همانطور که میدانیم روماتیسم و آرتروز دو بیماری مفصلی هستند که ممکن است گاها با یکدیگر اشتباه گرفته شوند. هر دو این بیماری باعث درد و سفتی مفاصل می شوند اما دارای تفاوتهای قابل توجهی نیز هستند. با ما همراه باشید تا با تفاوت بین روماتیسم و آرتروز بیشتر آشنا شوید و به علت , نحوه تشخیص و درمان هر کدام نیز پی ببرید.
در ادامه مباحث زیر را عنوان کرده ایم:
- روماتیسم چیست؟
- آرتروز چیست؟
- تفاوت بین روماتیسم و آرتروز چیست؟
- روماتیسم بدتر است یا آرتروز؟
- نتیجه گیری
روماتیسم چیست؟
بیش از آنکه تفاوت بین روماتیسم و آرتروز را بیان کنیم بهتر است برای هر کدام یک معرفی کوتاهی انجام دهیم.
روماتیسم عموما به گروهی از بیماریهای خودایمنی اطلاق میشود که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافتهای سالم بدن، به ویژه مفاصل، حمله میکند و باعث التهاب و درد مزمن در مفاصل و بافتهای همبند بدن میشوند. این بیماریها اغلب باعث محدود شدن حرکت و کاهش کیفیت زندگی میشوند. از انواع شایع روماتیسم میتوان به آرتریت روماتوئید, لوپوس و پسوریازیس اشاره کرد. هنوز علت دقیق بسیاری از انواع روماتیسم ناشناخته است.
علائم:
- درد مفاصل
- تورم مفاصل
- سفتی مفاصل
- خستگی
- تب
- کاهش وزن
- بثورات پوستی
آرتروز چیست؟
آرتروز یا استئوآرتریت یک بیماری مفصلی شایع است که با تخریب تدریجی غضروف محافظتی انتهای استخوانها در مفاصل همراه است. این بیماری به مرور زمان پیشرفت میکند و میتواند باعث درد، تورم، سفتی و محدودیت حرکتی در مفاصل شود. غضروف بافتی نرم و لغزنده است که انتهای استخوانها را میپوشاند و به آنها اجازه میدهد به راحتی روی هم بلغزند. در آرتروز، این غضروف به تدریج نازک شده و از بین میرود.
علائم:
- درد مفاصل: درد معمولا با فعالیت بدتر میشود و با استراحت بهتر میشود.
- سفتی مفاصل: بهخصوص در صبح یا پس از مدت طولانی بیحرکتی، مفاصل احساس سفتی میکنند.
- تورم مفاصل
- تغییر شکل مفاصل در مراحل پیشرفته بیماری
- تخریب غضروف و ساییده شدن استخوان ها روی هم
تفاوت بین روماتیسم و آرتروز چیست؟
علت بیماری:
روماتیسم یک بیماریهای خودایمنی مفصلی است که عوامل ژنتیکی، هورمونی , محیطی و سیستم ایمنی بدن در ایجاد این بیماری نقش دارند. اما آرتروز به دلیل ساییدگی و پارگی تدریجی غضروف محافظتی انتهای استخوانها ایجاد میشود و عواملی مانند افزایش سن، چاقی، آسیبهای قبلی مفصل، ژنتیک و برخی بیماریهای متابولیک در ایجاد آرتروز نقش دارند.
علائم:
در هر دو بیماری بیمار مخصوصا در صبح یا بعد از مدت طولانی بیحرکتی، در مفاصل احساس درد یا سفتی میکند. اما تفاوتهای اصلی شان در میزان علائم به شرح زیر است:
- شروع و پیشرفت علائم روماتیسم(مثلاً آرتریت روماتوئید) معمولا ناگهانی و سریع است اما علائم آرتروز تدریجی و آهسته است.
- در روماتیسم معمولاً مفاصل کوچک مانند ران , مچ دست، انگشتان و مچ پا درگیر میشوند و ممکن است به صورت متقارن در هر دو طرف بدن دیده شود. اما در آرتروز معمولاً مفاصل بزرگتر مانند زانو، دست, لگن و ستون فقرات درگیر میشوند.
- در روماتیسم علاوه بر درد مفاصل، ممکن است علائم دیگری مانند خستگی، تب، کاهش وزن، بثورات پوستی و درد عضلانی و درگیری ریه، کلیه یا قلب نیز وجود داشته باشد. اما در آرتروز معمولاً علائم به مفصل محدود میشود.
نحوه تشخیص:
پزشک برای تشخیص هر دو این بیماری پس از بررسی سابقه پزشکی بیمار, معاینه فیزیکی انجام داده و آزمایش های مختلفی مانند آزمایش خون، اشعه ایکس، MRI، اسکن اولتراسوند یا ترکیبی از این موارد در صورت نیاز از بیمار درخواست میکند.
تفاوتهای تشخیصی در تفاوت بین روماتیسم و آرتروز:
- در آزمایش خون برای روماتیسم معمولاً نشانگرهای التهابی و آنتیبادیهای خاص مثبت هستند. اما در آرتروز معمولاً آزمایشهای خون طبیعی است، مگر اینکه بیماری زمینهای دیگری وجود داشته باشد.
- در رادیوگرافی روماتیسم ممکن است در مراحل اولیه تغییرات مشخصی دیده نشود، اما با پیشرفت بیماری تغییرات تخریبی در مفاصل مشاهده میشود. اما برای آرتروز معمولاً تغییرات تخریبی مانند باریک شدن فضای مفصلی و تشکیل زائدههای استخوانی دیده میشود.
- در سونوگرافی برای روماتیسم التهاب غشای سینوویال و وجود مایع در مفصل را نشان میدهد. اما برای آرتروز ممکن است تغییرات تخریبی در غضروف و استخوانها را نشان دهد.
- در MRI برای روماتیسم التهاب بافتهای نرم، ضایعات غضروفی و تغییرات استخوانی را با جزئیات نشان میدهد. اما برای آرتروز تغییرات تخریبی غضروف و استخوانها را به خوبی نشان میدهد.
نحوه درمان:
داروهای درمان روماتیسم:
- استفاده از داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) جهت کاهش درد و التهاب
- داروهای ضدروماتیسمی اصلاحکننده بیماری (DMARDs): برای مهار سیستم ایمنی و کاهش التهاب
- داروهای بیولوژیک: برای هدف قرار دادن مولکولهای خاصی که در التهاب نقش دارند.
- کورتیکواستروئیدها: در موارد شدید برای کاهش سریع التهاب استفاده میشوند.
- فیزیوتراپی: برای حفظ دامنه حرکتی مفاصل، تقویت عضلات و کاهش درد.
- کاردرمانی: برای کمک به انجام فعالیتهای روزمره.
داروهای درمان آرتروز:
- استفاده از داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) جهت کاهش درد و التهاب
- استامینوفن برای کاهش درد
- تزریق مستقیم کورتیکواستروئیدها به مفصل برای کاهش التهاب و درد.
- شوندازهای کندروپروتئین برای ترمیم غضروف
- فیزیوتراپی برای تقویت عضلات اطراف مفصل و بهبود عملکرد آن.
- کاهش وزن برای کاهش فشار روی مفاصل
- استفاده از لوازم کمک درمانی مانند عصا، واکر یا بریس برای کاهش فشار روی مفصل.
- ماساژ درمانی
- کمپرس گرم
- نیاز به جراحی در موارد شدید
باید این نکته را یادآور شویم که همواره داشتن یک رژیم غذایی سالم و پایبندی به یک برنامه ورزشی و حفظ وزن مناسب می تواند به جلوگیری از وارد آمدن فشار بیش از حد روی مفاصل در جلوگیری از بیماری کمک کند. همچنین ترک سیگار و اجتناب از دود نیز برای افراد مبتلا به روماتیسم ایده خوبی است.
سایر تفاوتها:
- نوع جنسیت در آرتروز فرقی نمیکند اما روماتیسم در زنان بیشتر رایج است.
- معمولا شروع سن بیماری در آرتروز گاها بالای 65 سال است اما روماتیسم مفصلی بین 30 الی 60 سال است.
- بروز علائم بیماری در آرتروز به صورت تک مفصل است اما در روماتیسم به صورت مفاصل چندگانه است.
روماتیسم بدتر است یا آرتروز؟
تعیین اینکه کدام بیماری، روماتیسم یا آرتروز، بدتر است، سؤالی پیچیده است و پاسخ قطعی ندارد. هر دو بیماری میتوانند به شدت بر کیفیت زندگی افراد تأثیر بگذارند و عوارض جدی داشته باشند. اما اینکه کدام بیماری بدتر است به عوامل مختلفی مانند : سن، سبک زندگی و سایر بیماریهای زمینهای, شدت علائم و میزان پیشرفت بیماری در هر فرد, میزان پاسخ به درمان و عوارض بیماری بستگی دارد.
نتیجه گیری
در حالی که هر دو بیماری روماتیسم و آرتروز باعث درد مفاصل میشوند، اما علل و مکانیسمهای آنها متفاوت است. اصلی ترین تفاوت بین روماتیسم و آرتروز به علائم, نوع درمان و مفاصل درگیر شده مربوط میشود. تشخیص دقیق این دو بیماری توسط پزشک و بر اساس علائم، آزمایشات و معاینه فیزیکی انجام میشود.
بدون دیدگاه