آزمایش Human Fecal Elastase-1 Test یا الاستاز-1 مدفوع انسانی یک تست غیرتهاجمی و اختصاصی برای ارزیابی عملکرد اگزوکرین پانکراس (توانایی ترشح آنزیمهای گوارشی) است که با اندازهگیری غلظت آنزیم الاستاز-۱ در مدفوع انجام میشود. این آنزیم تنها توسط سلولهای آسینار پانکراس تولید میشود، در برابر تخریب توسط آنزیمهای روده مقاوم است و بهعنوان شاخصی پایدار و قابل اعتماد برای ارزیابی ترشح پانکراسی شناخته میشود. کاهش سطح آن نشاندهنده نارسایی اگزوکرین پانکراس است و در بیماریهایی مانند:
- پانکراتیت مزمن (شایعترین علت)
- فیبروز کیستیک (بهدلیل انسداد مجاری)
- سرطان پانکراس
- بیماری سلیاک پیشرفته (با درگیری ثانویه پانکراس)
دیده میشود.
تفسیر نتایج آزمایش Human Fecal Elastase-1 Test:
- >200 μg/g: طبیعی (عملکرد پانکراس سالم)
- 100-200 μg/g: نارسایی خفیف تا متوسط (نیاز به پایش و گاهاً درمان جایگزینی آنزیم)
- <100 μg/g: نارسایی شدید پانکراس (تأییدکننده نیاز قطعی به درمان جایگزینی آنزیم)
مزایای کلیدی:
- عدم نیاز به قطع داروهای جایگزین آنزیم (مثل پانکراتیل) قبل از آزمایش.
- دقت بالا در تشخیص نارسایی متوسط تا شدید پانکراس (حساسیت ۸۰-۹۰٪).
- غربالگری افتراقی سوءجذب: تمایز بین علل پانکراتیک (کاهش الاستاز) و رودهای (طبیعی).
- جایگزین برتر تستهای تهاجمی (مثل تست سکرتین-CCK) و جمعآوری ۷۲ ساعته مدفوع.