آشنایی با روماتیسم مفصلی | علائم و تشخیص روماتوئید | تمرینات حرکتی

“روماتیسم چیست؟” این سوالی است که بسیاری از افراد پس مواجهه با تشخیص بیماری از خود می‌پرسند. روماتیسم مفصلی یا آرتریت روماتوئید (به انگلیسی Rheumatoid Arthritis)، یک بیماری autoimmune مزمن است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به غشای سینوویوم (پوشش داخلی مفاصل) حمله می‌کند. این حمله باعث التهاب، درد و در نهایت می‌تواند منجر به فرسایش استخوان و تغییر شکل مفصل شود. این بیماری شایع ترین بیماری مفصلی از نوع التهابی محسوب می‌گردد که نیاز به مدیریت مادام‌العمر دارد.

عناوین مورد بحث:

• روماتیسم مفصلی چیست؟
• روماتیسم مفصلی و ژنتیک
• علائم اولیه روماتیسم
• افراد معمولاً چه زمانی به RA مبتلا می‌شوند؟
• علت و علائم روماتیسم
• چند نوع روماتیسم داریم؟
• عوارض روماتیسم مفصلی
• تشخیص و آزمایش
• مدیریت و درمان
• درمان روماتیسم مفصلی با جراحی
• درمان آرتریت روماتوئید در طول ۳ دهه اخیر
• رژیم غذایی
• دشمن روماتیسم
• تمرینات حرکتی برای روماتیسم مفصلی
• عمر بیماران روماتیسم مفصلی
• خطرناک ترین نوع روماتیسم

 

روماتیسم مفصلی چیست؟

روماتیسم مفصلی یا آرتریت روماتوئید(RA) نوعی از آرتریت است که در آن سیستم ایمنی بدن شما به بافت پوشاننده مفاصل در هر دو طرف بدن حمله می‌کند. این بیماری بیشتر در مفاصل انگشتان، دست‌ها، مچ‌ها، زانوها، مچ پاها، پاها و انگشتان پا دیده می‌شود. RA معمولاً در مفاصل مشابه در هر دو طرف بدن رخ می‌دهد که آن را از برخی دیگر از انواع آرتریت متمایز می‌کند. گزینه‌های درمانی این بیماری شامل تغییر سبک زندگی، فیزیوتراپی، کاردرمانی، تغذیه‌درمانی، دارو و جراحی است.

التهاب کنترل‌ نشده به غضروف آسیب می‌رساند. با گذشت زمان، این می‌تواند باعث تغییر شکل مفاصل شما شود. در نهایت، استخوان شما نیز دچار فرسایش می‌شود. سلول‌های خاصی در سیستم ایمنی بدن شما (سیستم مبارزه با عفونت بدن) به این روند کمک می‌کنند. این مواد در مفاصل شما تولید می‌شوند، اما همچنین در سراسر بدن شما گردش می‌کنند و باعث ایجاد علائم می‌شوند. علاوه بر تأثیر بر مفاصل، آرتریت روماتوئید گاهی اوقات بخش‌های دیگر بدن شما از جمله موارد زیر را تحت تأثیر قرار می‌دهد:

• پوست
• چشم‌ها
• دهان
• ریه‌ها
• قلب

 

روماتیسم مفصلی و ژنتیک

دانشمندان ژن‌های زیادی را به عنوان عوامل خطر بالقوه برای RA مطالعه کرده‌اند. تغییرات ژنتیکی خاص و عوامل غیر ژنتیکی در خطر ابتلا به آرتریت روماتوئید نقش دارند. عوامل غیر ژنتیکی شامل جنسیت و قرار گرفتن در معرض محرک‌ها و آلاینده‌ها است. افرادی که با تغییراتی در ژن‌های 1  HLA (آنتی‌ژن لکوسیت انسانی) متولد می‌شوند، بیشتر احتمال دارد که به آرتریت روماتوئید مبتلا شوند. ژن‌های HLA به سیستم ایمنی بدن شما کمک می‌کنند تا تفاوت بین پروتئین‌هایی که بدن شما می‌سازد و پروتئین‌های مهاجم مانند ویروس‌ها و باکتری‌ها را تشخیص دهد.

شروع بیماری در دهه‌های چهارم و پنجم زندگی شایع تر می باشد و  ۸۰ درصد از کل بیماران، بین سنین (۳۵ تا ۵۰)سالگی هستند. بررسی‌های خانوادگی، نشانگر نوعی استعداد ژنتیکی می باشد . به عنوان مثال، بستگان درجه یک افراد مبتلا (که بیماری آن‌ها همراه با وجود آنتی‌بادی فاکتور روماتوئید یا لاتکس است) ۴ برابر میزان مورد انتظار، دچار آرتریت روماتوئید شدید می‌شوند. در حدود ۱۰٪ بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید دارای یک خویشاوند درجه اول مبتلا هستند.

علائم اولیه روماتیسم

روماتیسم به عنوان یک بیماری خودایمنی، اغلب با علائم اولیه مبهمی آغاز میشود که بسیاری از افراد آنها را نادیده میگیرند. علائم اولیه روماتیسم شامل درد و تورم مفاصل کوچک (مانند انگشتان دست)، خشکی صبحگاهی مفاصل (بیش از ۳۰ دقیقه)، خستگی مزمن و تب خفیف از نشانه های هشدار دهنده هستند. بر اساس مطالعات انجمن روماتولوژی آمریکا، ۷۰٪ بیماران در مراحل اولیه، درد متناوب در مچ پا یا زانو را تجربه میکنند. تشخیص زودهنگام این علائم میتواند از پیشرفت بیماری به مراحل حاد مانند آسیب غضروف ها جلوگیری کند.

اگر از درد و خشکی صبحگاهی مفاصل رنج می‌برید، ممکن است این سوال برای شما پیش بیاید که “علائم روماتیسم مفصلی چیست؟” یا “علائم اولیه روماتیسم” چگونه است. بیماری آرتریت روماتوئید یک اختلال خودایمنی سیستمیک است که علاوه بر مفاصل، می‌تواند اندام‌های دیگر را نیز درگیر کند. علائم بیماری آرتریت روماتوئید معمولاً به صورت متقارن در مفاصل کوچک دست و پا ظاهر می‌شوند و شامل درد، تورم، گرمی، حساسیت به لمس و کاهش دامنه حرکتی هستند. به ویژه، علائم آرتریت روماتوئید در زنان تقریباً سه برابر شایع‌تر از مردان است و اغلب با دوره‌های خستگی مفرط و احساس کسالت عمومی همراه می‌باشد. شناخت به موقع این نشانه‌ها کلید کنترل مؤثر بیماری است.

علائم روماتیسم شدید

شناسایی علائم روماتیسم شدید برای پیشگیری از آسیب‌های جبران‌ناپذیر ضروری است. این علائم فراتر از درد و تورم معمولی مفاصل است و می‌تواند شامل خشکی صبحگاهی طولانی و شدید، تخریب و تغییر شکل واضح مفاصل (مانند دست‌ها و پاها)، کاهش چشمگیر دامنه حرکت تا حد ناتوانی در انجام کارهای روزمره، درگیری اعضای حیاتی بدن مانند قلب، ریه‌ها، چشم‌ها و همچنین بروز علائم سیستمیک مانند تب، کاهش وزن شدید و خستگی مفرط و دائمی باشد. مشاهده هر یک از این علائم روماتیسم شدید نشان‌دهنده فعال بودن بیماری و نیاز فوری به مراجعه به روماتولوژیست و تنظیم مجدد برنامه درمانی برای کنترل التهاب و جلوگیری از پیشرفت بیماری است.

افراد معمولا چه زمانی به RA مبتلا میشوند؟

روماتیسم مفصلی معمولاً بین سنین ۳۰ تا ۶۰ سالگی شروع به رشد می‌کند و هر کسی می‌تواند به این بیماری مبتلا شود. در کودکان و بزرگسالان جوان – معمولاً بین سنین ۱۶ تا ۴۰ سال – به آن آرتریت روماتوئید با شروع زودهنگام (YORA) گفته می‌شود. در افرادی که پس از ۶۰ سالگی علائم را بروز می‌دهند، به آن آرتریت روماتوئید با شروع دیرهنگام (LORA) گفته می‌شود.

یک باور رایج اما نادرست این است که روماتیسم مفصلی فقط مخصوص سالمندان است. سوالات “روماتیسم از چه سنی شروع می شود؟” و “روماتیسم در چه سنی بروز می کند؟” بسیار حیاتی هستند. اگرچه اوج بروز این بیماری بین سنین ۳۰ تا ۶۰ سالگی است، ولی می‌تواند در هر سنی، حتی در کودکان (به عنوان آرتریت ایدیوپاتیک جوانان) و جوانان نیز آغاز شود. تشخیص زودهنگام، بدون در نظر گرفتن سن فرد، مهمترین عامل در پیشگیری از آسیب‌های پیشرونده مفصلی و حفظ کیفیت زندگی است.

علت و علائم اصلی روماتیسم مفصلی چیست؟

علت دقیق اینکه چرا روماتیسم میگیریم ناشناخته ‌است . علامت بیماری درد و تورم و خشکی صبحگاهی در مفاصل به ویژه دست است هرچند که در اوایل بیماری ممکن است علایم غیر اختصاصی باشد و همین باعث تاخیر در تشخیص بشود. خشکی صبحگاهی مفاصل که حداقل نیم ساعت طول می کشد  از علایم  شایع و تشخیصی بیماری است.

شایعترین مفاصل درگیر مفاصل کوچک دست و پا ، زانو ،آرنج وشانه است .درگیری ستون فقرات کمری از علائم بیماری نیست.

در مجموع نشانه‌های آرتریت روماتوئید شامل موارد زیر است:

• سفتی صبحگاهی مفاصل و بعد از نشستن برای مدت طولانی
• تورم مفاصل
• درد مفصلی
• ضعف و خستگی
• ندول‌های روماتوئید (در موارد طول کشیده بیماری)
• خستگی (خستگی شدید)
• ضعف
• تب
• درد و سفتی در مفاصل مشابه در هر دو طرف بدن

ممکن است در شروع درگیری مفاصل قرینه نباشد ولی درنهایت به ویژه اگر درمان شروع نشود قرینه خواهد شد. در موارد طول کشیده (به ویژه درمان نشده) درگیری های خارج مفصلی می تواند رخ دهد که مدول روماتویید و  درگیری ریه به صورت فیبروز ریه از مهمترین آنهاست. از دیگر تظاهرات خارج مفصلی می توان به درگیری چشمی ،قلبی عروقی و سندرم فلتی اشاره کرد. البته باید توجه داشت که به خاطر ماهیت التهابی بیماری ،در صورت عدم کنترل بیماری ، خطر بیماری های قلبی عروقی مانندگرفتگی عروق کرونر قلب افزایش می یابد .

RA بر همه افراد به طور متفاوتی تأثیر می‌گذارد. در برخی افراد، علائم طی چندین سال ایجاد می‌شوند. در برخی دیگر، علائم آرتریت روماتوئید به سرعت پیشرفت می‌کنند. بسیاری از افراد دوره‌هایی با علائم (شعله‌ور شدن) و سپس دوره‌هایی بدون هیچ علامتی (بهبودی) دارند.

چه کسانی در معرض خطر روماتیسم مفصلی هستند؟

عوامل خطر متعددی برای ابتلا به آرتریت روماتوئید وجود دارد. این موارد عبارتند از:

• • • سابقه خانوادگی بیولوژیکی. اگر یکی از بستگان نزدیک شما نیز به RA مبتلا باشد، احتمال ابتلای شما به این بیماری بیشتر است.
    • جنسیت: زنان بیشتر در معرض خطر هستند.
    • سیگار کشیدن
    • چاقی

چند نوع روماتیسم داریم؟

در پاسخ به این سؤال که چند نوع روماتیسم داریم باید گفت که اصطلاح “روماتیسم” یک عبارت کلی برای بیش از ۱۰۰ نوع بیماری مختلف است که مفاصل، بافت‌های همبند و بافت نرم بدن را درگیر می‌کنند. این بیماری‌ها را می‌توان به دسته‌های اصلی مانند بیماری‌های التهابی (مانند روماتیسم مفصلی یا آرتریت روماتوئید و اسپوندیلیت آنکیلوزان)، بیماری‌های دژنراتیو یا ساییدگی (مانند استئوآرتریت)، بیماری‌های متابولیک مرتبط با مفاصل (مانند نقرس) و روماتیسم بافت نرم (مانند فیبرومیالژیا) تقسیم‌بندی کرد. هر یک از این انواع، علل، علائم و روش‌های درمانی کاملاً متفاوتی دارند و تشخیص دقیق نوع آن توسط پزشک متخصص روماتولوژیست، گام اولیه و ضروری برای مدیریت مؤثر بیماری است.

عوارض RA چیست؟

در صورت عدم درمان، آرتریت روماتوئید می‌تواند منجر به عوارض بیشتر، از جمله موارد زیر شود:

• مفاصل آسیب دیده یا تغییر شکل یافته
• عفونت‌های ویروسی
• خشکی چشم و خشکی دهان
• سندرم تونل کارپال
• بیماری قلبی
• بیماری بینابینی ریه
• لنفوم
• پوکی استخوان:

یکی دیگر از عوارض بیماری افزایش احتمال پوکی استخوان و شکستگی ناشی از پوکی استخوان  هست که هم به خاطر ماهیت بیماری( بی حرکتی ناشی از درد و تورم مفاصل ) و هم به خاطر مصرف کورتون است. هرچند که با ورود داروهای جدیدتر از جمله داروهای بیولوژیک که باعث قطع یا کاهش دوز کورتون مصرفی شده اند این خطر کاهش می یابد ولی در هر صورت برای بیماران توصیه به ورزش ،مصرف مناسب کلسیم و ویتامین D الزامی است تشخیص بیماری ممکن است تا نه ماه به تاخیر بیافتد که علت آن می تواند مربوط به ماهیت غیر اختصاصی علایم آغازین است. هیچ آزمایش تشخیصی اختصاصی برای تشخیص بیماری وجود ندارد. تشخیص بر مبنای شرح حال و معاینه بالینی است که با استفاده از آزمایش های غیر اختصاصی و اختصاصی و تصویربرداری مانند سونوگرافی تایید می شود.

تشخیص و آزمایش

تشخیص دقیق اولین قدم است. یک دکتر روماتیسم مفصلی (روماتولوژیست) با بررسی تاریخچه پزشکی، معاینه فیزیکی و درخواست آزمایش خون برای تشخیص روماتیسم مفصلی (مانند تست فاکتور روماتوئید RF و آنتی‌بادی ضد سیترولینه CCP) و همچنین تصویربرداری مانند رادیوگرافی یا سونوگرافی، بیماری را تشخیص می‌دهد. برای ساکنان پایتخت، یافتن یک دکتر روماتیسم مفصلی در تهران که در کلینیک‌های تخصصی مرکز ما فعالیت می‌کند، می‌تواند دسترسی به بهترین و به‌روزترین پروتکل‌های درمانی را فراهم آورد.

برای تشخیص روماتیسم مفصلی، پزشک شما ممکن است شما را به پزشکی متخصص در آرتریت (روماتولوژیست) ارجاع دهد. روماتولوژیست‌ها افراد مبتلا به RA را بر اساس ترکیبی از عوامل مختلف تشخیص می‌دهند. بدین صورت که پس از معاینه فیزیکی و بررسی سوابق پزشکی و علائم شما, آزمایش های زیر را تجویز میکنند:

۱.آزمایش خون:

آزمایش‌های خون به دنبال التهاب و پروتئین‌های خون (آنتی‌بادی‌ها) هستند که نشانه‌های آرتریت روماتوئید هستند. این موارد ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• سرعت رسوب گلبول‌های قرمز (ESR یا “نرخ رسوب”)
• پروتئین واکنشگر C (CRP)
• آنتی‌بادی‌های فاکتور روماتوئید (RF)
• آنتی‌بادی‌های پپتید سیترولین حلقوی (CCP)

۲. آزمایش های تصویر برداری:

روماتولوژیست شما ممکن است آزمایش‌های تصویربرداری را برای بررسی علائم ساییدگی مفاصل شما تجویز کند. آرتریت روماتوئید می‌تواند باعث ساییدگی انتهای استخوان‌ها در مفاصل شما شود. آزمایش‌های تصویربرداری شامل موارد زیر است:

• عکسبرداری با اشعه ایکس
• سونوگرافی
• اسکن تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)

در برخی موارد، پزشک شما ممکن است قبل از تشخیص قطعی RA , نحوه عملکرد شما را با گذشت زمان مشاهده کند .

مدیریت و درمان

مهمترین هدف درمان آرتریت روماتوئید تسکین درد, کاهش التهاب, محافظت ساختارهای مفصلی , حفظ عملکرد و کنترل درگیری سیستمیک است. مدیریت التهاب مفصل، درد شما را کاهش می‌دهد و کیفیت زندگی شما را بهبود می‌بخشد. درمان‌های آرتریت روماتوئید معمولاً شامل یک یا چند نوع دارو است. در موارد خاص، پزشک شما ممکن است جراحی را توصیه کند. پزشک شما سن، سلامتی، سابقه پزشکی و شدت علائم شما را هنگام تصمیم‌گیری در مورد درمان در نظر می‌گیرد.

کنترل نکردن التهاب ناشی از روماتیسم مفصلی می‌تواند منجر به بروز عوارض روماتیسم مفصلی فراتر از مفاصل شود. این عوارض شامل درگیری قلبی-عروقی، پوکی استخوان، بیماری‌های ریوی و افزایش خطر عفونت می‌باشند. خوشبختانه، پیشرفت‌های پزشکی مدرن، درمان قطعی روماتیسم مفصلی را اگرچه به معنای ریشه‌کنی کامل بیماری نیست، اما به معنای رسیدن به بهبودی یا خاموشی بیماری ممکن ساخته است. امروزه طیف گسترده‌ای از داروهای روماتیسم مفصلی مانند داروهای بیولوژیک و targeted DMARDs نیز در دسترس است که به صورت هدفمند مسیرهای التهاب را مسدود می‌کنند. انتخاب بهترین قرص برای درمان روماتیسم مفصلی کاملاً به شرایط هر بیمار، شدت بیماری و پاسخ به درمان بستگی دارد و باید حتماً تحت نظر یک دکتر روماتیسم مفصلی متخصص باشد.

جدیدترین درمان روماتیسم

در دنیای پزشکی مدرن، جدیدترین درمان روماتیسم بر پایه داروهای بیولوژیک و داروهای هدفمند سنتتیک (tsDMARDs) استوار شده است که با دقت بالایی مولکول‌های خاصی در سیستم ایمنی را که عامل التهاب و آسیب مفصلی هستند، هدف می‌گیرند. این روش‌های نوین، در مقایسه با درمان‌های سنتی، اثربخشی بیشتری داشته و با کنترل دقیق‌تر بیماری، کیفیت زندگی بیماران را به طور چشمگیری بهبود می‌بخشند و امیدواری زیادی را برای دستیابی به بهبودی پایدار فراهم کرده‌اند. با تشخیص به موقع و برنامه‌ریزی درمانی دقیق تحت نظر پزشک متخصص، می‌توان به آینده‌ای روشن برای مدیریت این بیماری دست یافت.

داروی آرتریت روماتوئید

درمان زودهنگام با داروهای خاص می‌تواند نتیجه طولانی‌مدت شما را بهبود بخشد. ترکیبی از داروها ممکن است مؤثرتر از درمان تک دارویی باشد و به نظر می‌رسد به همان اندازه ایمن باشد. ایمن‌ترین دارو برای آرتریت روماتوئید دارویی است که بیشترین سود را با کمترین تعداد عوارض جانبی به شما می‌دهد. این موضوع بسته به سابقه سلامتی و شدت علائم RA شما متفاوت است.

داروهای زیادی برای کاهش درد، تورم و التهاب مفاصل و همچنین برای پیشگیری یا کند کردن بیماری وجود دارد. داروهایی که آرتریت روماتوئید را درمان می‌کنند عبارتند از:

• داروهای ضد روماتیسمی اصلاح کننده بیماری (DMARDs)
• داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs)
• کورتیکواستروئیدها
• مهارکننده‌های جانوس کیناز (JAK)
• داروهای بیولوژیک

داروی های مورد استفاده در این بیماری براساس شدت بیماری و شرایط بالینی بیمار متغیر است و شامل هیدروکسی کلروکین ،متوتروکسات ،سولفاسالازین ، لفلونامید ،پردنیزولون  ، داروهای بیولوژیک  (anti tnf وrituximab) و داروهای مهار کننده JAK (توفاسیتینیب) است. ورود داروهای بیولوژیک باعث تحول بزرگی در درمان و سیر بیماری شده است.

داروی جدید روماتیسم مفصلی در ایران

داروهای جدید روماتیسم مفصلی در ایران عمدتاً شامل داروهای بیولوژیک (مانند ریتوکسیماب و توسیلیزوماب) و نسل نوین داروهای مهارکننده JAK (مانند توفاسیتینیب و باریسیتینیب) هستند که با هدف قرار دادن دقیق مولکول‌های خاص سیستم ایمنی، به طور مؤثرتری التهاب را مهار کرده و از پیشرفت بیماری و آسیب مفصلی جلوگیری می‌کنند. این داروها معمولاً پس از پاسخ ناکافی به درمان‌های اولیه مانند متوترکسات، تحت نظر پزشک متخصص روماتولوژیست تجویز می‌شوند و خوشبختانه با تولید داخلی برخی از آن‌ها (بیوسیمیلارها) و پوشش بیمه‌ای، دسترسی بیماران به این درمان‌های نوین در کشور بهبود یافته است. با این حال، انتخاب بهترین گزینه کاملاً به شرایط فردی بیمار وابسته است.

درمان RA با جراحی

جراحی می‌تواند گزینه‌ای برای بازگرداندن عملکرد مفاصل به شدت آسیب دیده باشد. پزشک شما همچنین ممکن است جراحی را در صورتی که درد شما با دارو کنترل نشود، توصیه کند. جراحی‌هایی که روماتیسم مفصلی را درمان می‌کنند عبارتند از:

• تعویض زانو
• تعویض مفصل ران
• سایر جراحی‌ها برای اصلاح بدشکلی

درمان آرتریت روماتوئید در طول ۳ دهه اخیر

امروزه به خوبی ثابت شده است که اگر فردی طی دهه های اخیر, علائم بالینی و سرولوژیکی آرتریت روماتوئید (RA) اولیه را داشته باشد و به مراقبت‌های روماتولوژی مناسب و به موقع دسترسی پیدا کند، مسیر و نتیجه این بیماری به طور چشمگیری بهبود میابد. دسترسی به مداخلات دارویی و غیردارویی متعدد، همراه با استراتژی‌های مدیریتی به موقع مانند درمان تا هدف، منجر به دستیابی تعداد قابل توجهی از بیماران مبتلا به RA به بهبودی یا فعالیت پایین بیماری در مراحل اولیه بیماری‌شان شده است. این امر منجر به کاهش تجمع آسیب غیرقابل برگشت مفصلی و از دست دادن عملکرد شده است که تا همین ۳ دهه پیش، نشانه بارز این بیماری بود. روماتولوژیست‌هایی که طبابت‌شان این دوره زمانی را در بر گرفته است، همگی می‌توانند این پیشرفت چشمگیر را تصدیق کنند، اگرچه اقلیت قابل توجهی از بیماران مبتلا به RA با بیماری مقاوم به درمان وجود دارند که همچنان پیامدهای نامطلوبی دارند.

در طول سه دهه گذشته، پیشرفت‌های چشمگیری در درمان RA حاصل شده است که منجر به بهبود کیفیت زندگی بسیاری از بیماران شده است.

دهه 1990:

در این دهه، درمان RA عمدتاً بر داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) و کورتیکواستروئیدها متمرکز بود. این داروها می‌توانستند به کاهش درد و التهاب کمک کنند، اما نمی‌توانستند از پیشرفت بیماری جلوگیری کنند.

دهه 2000:

در این دهه، داروهای ضد روماتیسمی اصلاح کننده بیماری (DMARDs) به طور گسترده‌تری مورد استفاده قرار گرفتند. این داروها می‌توانند به کاهش سرعت پیشرفت بیماری و آسیب مفاصل کمک کنند. متوترکسات یکی از رایج‌ترین DMARDهای مورد استفاده در این دوره بود.

دهه 2010:

در این دهه، درمان‌های بیولوژیک به بازار عرضه شدند. این داروها با هدف قرار دادن بخش‌های خاصی از سیستم ایمنی که در RA نقش دارند، عمل می‌کنند. مهارکننده‌های TNF یکی از اولین انواع داروهای بیولوژیک بودند که برای درمان RA مورد استفاده قرار گرفتند.

دهه 2020:

در این دهه، انواع جدیدی از داروهای بیولوژیک و DMARDs به بازار عرضه شده‌اند که می‌توانند به بهبود نتایج درمان RA کمک کنند.

رژیم غذایی(Diet & Nutrition)

تغذیه نقش مکمل بسیار مهمی در مدیریت بیماری ایفا می‌کند. یکی از سوالات پرتکرار، ارتباط “شیر و روماتیسم مفصلی” است. اگرچه برخی افراد ممکن است به لبنیات حساسیت داشته باشند، اما به طور کلی شیر به عنوان منبع کلسیم و ویتامین D برای مقابله با پوکی استخوان (از عوارض شایع بیماری و داروها) توصیه می‌شود. به طور کلی، غذاهای مفید برای روماتیسم مفصلی شامل منابع غنی از امگا-۳ (مانند ماهی‌های چرب)، میوه‌ها و سبزیجات رنگارنگ (حاوی آنتی‌اکسیدان) و غلات کامل هستند که همگی خاصیت ضدالتهابی دارند.

برای درمان روماتیسم مفصلی چی بخوریم؟

در پاسخ به این سوال پرتکرار که برای درمان روماتیسم مفصلی چی بخوریم، باید بر نقش مکمل رژیم غذایی در کنار درمان اصلی تأکید کرد. یک رژیم ضدالتهاب میتواند به کاهش علائم و کنترل بیماری کمک شایانی کند. غذاهای سرشار از امگا-۳ مانند ماهی های چرب (سالمون و ساردین)، روغن زیتون، مغزها (گردو و بادام)، دانه ها (کتان و چیا) و میوه و سبزیجات رنگارنگ به دلیل دارا بودن آنتی اکسیدانها، گزینه های ایده آل هستند. ادویه های ضدالتهابی مانند زردچوبه و زنجبیل نیز بسیار سودمندند. در مقابل، کاهش مصرف غذاهای فرآوری شده، قندهای تصفیه شده و روغنهای ناسالم برای مدیریت التهاب ضروری است. توجه داشته باشید که این توصیه های غذایی مکمل درمان دارویی شما هستند و نه جایگزین آن.

با غذاهای ممنوعه در روماتیسم آشنا شوید.

صبحانه برای روماتیسم

صبحانه برای روماتیسم باید به گونه‌ای طراحی شود که علاوه بر تأمین انرژی، به کاهش التهاب و تقویت سلامت مفاصل کمک کند. متخصصان تغذیه توصیه می‌کنند این وعده مهم شامل منابع غنی از امگا-۳ (مانند گردو و دانه چیا)، آنتی‌اکسیدان‌ها (مانند توت‌ها و سبزیجات رنگی) و غلات کامل باشد. برای نمونه، یک بشقاب فرنی جو دوسر همراه با توت تازه و مقداری گردو، یا املتی که با زردچوبه و اسفناج تهیه شده است، گزینه‌هایی ایده‌آل برای وعده صبحانه برای روماتیسم به شمار می‌روند. این ترکیبات غذایی مقوی با خاصیت ضدالتهابی خود می‌توانند به مدیریت علائم بیماری و بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک شایانی کنند.

آیا امکان درمان روماتیسم مفصلی با سیر وجود دارد؟

خیر، درمان روماتیسم مفصلی با سیر به طور قطع ممکن نیست. روماتیسم مفصلی یک بیماری خودایمنی پیچیده است که در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای آن وجود ندارد و هدف از درمان‌های مدرن، کنترل بیماری، کاهش التهاب، جلوگیری از آسیب مفصلی و رسیدن به “وضعیت خاموشی” است. با این حال، سیر می‌تواند به عنوان یک مکمل مفید و ضدالتهاب در کنار درمان‌های اصلی نقش داشته باشد. سیر حاوی ترکیباتی مانند آلیسین است که خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی قوی دارد و ممکن است به کاهش برخی از علائم التهابی کمک کند. اما به هیچ عنوان نباید آن را جایگزین داروهای تجویز شده توسط پزشک (مانند داروهای ضد روماتیسمی تعدیل کننده بیماری یا DMARDs و داروهای بیولوژیک) کرد. مصرف خودسرانه مقادیر زیاد سیر نیز می‌تواند با برخی داروها (مانند داروهای رقیق‌کننده خون) تداخل داشته باشد. بنابراین، بهترین راهکار، پیروی از پروتکل درمانی پزشک و مشورت با او درباره استفاده از مکمل‌های غذایی مانند سیر در برنامه کلی مدیریت بیماری است.

دشمن روماتیسم

در مسیر مدیریت بیماری آرتریت روماتوئید، شناسایی دشمن روماتیسم که به کنترل التهاب و کاهش درد کمک کند، ضروری است. یک سبک زندگی ضدالتهاب، اصلی‌ترین دشمن روماتیسم محسوب می‌شود که شامل رژیم غذایی صحیح، فعالیت بدنی مناسب و مدیریت استرس است. در مرحله بعد تغذیه، مواد غذایی مانند ماهی‌های چرب سرشار از امگا-۳، زردچوبه با ماده موثر کورکومین، روغن زیتون فوق بکر و میوه‌های رنگارنگ، به عنوان سربازانی قدرتمند در مقابله با التهاب، عمل می‌کنند.

برای جلوگیری از روماتیسم مفصلی چه باید کرد؟

متأسفانه با توجه به اینکه علت اصلی آرتریت روماتوئید ناشناخته است و عوامل خودایمنی و ژنتیکی در آن نقش دارند، هیچ راه قطعی برای جلوگیری کامل از روماتیسم مفصلی وجود ندارد. با این حال، با اتخاذ یک سبک زندگی سالم می‌توان تا حدی خطر بروز آن را کاهش داد. مهم‌ترین اقدامات شامل ترک سیگار و دخانیات (که قوی‌ترین عامل خطر قابل اصلاح است)، حفظ سلامت دهان و دندان (به دلیل ارتباط بین بیماری‌های لثه و RA)، رژیم غذایی ضدالتهاب (سرشار از امگا-۳، میوه و سبزیجات)، حفظ وزن مناسب برای کاهش فشار روی مفاصل و ورزش منظم است. در نهایت، در صورت داشتن سابقه خانوادگی قوی، آگاهی از علائم هشداردهنده اولیه مانند درد و خشکی مفصلی صبحگاهی و مراجعه زودهنگام به پزشک می‌تواند از آسیب‌های جبران‌ناپذیر جلوگیری کند.

تمرینات حرکتی برای روماتیسم مفصلی

حرکات کششی و تمرینات دامنه حرکتی می‌توانند به بهبود تحرک و انعطاف‌پذیری مفاصل شما کمک کنند.برای افزایش دامنه حرکتی خود، مفصل را تا جایی که می‌تواند برود حرکت دهید و سپس سعی کنید کمی بیشتر آن را به آرامی فشار دهید. در ادامه چهار تمرین حرکتی وجود دارد که می‌توانید در هر زمان در خانه حتی زمانی که مفاصل شما دردناک هستند به آرامی انجام دهید.

دست

دست خود را باز کنید و انگشتان را صاف نگه دارید. مفاصل انگشت میانی را خم کنید. سپس، نوک انگشتان خود را به بالای کف دست خود برسانید. دست خود را باز کنید. 10 بار با هر دست تکرار کنید. در مرحله بعد، انگشت شست خود را از عرض دست خود دراز کنید تا به پایه انگشت کوچک خود برسد. انگشت شست خود را دوباره بکشید. 10 بار تکرار کنید.

شانه

به پشت دراز بکشید و دست‌هایتان را در کنار بدن قرار دهید. یک بازو را به آرامی بالای سر خود ببرید، بازوی خود را نزدیک گوش و آرنج خود را صاف نگه دارید. بازوی خود را به کنار بدن برگردانید. با بازوی دیگر 10 بار نیز تکرار کنید.

زانو

روی صندلی بنشینید که به اندازه کافی بلند باشد تا بتوانید پاهایتان را تاب دهید. ران‌های خود را روی صندلی نگه دارید و یک پا را صاف کنید. چند ثانیه نگه دارید. سپس زانوی خود را خم کنید و پای خود را تا جایی که ممکن است به عقب ببرید. با پای دیگر 10 بار نیز تکرار کنید.

لگن

به پشت دراز بکشید، پاها صاف و حدود 15 سانتی‌متر از هم فاصله داشته باشند. انگشتان پا را به سمت سقف بگیرید. یک پا را به سمت بیرون بلغزانید و سپس به موقعیت اولیه خود برگردانید. سعی کنید انگشتان پا را در تمام مدت رو به بالا نگه دارید. 10 بار با هر پا تکرار کنید.

 

عمر بیماران روماتیسم مفصلی

عمر بیماران روماتیسم مفصلی به عوامل متعددی مانند شدت بیماری، تشخیص زودهنگام، سبک زندگی و نوع درمان بستگی دارد. تحقیقات نشان می‌دهد که کنترل به‌موقع التهاب و استفاده منظم از داروهای تجویزی می‌تواند عمر بیماران روماتیسم مفصلی را به میزان قابل‌توجهی افزایش دهد و کیفیت زندگی آن‌ها را بهبود بخشد. تغذیه سالم، ورزش ملایم، ترک سیگار و پیگیری منظم با پزشک متخصص از مهم‌ترین راهکارهای حفظ سلامت مفاصل و افزایش طول عمر در مبتلایان به این بیماری است. آگاهی و مدیریت صحیح علائم، نقش کلیدی در کاهش عوارض و افزایش امید به زندگی بیماران روماتیسمی دارد.

خطرناکترین نوع روماتیسم

اگرچه انواع مختلفی از بیماری‌های روماتیسمی وجود دارد، اما به طور معمول خطرناکترین نوع روماتیسم از نظر عوارض سیستمیک و گسترده، روماتیسم مفصلی (آرتریت روماتوئید) در نظر گرفته می‌شود. این بیماری نه تنها باعث تخریب مفاصل می‌شود، بلکه یک بیماری سیستمیک است که در صورت عدم درمان می‌تواند اعضای حیاتی بدن مانند قلب، ریه‌ها، کلیه‌ها، رگ‌های خونی و چشم‌ها را درگیر کند و حتی خطر بروز عوارض تهدیدکننده‌ای مانند بیماری‌های قلبی-عروقی و عفونت‌ها را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. تشخیص و درمان به موقع و تهاجمی برای کنترل خطرناکترین نوع روماتیسم و جلوگیری از آسیب‌های جبران‌ناپذیر آن کاملا ضروری است.

کلام مرکز روماتیسم ایران

اگرچه در حال حاضر درمان قطعی روماتیسم مفصلی وجود ندارد، اما روش‌های مؤثر بسیاری برای کاهش درد و التهاب و کند کردن روند بیماری وجود دارد. همانطور که میدانیم تشخیص زودهنگام و درمان مؤثر بسیار مهم است. اگر برای درمان RA به پزشک مراجعه نکنید، این بیماری می‌تواند آسیب دائمی به غضروف و در نهایت مفاصل شما وارد کند. بنابراین مراجعه منظم به پزشک با بررسی علائم و پیروی از برنامه غذایی سالم , انجام مقداری فعالیت بدنی در روز و ترک دخانیات اهمیت فراوانی در درمان دارد.

سوالاتی که باید از پزشک خود بپرسید عبارتند از:

• آیا من RA دارم یا نوع دیگری از آرتریت؟
• چه داروهایی را برای من توصیه می‌کنید؟
• عوارض جانبی داروها چیست؟
• چه کاری می‌توانم انجام دهم تا از شعله‌ور شدن آرتریت روماتوئید جلوگیری کنم؟
• آیا به جراحی نیاز دارم؟
• آیا RA را به فرزندانم منتقل خواهم کرد؟

 

تشخیص زودهنگام و درمان موثر روماتیسم مفصلی توسط متخصص روماتولوژی می‌تواند از تخریب مفاصل جلوگیری کرده و به حفظ کیفیت زندگی شما کمک شایانی کند. اگر شما یا عزیزانتان نشانه‌هایی مانند درد و تورم مزمن مفاصل را تجربه می‌کنید، مشاوره با یک متخصص ضروری است. برای دریافت نوبت ویزیت از دکتر روماتولوژی می‌توانید از طریق لینک زیر اقدام فرمایید.
نوبت دهی دکتر روماتولوژی

منابع:

my.clevelandclinic.org

health.harvard.edu

jrheum.org