بیماری اُفتالمی سمپاتیک چیست؟ | علائم و تشخیص بیماری افتالمی سمپاتیک (Sympathetic Ophthalmia) | تفاوت اُفتالمی با یووئیت

بیماری اُفتالمی سمپاتیک (Sympathetic Ophthalmia) یک بیماری التهابی نادر و بسیار جدی است که به دنبال یک آسیب نافذ یا جراحی چشم (ضربه به چشم اول) ایجاد می‌شود. این وضعیت باعث می‌شود سیستم ایمنی بدن به اشتباه به هر دو چشم(هم به چشم آسیب دیده و هم به چشم سالم) حمله کند. علائم ممکن است هفته‌ها، ماه‌ها یا حتی سال‌ها پس از حادثه اولیه ظاهر شده و شامل درد، حساسیت به نور، تاری دید و قرمزی در هر دو چشم باشد. تشخیص و درمان فوری بیماری اُفتالمی سمپاتیک با داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی برای کنترل التهاب و جلوگیری از از دست دادن بینایی دائمی در هر دو چشم حیاتی است. عدم رسیدگی به موقع به این عارضه می‌تواند منجر به عواقب جبران‌ناپذیری شود.

فهرست مطالب:

• بیماری اُفتالمی سمپاتیک (Sympathetic Ophthalmia)چیست؟
• علل بیماری
• علائم بیماری
• تشخیص بیماری
• درمان بیماری
• تفاوت بیماری اُفتالمی سمپاتیک با یووئیت
• آینده پیش روی بیماری

بیماری اُفتالمی سمپاتیک (Sympathetic Ophthalmia) چیست؟

اُفتالمی سمپاتیک یک بیماری التهابی نادر، گرانولوماتوز و دوطرفه بسیار جدی است که پس از یک آسیب دیدگی یا عمل جراحی بر روی یک چشم (چشم محرک) ایجاد می‌شود و باعث ایجاد التهاب در هر دو چشم می‌گردد. این بیماری یک واکنش خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به طور اشتباه به بافت های سالم چشم حمله می کند.

علت بیماری چیست؟

علت بیماری اُفتالمی سمپاتیک به طور کامل شناخته شده نیست. بسیاری از پزشکان معتقدند این بیماری به دلیل یک اختلال در عملکرد سیستم ایمنی بدن رخ می‌دهد که باعث می‌شود بدن به لایه یووهآ (uveal tract) چشم سالم حمله کند.

علائم و نشانه‌های بالینی

علائم معمولاً هفته ها تا ماهها و حتی سالها پس از حادثه اولیه ظاهر می‌شوند و در هر دو چشم بروز می‌یابند، اگرچه ممکن است شدت آن‌ها متفاوت باشد. هر بیمار با سابقه ضربه یا جراحی چشمی که در چشم سالم خود علائم جدیدی مانند درد یا تاری دید تجربه کند، باید فوراً به متخصص چشم مراجعه نماید.

علائم در چشم محرک (آسیب دیده اولیه):

• التهاب مداوم و بهبود نیافته
• درد
• قرمزی
• کاهش دید

علائم در چشم سمپاتیک (چشم سالم قبلی):

• درد: یکی از علائم کلیدی و هشداردهنده اولیه است.
• حساسیت به نور (فتوفوبی)
• تاری دید
• قرمزی چشم
• اشک ریزش
• مردمک‌های کوچک و نامنظم
• احساس وجود جسم خارجی در چشم
• دیدن اجسام شناور (مگس پران)

تشخیص بیماری اُفتالمی سمپاتیک

پزشکان تشخیص اُفتالمی سمپاتیک را بر اساس معاینه چشم، سابقه آسیب یا عمل جراحی اخیر چشم، و وجود التهاب در هر دو چشم قرار می‌دهند.

معاینات لازم:

• معاینه slit lamp: ممکن است نشان‌دهنده سلول‌های التهابی در اتاق قدامی چشم باشد.
• معاینه fundoscopy (معاینه ته چشم): یافته‌های کلیدی شامل مواردی مانند: ضایعات برجسته زردرنگ و کوچک در زیر شبکیه, التهاب مشیمیه (Choroiditis) و شبکیه (Retinitis)و اگزودای پاپی (تورم عصب بینایی) است.
• عکس رنگی (فلوئورسئین آنژیوگرافی): الگوهای خاصی از نشت رنگ را نشان می‌دهد که برای تشخیص کمک‌کننده است.
• سونوگرافی چشمی (B-scan): در مواردی که به دلیل آب مروارید یا التهاب دیدن ته چشم ممکن نیست، برای ارزیابی ضخامت مشیمیه استفاده می‌شود.
• توموگرافی انسجام نوری (OCT): برای ارزیابی دقیق ادم ماکولا و ضخامت شبکیه و مشیمیه استفاده می‌شود.
• آزمایشات خون: برای رد کردن سایر بیماری‌های التهابی و عفونی (مانند سارکوئیدوز یا سیفلیس) انجام می‌شود.

درمان بیماری اُفتالمی سمپاتیک

هدف از درمان سرکوب التهاب، کاهش درد و نجات بینایی است که باید هرچه سریع‌تر آغاز شود.

کورتیکواستروئیدها و داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی:

خط اول درمان هستند که ابتدا به صورت دوز بالا خوراکی (پردنیزولون) یا دوز بالای داخل وریدی تجویز می‌شوند. پس از کنترل التهاب، دوز دارو به تدریج و در طی چند ماه کاهش می‌یابد تا از عود بیماری جلوگیری شود.

مثال: سیکلوسپورین، آزاتیوپرین، متوترکسات، مایکوفنولات مفتیل.

داروهای بیولوژیک (Biologics):

در موارد بسیار شدید و مقاوم، داروهایی مانند اینفلیکسیماب یا آدالیموماب (مهارکننده های TNF-α) ممکن است استفاده شوند.

قطره‌های چشمی:

برای کنترل التهاب موضعی و گشاد کردن مردمک (برای جلوگیری از چسبندگی عنبیه و کاهش درد) استفاده می‌شوند.

خارج کردن چشم آسیب‌ دیده:

گاهی اوقات، پزشکان برای به حداقل رساندن خطر ابتلای چشم سالم به اُفتالمی سمپاتیک، چشمی که به شدت آسیب دیده را در صورت از دست رفتن بینایی آن، طی ۲ هفته خارج می‌کنند. با این حال، این عمل فقط در مواردی انجام می‌شود که بینایی چشم آسیب‌دیده به طور کامل از دست رفته و هیچ شانسی برای بازگشت بینایی وجود نداشته باشد.

تفاوت بیماری اُفتالمی سمپاتیک با یووئیت چیست؟

اُفتالمی سمپاتیک در واقع یک زیرگروه بسیار خاص و نادر از روماتیسم چشمی یا یووئیت است؛ در حالی که “یووئیت” یک اصطلاح عمومی برای هرگونه التهاب لایه یووهآی چشم (ایریس، جسم مژگانی و مشیمیه) با دلایل بسیار متنوعی مانند عفونت، بیماری های خودایمنی سیستمیک یا علت ناشناخته است، اُفتالمی سمپاتیک منحصراً یک بیماری خودایمنی دوطرفه است که به دنبال یک آسیب یا جراحی قبلی در یکی از چشم ها ایجاد می شود و یک علت کاملاً مشخص و یک مکانیسم پاتوفیزیولوژیک منحصر به فرد دارد. به عبارت ساده، تمام موارد اُفتالمی سمپاتیک، یووئیت هستند، اما تنها درصد بسیار ناچیزی از یووئیت ها، اُفتالمی سمپاتیک محسوب می شوند.

آینده پیش روی بیماری

پیش‌آگهی به زمان شروع درمان و میزان پایبندی بیمار به درمان بستگی دارد. با تشخیص و درمان سریع ، بسیاری از بیماران می‌توانند بینایی قابل قبولی را حفظ کنند. بدون درمان، بیماری می‌تواند منجر به عوارض جدی مانند آب سیاه (گلوکوم)، آب مروارید (کاتاراکت)، جدا شدن شبکیه، آتروفی عصب بینایی و در نهایت نابینایی کامل در هر دو چشم شود. بیماری ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها پس از درمان اولیه عود کند، بنابراین پیگیری طولانی‌مدت با متخصص چشم ضروری است.

منبع: www.msdmanuals.com