آزمایش cANCA (سیتوپلاسمیک آنتینیوتروفیل سیتوپلاسمیک آنتی بادی) یک تست سرولوژیک تخصصی برای تشخیص و پایش واسکولیتهای سیستمیک، بهویژه گرانولوماتوز با پلیآنژیت (GPA) (formerly Wegener’s) است. این آزمایش با روش ایمونوفلورسانس غیرمستقیم (IIF) انجام میشود و الگوی فلورسانس سیتوپلاسمی دانهدار (c-ANCA) را شناسایی میکند که عمدتاً نشاندهنده آنتی بادیهای ضد پروتئیناز ۳ (PR3) است.
کاربردهای بالینی آزمایش cANCA:
- تشخیص GPA: حساسیت ~۹۰% در بیماری فعال سیستمیک (بهویژه درگیری ریه، کلیه، ENT).
- پایش فعالیت بیماری: افزایش تیتر cANCA/anti-PR3 اغلب پیشبینیکننده عود بیماری است.
- تفکیک از سایر واسکولیتها: تمایز از pANCA (الگوی پرینوکلئار مرتبط با آنتیMPO در میکروسکوپیک پلیآنژیت یا ائوزینوفیلیک گرانولوماتوز).
نکات تفسیری:
تیتر مثبت معنادار: معمولاً ≥ ۱:۸۰ در IIF با تأیید الگوی سیتوپلاسمی.
نتایج کاذب:
- مثبت کاذب: در اندوکاردیت، عفونتهای مزمن (مثل سل) یا بیماریهای کبدی.
- منفی کاذب: در بیماری محدود به یک ارگان (مثل GPA موضعی در مجاری تنفسی).
- تست تأییدی: آزمایش الایزا اختصاصی anti-PR3 برای افزایش دقت.
آزمایش cANCA باید همراه با تظاهرات بالینی، بیوپسی بافتی (مثلاً گرانولومای نکروزان) و یافتههای آزمایشگاهی دیگر (مانند افزایش CRP، کریتینین) تفسیر شود. پایش منظم تیتر آنتیبادی در مدیریت طولانیمدت بیماران نقش حیاتی دارد.
اطلاعات کامل در مورد آزمایش روماتیسم