غذاهای ممنوعه در روماتیسم | بهترین رژیم غذایی مناسب روماتیسم

رژیم غذایی نقش مکمل مهمی در مدیریت علائم بیماری‌های التهابی دارد. بیماران مبتلا به روماتیسم مفصلی باید از مصرف غذاهای التهابی مانند قندهای تصفیه شده و چربی‌های اشباع خودداری کنند. مدیریت صحیح تغذیه، همراه با درمان دارویی می‌تواند به کاهش درد و التهاب ناشی از این بیماری مفاصل و استخوان کمک شایانی کند. در این مقاله، به بررسی رژیم غذایی مناسب روماتیسم و همچنین معرفی غذاهای ممنوعه در روماتیسم که افراد مبتلا به این بیماری باید از مصرف آن‌ها خودداری کنند، می‌پردازیم.

فهرست محتوا:

• چرا برخی غذاها برای روماتیسم مضر هستند؟
• غذاهای ممنوعه در روماتیسم چیست؟
• برنامه رژیم غذایی آرتریت روماتوئید
• درمان گیاهی روماتیسم مفصلی

چرا برخی غذاها برای روماتیسم مضر هستند؟

برخی از غذاهای فرآوری شده و و نوشیدنی‌های بسیار شیرین به دلایل زیر برای روماتیسم و آرتروز مضر هستند:

• افزایش التهاب: برخی غذاها باعث افزایش التهاب در بدن می‌شوند که می‌تواند باعث تشدید درد و تورم مفاصل در افراد مبتلا به روماتیسم شود.
• تضعیف سیستم ایمنی: برخی مواد غذایی ممکن است سیستم ایمنی را تضعیف کرده و بدن را مستعد ابتلا به عفونت‌ها و بیماری‌ها کنند.
• تداخل با داروها: برخی غذاها ممکن است با داروهای روماتیسم تداخل داشته باشند و اثر آن‌ها را کاهش دهند.

غذاهای ممنوعه در روماتیسم چیست؟

از خوردن غذاهای زیر باید در بیماری آرتریت روماتوئید اجتناب کرد:

۱. قندهای افزودنی

قندهای ساده مانند شکر، عسل و شیرینی‌ها می‌توانند باعث افزایش قند خون و التهاب شوند. کربوهیدرات‌های تصفیه شده مانند نان سفید و برنج سفید نیز می‌توانند به سرعت به قند تبدیل شوند. یک بررسی در سال 2020 نشان می‌دهد که افرادی که نوشابه‌های شیرین شده با شکر معمولی مصرف می‌کنند، خطر ابتلا به آرتریت روماتوئید (RA) را افزایش می‌دهند. مصرف مکرر نوشیدنی‌های شیرین شده با شکر همچنین می‌تواند به چاقی، التهاب و سایر بیماری‌های مزمن کمک کند.

بسیاری از غذاها حاوی قندهای افزوده هستند. همیشه برچسب‌های مواد غذایی را برای اطلاعات در مورد میزان قند افزوده یک محصول بررسی کنید.

غذاها و نوشیدنی‌هایی که ممکن است قند زیادی به رژیم غذایی فرد اضافه کنند عبارتند از:

• کیک‌ها
• شیرینی‌ها
• کوکی‌ها
• مربا و سایر مرباهای شیرین
• نان سفید و برنج سفید
• نوشابه‌های گازدار
• آبمیوه
• برخی از انواع الکل مانند آبجو
• چاشنی‌هایی مانند کچاپ، ترشی و سس باربیکیو

۲. گوشت قرمز و فرآورده های گوشتی

گوشت قرمز و فرآورده‌های گوشتی مانند سوسیس و کالباس حاوی مقادیر زیادی چربی اشباع شده هستند که می‌تواند التهاب را افزایش دهد. یک بررسی در سال 2019 نتیجه‌گیری کرد که رژیم‌های غذایی گیاهی که گوشت قرمز را حذف می‌کنند، ممکن است علائم آرتروز را بهبود بخشند.

۳. غذاهای حاوی گلوتن

گلوتن شامل گروهی از پروتئین‌ها در گندم، جو، چاودار و سایر غلات است. برخی تحقیقات آن را با افزایش التهاب مرتبط دانسته‌اند و نشان می‌دهند که در برخی افراد، گلوتن موجود در گندم، جو و چاودار می‌تواند باعث التهاب و تشدید علائم روماتیسم شود. افرادی که بیماری سلیاک دارند نیز در مقایسه با افرادی که بیماری سلیاک ندارند، خطر ابتلا به آرتریت روماتوئید بالاتری دارند.

۴. غذاهای بسیار فرآوری شده:

غذاهای فرآوری شده مانند فست فود, غلات صبحانه و محصولات پخته شده, چیپس، بیسکویت، نوشابه‌های گازدار و غذاهای آماده حاوی مقادیر زیادی مواد نگهدارنده, فروکتوز, قند، نمک و مواد افزودنی هستند که علاوه بر چاقی و بیماری های قلبی می‌توانند التهاب روماتیسم و آرتروز را تشدید کنند.

۵. غذاهای سرخ شده:

غذاهای سرخ شده در روغن‌های ناسالم حاوی چربی‌های ترانس هستند که بسیار مضر بوده و می‌توانند التهاب را افزایش دهند.

۶. برخی از روغن‌های گیاهی:

رژیم‌های غذایی با چربی‌های امگا-6 بالا و امگا-3 پایین ممکن است علائم درد زانو را که در OA و RA شایع است، بدتر کنند. این چربی‌ها برای سلامتی ضروری هستند، اما عدم تعادل ممکن است خطر التهاب را افزایش دهد. امگا-3 در ماهی‌های روغنی، دانه‌های روغنی و سبزیجات سبز وجود دارد، در حالی که امگا-6 در مارگارین‌ها، روغن‌های گیاهی کوتاه شده و روغن‌های پخت و پز وجود دارد. اطمینان از تعادل بین این نوع روغن‌ها ممکن است علائم آرتروز را بهبود بخشد.

۷.غذاهای پر نمک:

مصرف زیاد نمک می‌تواند باعث احتباس آب در بدن و افزایش فشار خون شود که هر دو می‌توانند علائم روماتیسم را تشدید کنند. غذاهای پر نمک شامل میگو، سوپ کنسرو شده، پیتزا، برخی پنیرها، گوشت‌های فرآوری شده و بسیاری از اقلام فرآوری شده دیگر است.

۸. لبنیات پرچرب:

لبنیات پرچرب حاوی چربی‌های اشباع شده هستند که می‌توانند سبب افزایش التهاب شوند.

۹. غذاهای پر AGE:

غذاهای پر AGE (Advanced Glycation End products) مواد غذایی هستند که از فرآیند آژناسیون (پخته شدن ناگهانی با قند) و گلیکاسیون (رابطه شیمیایی بین قندهای موجود در خون با پروتئین‌ها و لیپید‌ها) حاصل می‌شوند. این فرآیند منجر به تولید محصولات متابولیک ناقص شده‌ای می‌شود که می‌تواند باعث تولید رادیکال‌های آزاد و التهاب شود.

غذاهایی که حاوی AGE بالایی هستند عبارتند از:

• غذاهای حیوانی پر پروتئین و پرچرب که به صورت سرخ شده، کبابی، گریل شده، یا برشته موجود هستند، مانند: بیکن
• استیک سرخ شده یا کبابی
• مرغ کبابی یا سرخ شده
• هات داگ کبابی
• سیب زمینی سرخ کرده
• پنیر آمریکایی
• مارگارین
• مایونز
• گوشت‌های فرآوری شده مانند سوسیس، کالباس و گوشت‌های خشک شده
• غذاهای حاوی چربی‌های غیر بهداشتی مانند چربی‌های حیوانی و ماست

برنامه رژیم غذایی آرتریت روماتوئید

حال که تا اینجای مطلب به غذاهای ممنوعه در روماتیسم اشاره کردیم , بد نیست در مورد برخی از غذاهای مفید برای افراد مبتلا به روماتیسم نیز آگاهی داشته باشید. اگر به آرتریت روماتوئید (RA) مبتلا هستید، ممکن است تعجب کنید که رژیم غذایی شما چگونه بر وضعیت شما تأثیر می گذارد و آیا چیزی وجود دارد که بتوانید برای کمک به بهبود علائم خود بخورید یا خیر. هیچ رژیم غذایی خاصی برای درمان RA وجود ندارد، اما برخی از غذاها می توانند به کاهش التهاب (تحریک، درد، تورم) در بدن شما کمک کنند. آنها همچنین می توانند به شما در مدیریت وزن  و جلوگیری از فشار بیش از حد روی مفاصل و در کل داشتن احساس و زندگی بهتر کمک کند. از جمله مواد  غذایی مفید میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

رژیم غذایی مدیترانه ای:

رژیم غذایی مدیترانه‌ای یک الگوی تغذیه سالم و متنوع می باشد که بر اساس عادات غذایی کشورهای حاشیه دریای مدیترانه، به ویژه ایتالیا، یونان و اسپانیا، شکل گرفته است. این رژیم عمدتاً شامل مصرف مقادیر زیادی میوه‌ها، ماهی,سبزیجات، حبوبات، مغزها و غلات کامل است. همچنین، روغن زیتون، به عنوان منبع اصلی چربی، در این رژیم مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در این رژیم مصرف مواد پروتئینی سالم مانند ماهی و مرغ توصیه شده و مصرف گوشت‌های قرمز و فرآوری شده محدود می‌شود. لبنیات، به ویژه محصولات لبنی کم‌چرب، مانند ماست و پنیر، نیز در این رژیم وجود دارد. همچنین به مصرف ادویه‌جات و گیاهان معطر نیز تأکید می‌شود که علاوه بر طعم‌دار کردن غذاها، خواص مفیدی برای سلامتی دارند.

این رژیم به دلیل فراوانی بالای آنتی‌اکسیدان‌ها و اسیدهای چرب امگا-۳، به کاهش خطر بیماری‌های قلبی، سکته و برخی از بیماری‌های مزمن مرتبط است و همچنین به حفظ وزن سالم کمک می‌کند. رژیم غذایی مدیترانه‌ای به عنوان یک سبک زندگی سالم و پایدار شناخته می‌شود.

اسیدهای چرب امگا 3 :

این نوع چربی سالم در ماهی، آجیل و دانه ها یافت می شود که تحقیقات نشان می دهد می تواند به کاهش التهاب و کاهش درد، تورم و خشکی ناشی از RA کمک کند.

این چربی های سالم همچنین با کاهش تری گلیسرید ( نوعی چربی که در صورت مصرف بیش از حد می تواند خطر ابتلا به مشکلات قلبی را افزایش دهد ) سلامت قلب شما را تقویت می کنند. آنها همچنین به کاهش تجمع پلاک در عروق شما کمک می کنند. پلاک از چربی، کلسترول و کلسیم تشکیل شده است. مقدار زیاد آن می تواند جریان خون را مسدود کرده و باعث حمله قلبی، نارسایی قلبی و سکته مغزی شود. از آنجایی که RA خطر ابتلا به بیماری قلبی را افزایش می دهد، باید از هر فرصتی برای حفظ سلامت قلب خود استفاده کنید.

لوبیا:

لوبیا چیتی و لوبیا پینتو سرشار از فیبر هستند  که می تواند به کاهش سطح پروتئین C-reactive (CRP)، نشانگر التهاب، کمک کرده و همچنین پروتئین مورد نیاز برای حفظ قدرت عضلات اطراف مفاصل را تامین میکند. همچنین منابع خوبی از مواد مغذی مانند فولات، منیزیم، آهن و پتاسیم هستند که همگی می توانند به تقویت قلب و سیستم ایمنی بدن شما کمک کنند.

کلم بروکلی:

کلم بروکلی و سایر سبزیجات برگ سبز مانند اسفناج، جوانه بروکسل، کلم پیچ و برگ چغندر سرشار از ویتامین های A و C هستند که از شما در برابر آسیب رادیکال های آزاد محافظت می کنند. رادیکال های آزاد مولکول های ناپایداری هستند که می توانند به سلول های بدن شما آسیب رسانده و باعث ایجاد و بدتر شدن RA شوند. کلم بروکلی همچنین منبع عالی کلسیم است که استخوان های شما را محکم نگه می دارد.

گیلاس:

گیلاس حاوی مواد شیمیایی به نام آنتوسیانین است. آنتوسیانین آنتی اکسیدان های قدرتمندی هستند که می توانند با رادیکال های آزاد مبارزه کرده و به کاهش التهاب کمک کنند.

مرکبات:

پرتقال، گریپ فروت و لیمو منابع عالی ویتامین C هستند که سیستم ایمنی بدن شما را تقویت کرده و با رادیکال های آزاد ایجاد کننده التهاب مبارزه می کند.

ماهی:

ماهی آزاد، ساردین، خال مخالی، تن ماهی و ماهی آنچوی اسیدهای چرب امگا 3 را تامین می کنند که در کاهش التهاب و محافظت سلامت قلب کمک شایانی میکند.

آجیل و دانه‌ها:

آجیل و دانه‌هایی مانند گردو، بادام و دانه کتان سرشار از اسیدهای چرب امگا-3 و سایر مواد مغذی هستند که برای سلامتی مفاصل مفید هستند.

چای سبز:

چای سبز حاوی پلی فنول و آنتی اکسیدان هایی است که میتواند التهاب را کاهش داده و تخریب غضروف را کندتر کند.

غلات کامل:

غلات کامل مانند برنج قهوه‌ای، نان سبوس‌دار و جو دوسر سرشار از فیبر هستند و به کنترل قند خون کمک می‌کنند.

روغن زیتون فوق بکر:

روغن زیتون فوق بکر سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها است و به کاهش التهاب کمک می‌کند.

ادویه‌ها :

ادویه‌هایی مانند زردچوبه، زنجبیل و دارچین دارای خواص ضدالتهابی هستند و می‌توانند به کاهش علائم روماتیسم کمک کنند.

درمان گیاهی روماتیسم مفصلی

درمان گیاهی روماتیسم مفصلی یکی از روشهای مکمل برای کاهش علائم این بیماری التهابی است که امروزه مورد توجه بسیاری از افراد قرار گرفته است. گیاهان دارویی مانند زردچوبه (با ترکیب کورکومین ضدالتهاب)، زنجبیل، و ریشه بابا آدم به دلیل خواص ضد درد و کاهنده تورم، میتوانند در بهبود سفتی و درد مفاصل مؤثر باشند. همچنین، استفاده از دم نوش های گیاهی مثل چای سبز یا مکمل های حاوی امگا-۳ گیاهی (مانند روغن بذر کتان) به دلیل آنتی اکسیدان های قوی، التهاب ناشی از روماتیسم را کاهش میدهند.

برخی تحقیقات، تأثیر مثبت گیاهان دیگری مانند پنجه شیطان و کندر را در تقویت غضروف ها و مهار آسیبهای مفصلی نشان داده اند. با این حال، برای جلوگیری از تداخل دارویی، پیش از شروع درمان گیاهی روماتیسم مفصلی، مشورت با پزشک متخصص ضروری است تا این روشها به صورت ایمن و هماهنگ با درمانهای اصلی استفاده شوند. زیرا برخی گیاهان (مانند زنجبیل یا پنجه شیطان) ممکن است با داروهای رقیق کننده خون تداخل داشته باشند.

گیاهان دارویی مؤثر در کنترل بیماری روماتیسم مفصلی

روماتیسم مفصلی (آرتریت روماتوئید) یک بیماری خودایمنی و التهابی است که باعث درد، تورم و تخریب مفاصل میشود. استفاده از گیاهان دارویی به عنوان مکمل درمانی میتواند به کاهش التهاب، تسکین درد و بهبود عملکرد مفاصل کمک کند. در ادامه، مهمترین گیاهان مؤثر در این زمینه را بررسی میکنیم:

۱. زردچوبه :

ترکیبات فعال زردچوبه ماده ای به نام کورکومین است که خاصیت ضدالتهابی قوی دارد. تحقیقات نشان میدهد کورکومین میتواند با مهار سیتوکینهای التهابی مانند TNF-α و IL-6  , درد و سفتی مفاصل را کاهش دهد.

نحوه مصرف: پودر زردچوبه در غذا، کپسول های استانداردشده یا چای زردچوبه.

۲. زنجبیل:

ترکیبات فعال زنجبیل موادی به نام جینجرول و شوگاول است که ضدالتهاب و ضد درد هستند و در مهار آنزیمهای COX-2 که در فرآیند التهاب نقش دارند, موثر هستند.

نحوه مصرف: ریشه تازه در غذا، دمنوش زنجبیل یا مکمل های حاوی عصاره زنجبیل

۳. پنجه شیطان:

پنجه شیطان دارای ترکیبات فعال هارپاگوزید (مسکن طبیعی) است که به کاهش تولید پروستاگلاندین های التهابی و تسکین دردهای مزمن مفاصل و کمر کمک شایانی میکند. این گیاه به صورت عصاره خشک شده و کپسول یا چای مصرف میشود.

۴. کندر:

ترکیبات فعال کندر شامل اسید بوسولیک (ضدالتهاب و محافظ غضروف) است و در جلوگیری از تخریب کلاژن و مهار آنزیم های التهابی و کاهش سفتی صبحگاهی و التهاب مفاصل موثر است.

نحوه مصرف: مکمل های عصاره کندر یا پماد موضعی.

۵. ریشه بابا آدم:

گیاه ریشه بابا آدم دارای ترکیبات فعال پلیفنول ها و آنتی اکسیدان ها است و به دفع سموم و کاهش التهاب سیستمیک, بهبود علائم روماتیسم و تقویت سیستم ایمنی کمک میکند. این گیاه به صورت دمنوش ریشه خشک شده یا عصاره مایع استفاده میشود.

۶. گزنه:

ترکیبات فعال گزنه شامل فلاونوئیدها و مواد معدنی مانند منیزیم است و به کاهش تولید سیتوکینهای التهابی و تسکین درد و التهاب در بیماران روماتیسمی کمک میکند.

نحوه مصرف: برگهای تازه در غذا، چای گزنه یا کپسول.

۷. آلوئه ورا:

ترکیبات فعال آلوئه ورا گلیکوپروتئین ها و پلی ساکاریدهای ضدالتهاب می باشد و در ترمیم بافتهای آسیبدیده و کاهش تورم موثر است. آلوئه ورا به صورت ژل موضعی برای مفاصل یا خوراکی عصاره استاندارد شده مصرف میشود.

۸. بذر کتان:

گیاه بذر کتان شامل ترکیبات فعال اسیدهای چرب امگا-۳ گیاهی است و به تعدیل پاسخ سیستم ایمنی و کاهش التهاب کمک میکند.

نحوه مصرف: روغن بذر کتان، پودر بذر در سالاد یا اسموتی

۹. سنبل الطیب:

ترکیبات فعال سنبل الطیب شامل والرنیک اسید (ضداسپاسم و آرامبخش) است و در کاهش دردهای عضلانی ناشی از روماتیسم موثر است.

نحوه مصرف: دم کرده به صورت چای یا کپسول قبل از خواب.

جمع بندی

جهت مدیریت بهتر علائم آرتریت روماتوئید, شناخت غذاهای ممنوعه در روماتیسم و عدم مصرف آنها مانند گوشت قرمز, قندها و کربوهیدرات های تصفیه شده, نمک و الکل بسیار ضروری است. این غذاها می‌توانند سبب افزایش التهاب و تشدید علائم روماتیسم شوند. با مصرف غذاهای سالم و متعادل، می‌توانید به کاهش التهاب و بهبود علائم روماتیسم کمک کنید.

اگرچه درمان گیاهی روماتیسم مفصلی میتوانند به عنوان مکمل در کنترل بیماری مفید باشند، اما جایگزین درمانهای اصلی (مانند داروهای ضدالتهاب و فیزیوتراپی) نیستند. ترکیب این روشها با نظارت پزشک، بهترین نتیجه را به همراه خواهد داشت.

منابع:

healthline.com

medicalnewstoday.com

webmd.com