آزمایش Anti-ENA Panel (پنل آنتی بادیهای ضد آنتی ژن های هسته ای قابل استخراج) مخفف Antigen Nuclear Extractable ، یک مجموعه آزمایش خون است که برای شناسایی آنتی بادیهای خودایمنی علیه پروتئینهای خاص موجود در هسته سلولها (معروف به آنتی ژنهای هستهای قابل استخراج یا ENA) استفاده میشود. این آزمایش به طور ویژه در تشخیص و تفکیک بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)، سندرم شوگرن، اسکلرودرمی، پلی میوزیت و بیماری بافت همبند مختلط (MCTD) کاربرد دارد. پنل ENA معمولاً شامل آنتی بادیهای اختصاصی مانند anti-Sm (اختصاصی لوپوس)، anti-RNP (مربوط به MCTD)، anti-SSA/Ro و anti-SSB/La (مرتبط با سندرم شوگرن و لوپوس)، anti-Scl-70 (مربوط به اسکلرودرمی) و anti-Jo-1 (مرتبط با پلیمیوزیت/درماتومیوزیت) است. این آزمایش اغلب پس از نتیجه مثبت آزمایش ANA انجام میشود تا نوع دقیق آنتی بادی و بیماری زمینه ای مشخص گردد. روشهای تشخیصی شامل الایزا (ELISA) یا ایمونوبلات (Immunoblot) است. نتیجه مثبت هر یک از این آنتی بادیها میتواند به تشخیص بیماری خاصی کمک کند؛ مثلاً anti-Sm یکی از نشانگرهای اختصاصی لوپوس است، در حالی که anti-Scl-70 پیش بینی کننده فیبروز پوستی در اسکلرودرمی محسوب میشود.
تفسیر نتایج آزمایش Anti-ENA Panel باید با توجه به علائم بالینی، تاریخچه بیمار و سایر آزمایشها (مانند ANA، anti-dsDNA) انجام شود، زیرا برخی آنتی بادیها در چند بیماری همپوشانی دارند. این پنل نقش کلیدی در تشخیص دقیق، پیشبینی سیر بیماری و برنامه ریزی درمان هدفمند در روماتولوژی ایفا میکند.