلول ها وارد جریان خون میشود. اندازهگیری تروپونین، بهویژه انواع حساس آن (High-Sensitivity Troponin)، یکی از بررسیهای اصلی برای شناسایی آسیب عضله قلب و ارزیابی احتمال حمله قلبی است.
پزشک ممکن است برای بررسی تغییرات سطح تروپونین، آزمایش را در چند نوبت تکرار کند. افزایش تروپونین همیشه به معنای سکته قلبی نیست و باید همراه با علائم، نوار قلب و سایر یافتههای بالینی تفسیر شود.
اکوکاردیوگرافی (اکوی قلب)
اکوکاردیوگرافی با استفاده از امواج فراصوت، ساختار و عملکرد قلب را بررسی میکند. این روش میتواند اطلاعاتی درباره موارد زیر ارائه دهد:
- قدرت انقباض و عملکرد پمپاژ قلب
- وضعیت دریچههای قلب
- حرکت دیوارههای قلب
- وجود مایع در اطراف قلب یا افیوژن پریکارد
اکو بهویژه در بررسی برخی علتهای ساختاری درد قفسه سینه و عوارض پریکاردیت کاربرد دارد؛ اما جایگزین نوار قلب و آزمایش تروپونین در ارزیابی اولیه احتمال حمله قلبی نیست.
آزمایشهای التهابی و روماتولوژی
اگر پزشک به وجود یک بیماری التهابی یا خودایمنی مشکوک باشد، ممکن است آزمایشهایی مانند موارد زیر درخواست کند:
- ESR و CRP: برای بررسی وجود التهاب در بدن
- ANA: در صورت وجود علائم مشکوک به بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس
- RF و Anti-CCP: در صورت شک به آرتریت روماتوئید
- سایر آزمایشهای اختصاصی: بر اساس علائم و احتمال بیماریهای روماتیسمی
این آزمایشها به تنهایی علت درد قفسه سینه را مشخص نمیکنند و نتایج آنها باید در کنار شرح حال و معاینه تفسیر شوند.
بر اساس راهنمای تشخیص و ارزیابی درد قفسه سینه انجمن قلب آمریکا و کالج قلب آمریکا (AHA/ACC)، نوار قلب و تروپونین از ارکان اصلی ارزیابی درد حاد مشکوک به علت قلبی هستند و انتخاب بررسیهای تصویربرداری به سطح خطر و شرایط بیمار بستگی دارد.
برای درد قفسه سینه به متخصص قلب مراجعه کنیم یا روماتولوژیست؟
انتخاب پزشک به علت احتمالی درد و علائم همراه بستگی دارد؛ اما اگر درد قفسه سینه جدید، شدید یا مشکوک به مشکل قلبی باشد، ابتدا باید ارزیابی فوری قلبی انجام شود. مراجعه به روماتولوژیست نباید باعث تأخیر در بررسی احتمال حمله قلبی شود.
در شرایط غیر اورژانسی، موارد زیر میتوانند در انتخاب پزشک راهنماییکننده باشند:
چه زمانی به متخصص قلب مراجعه کنیم؟
- درد یا فشار در قفسه سینه هنگام فعالیت بدنی
- انتشار درد به بازو، گردن، فک یا پشت
- همراهی درد با تنگی نفس، تپش قلب یا سرگیجه
- سابقه بیماری عروق کرونر، فشار خون یا دیابت
- سابقه خانوادگی بیماریهای قلبی
چه زمانی به روماتولوژیست مراجعه کنیم؟
- درد قفسه سینه همراه با درد و خشکی مفاصل
- وجود کمردرد التهابی و خشکی صبحگاهی
- درد و حساسیت گسترده عضلات و خستگی مزمن
- سابقه ابتلا به لوپوس یا آرتریت روماتوئید و بروز علائم جدید
- درد مکرر در محل اتصال دندهها به جناغ یا ستون فقرات
در بعضی شرایط، همکاری متخصص قلب و روماتولوژیست برای تشخیص و درمان ضروری است؛ بهخصوص زمانی که یک بیماری خودایمنی باعث درگیری قلب یا پرده اطراف آن شده باشد.
جمعبندی
درد قفسه سینه همیشه ناشی از بیماری قلبی نیست و مشکلاتی مانند کوستوکندریت، فیبرومیالژیا و اسپوندیلیت آنکیلوزان نیز میتوانند باعث درد در این ناحیه شوند. از طرف دیگر، برخی بیماریهای روماتیسمی مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید ممکن است با درگیری پرده اطراف قلب، درد قفسه سینه ایجاد کنند.
توجه به ویژگیهایی مانند انتشار درد، تشدید آن با حرکت یا فشار و وجود علائم همراه میتواند به تشخیص علت احتمالی کمک کند؛ اما هیچکدام بهتنهایی برای رد کردن بیماری قلبی کافی نیستند. در صورت بروز درد جدید یا مشکوک به منشأ قلبی، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد و در صورت وجود علائم هشدار حمله قلبی باید فوراً با اورژانس تماس گرفت.



بدون دیدگاه