آزمایش هموگلوبین A1C یک تست خون استاندارد و کلیدی برای ارزیابی میانگین سطح گلوکز خون طی ۲ تا ۳ ماه گذشته است. این آزمایش درصد هموگلوبین متصل به گلوکز (فرآیند غیرآنزیمی گلیکاسیون) را در گلبولهای قرمز اندازهگیری میکند و بهعنوان شاخص طلایی در موارد زیر استفاده میشود:
کاربردهای اصلی:
تشخیص دیابت:
سطح ≥۶.۵٪ در دو آزمایش مجزا (طبق معیارهای ADA و WHO).
پرهدیابت:
محدوده ۵.۷٪ تا ۶.۴٪ (افزایش خطر ابتلا به دیابت).
پایش درمان دیابت:
هدف درمانی معمولاً <۷٪ (با تنظیم بر اساس سن، عوارض و ریسکهای فردی).
پیشبینی عوارض:
سطوح بالاتر با افزایش خطر رتینوپاتی، نفروپاتی، نوروپاتی و بیماریهای قلبی عروقی مرتبط است.
مکانیسم بیوشیمیایی:
گلوکز خون بهطور غیرآنزیمی به گروه آمینی زنجیره β هموگلوبین متصل میشود. نیمهعمر گلبول قرمز (~۱۲۰ روز) امکان بازتاب کنترل قند خون در بازه بلندمدت را فراهم میکند.
مزایای کلیدی:
- عدم نیاز به ناشتایی و عدم تأثیرپذیری از نوسانات کوتاهمدت قند.
- پیشآگهی عوارض: کاهش ۱٪ در HbA1c، خطر عوارض میکروواسکولار را تا ۳۷٪ کاهش میدهد.
- پایش ساده: انجام هر ۳ ماه برای بیماران دیابتی.