بیماری اسکلریت چشم یک التهاب شدید و نادر در لایه سفید و محافظ چشم (اسکلرا) است که اغلب با درد عمیق و قابل توجه، قرمزی شدید، حساسیت به نور و تاری دید همراه میباشد. این عارضه معمولاً در اثر اختلالات سیستم ایمنی مانند آرتریت روماتوئید و لوپوس ایجاد میشود و در صورت عدم تشخیص و درمان بهموقع، میتواند منجر به عوارض جدی مانند آبسه، پارگی چشم یا حتی از دست دادن بینایی شود. تشخیص زودهنگام بیماری اسکلریت چشم توسط متخصص چشمپزشک و درمان با داروهای ضدالتهاب قوی یا سرکوبکننده ایمنی، برای کنترل التهاب و پیشگیری از آسیبهای دائمی به ساختار چشم ضروری است.
فهرست مطالب:
- بیماری اسکلریت چشم چیست؟
- انواع اسکلریت
- علائم بیماری
- علل اسکلریت چشمی
- آزمایش های تشخیصی بیماری
- مدیریت و درمان
- سوالات متداول
بیماری اسکلریت چشم چیست؟
اسکلریت به التهاب صلبیه (اسکلرا) چشم گفته میشود که معمولاً بخش سفید رنگ چشم است. در این بیماری، بخش سفید چشم قرمز میشود. اسکلریت اغلب با درد شدید و کوبندهای همراه است که با حرکت چشم تشدید میشود و میتواند منجر به آسیب دائمی یا از دست دادن بینایی شود. بیماری اسکلریت چشم بیشتر در افراد ۴۷ تا ۶۰ سال دیده میشود، اما در سنین پایینتر یا بالاتر نیز ممکن است رخ دهد. این بیماری در زنان شایعتر از مردان است، زیرا اغلب با بیماریهای خودایمنی همراه است. با این حال، مردان بیشتر دچار اسکلریت ناشی از عفونت میشوند. اسکلریت حتماً باید درمان شود. هرگز منتظر بهبود خودبهخودی آن نمانید.
در ادامه گزینه های درمانی و علل بیماری را بیشتر توضیح داده ایم.
انواع اسکلریت
دو نوع اصلی اسکلریت وجود دارد:
- قدامی (در جلوی صلبیه)
- خلفی (در پشت صلبیه)
هر دو نوع میتوانند به صورت منتشر، ندولی یا نکروزکننده ظاهر شوند:
- اسکلریت منتشر: شایعترین نوع اسکلریت است و التهاب در سراسر صلبیه پراکنده میشود.
- اسکلریت ندولی: التهاب در یک نقطه متمرکز میشود و معمولاً به شکل برجستگی (ندول) دیده میشود.
- اسکلریت نکروز کننده: شدیدترین نوع اسکلریت است که بیشترین آسیب را ایجاد میکند. میتواند بافت چشم را از بین ببرد و حتی به از دست دادن کامل چشم منجر شود. نوعی از این بیماری به نام اسکلرومالاسیای سوراخشونده (Scleromalacia perforans) وجود دارد که ممکن است بدون درد باشد، اما باعث سوراخ شدن صلبیه میشود. حدود ۴٪ موارد اسکلریت را تشکیل میدهد.
اسکلریت قدامی شایعترین نوع است، در حالی که اسکلریت خلفی حدود ۱۰٪ از موارد را شامل میشود.
علائم بیماری
- قرمزی و تورم صلبیه
- درد و حساسیت شدید در چشم (گاهی آنقدر شدید که فرد را از خواب بیدار میکند)؛ این درد ممکن است به دیگر نواحی صورت هم کشیده شود.
- ریزش اشک (آبریزش چشم)
- حساسیت به نور (فوتوفوبیا)
علل اسکلریت
گاهی بیماری اسکلریت چشم علت مشخصی ندارد که به آن ایدیوپاتیک گفته میشود. در بسیاری موارد، اسکلریت به دلیل بیماریهای زمینهای دیگر رخ میدهد، از جمله:
- آرتریت روماتوئید: شایعترین بیماری خودایمنی مرتبط با اسکلریت که مفاصل دو طرف بدن را درگیر میکند.
- بیماریهای بافت همبند مثل لوپوس منتشر (SLE) که التهاب مزمن ایجاد کرده و میتواند مفاصل، پوست و اندامهایی مثل ریه، مغز، کلیه و قلب را درگیر کند.
- بیماری التهاب روده (IBD) که التهاب مزمن رودهها را ایجاد میکنند.
- سندرم شوگرن: اختلال خودایمنی که باعث کاهش رطوبت چشم و دهان میشود.
- اسکلرودرمی: جایگزینی بافت طبیعی با بافت فیبروز سفت و ضخیم.
- گرانولوماتوز همراه با پلیآنژیت: نوعی التهاب بافتی و عروقی که میتواند به اندامها آسیب برساند.
همچنین اسکلریت میتواند با موارد زیر نیز مرتبط باشد:
- عفونتها: باکتریایی، قارچی یا ویروسی
- آسیب یا جراحت چشم، حتی پس از جراحی: این نوع آسیب میتواند منجر به اسکلریت عفونی شود. یک نمونه از آن «اسکلریت نکروزکننده ناشی از جراحی» (SINS) است.
- داروهای مربوط به بیماریهای استخوانی مثل بیسفسفوناتها که میتوانند واکنشهای التهابی چشمی ایجاد کنند.
آزمایش های تشخیص بیماری اسکلریت چشم
- پزشک ممکن است با انجام معاینه چشم، بهویژه معاینه با لامپ شکاف (Slit Lamp)، وجود اسکلریت را تشخیص دهد.
- اگر اسکلریت خلفی وجود داشته باشد، ممکن است پزشک سیتی اسکن (CT scan) یا سونوگرافی درخواست کند.
- اگر علت اسکلریت عفونت باشد، پزشک میتواند نمونهای از ترشحات چشم را برای آزمایش به آزمایشگاه بفرستد. در موارد نادر، ممکن است نمونهبرداری (بیوپسی) انجام شود.
مدیریت و درمان
پزشک ممکن است در موارد خفیف، مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) را توصیه کند. در اغلب موارد، پزشک کورتیکواستروئید خوراکی مانند پردنیزون را برای یک دوره ۷ تا ۱۰ روزه تجویز میکند. در صورت عود التهاب، ممکن است نیاز به تزریق کورتیکواستروئید وریدی باشد.
درمان اسکلریت عفونی بسته به نوع عامل بیماریزا، با آنتیبیوتیک و داروی ضدقارچ یا ضدویروس انجام میشود. در اسکلریت نکروزکننده، پزشک معمولاً با روماتولوژیست همکاری میکند و داروهایی مانند سیکلوفسفامید، متوترکسات، مایکوفنولات موفتیل یا داروهای بیولوژیک مثل ریتوکسیمب و آدالیمومب را تجویز میکند. در برخی موارد از پیوند یا وصله اسکلرا با استفاده از بافتهای جایگزین استفاده میشود.
سوالات متداول
آینده پیش رو بیماری اسکلریت چشم چیست؟
بیماری اسکلریت چشم قابل درمان است، اما اگر درمان نشود میتواند منجر به کاهش بینایی شود. نوع اسکلریت خلفی نکروزکننده بیشترین آسیب را وارد میکند. پزشک علاوه بر درمان اسکلریت، بیماریهای خودایمنی زمینهای را هم بررسی و درمان خواهد کرد.
چگونه میتوان خطر ابتلا به اسکلریت را کاهش داد؟
در بسیاری موارد، پیشگیری از اسکلریت ممکن نیست. اما رعایت مراقبتهای چشمی ضروری است:
- استفاده از محافظ چشم در محیط کار یا هنگام ورزشهای پرتماس.
- شستوشوی دستها پیش از تماس با چشم.
- تمیز نگه داشتن لنزهای تماسی در صورت استفاده.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
در صورت درد، قرمزی یا تورم در یک یا هر دو چشم باید به پزشک مراجعه کنید؛ بهویژه اگر دچار بیماریهای خودایمنی هستید.
تفاوت اسکلریت و اپیاسکلریت چیست؟
اسکلریت، صلبیه را درگیر میکند، در حالیکه اپیاسکلریت التهاب لایه سطحی صلبیه است. اپیاسکلریت معمولاً خودبهخود بهبود مییابد.
تفاوت اسکلریت و یووئیت چیست؟
اسکلریت و یووئیت هر دو بیماریهای التهابی چشم هستند، اما در محل التهاب و علائم تفاوت اصلی دارند:
اسکلریت التهاب لایه خارجی و محافظ چشم (صلبیه یا سفیدی چشم) است. در مقابل، یوئیت التهاب لایه میانی چشم (یووهآ) شامل عنبیه، جسم مژگانی و مشیمیه است. علائم آن شامل درد خفیفتر، تاری دید، حساسیت به نور (فتوفوبیا)، مردمک نامنظم و ظهور شناورهای چشمی (فلوتر) میشود. یوئیت اغلب بینایی را مستقیماً تحت تأثیر قرار میدهد و ممکن است با بیماریهای سیستمیک (مثل روماتیسم یا عفونت) مرتبط باشد.
تشخیص دقیق و درمان بهموقع توسط چشمپزشک حیاتی است، چرا که چشمها نقش مهمی در زندگی شما دارند و هر دو بیماری در صورت عدم کنترل میتوانند به عوارض جدی بینایی منجر شوند.
تفاوت اسکلریت و کونژکتیویت چیست؟
اسکلریت صلبیه را درگیر میکند، در حالیکه کونژکتیویت التهاب ملتحمه (پوشش صلبیه و سطح داخلی پلکها) است. هر دو باعث قرمزی چشم میشوند، اما کونژکتیویت معمولاً خفیفتر بوده و درد شدیدی مانند اسکلریت ایجاد نمیکند.
منبع: my.clevelandclinic.org
بدون دیدگاه