داروهای بیولوژیک در آرتریت روماتوئید | بهترین داروها در درمان | مزایا و خطرات

آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی است، یعنی سیستم ایمنی ندانسته به سلول‌های بدن مثل استخوان‌ها حمله کرده و باعث التهاب مفاصل، سفتی و درد می‌شوند. باگذشت زمان روماتیسم باعث آسیب به مفاصل، کارتیلیج و بافت‌های استخوانی اطراف مفصل خواهد شد. داروهای بیولوژیکی نوع جدیدی از داروها برای درمان آرتریت روماتوئید هستند. این داروها تا حد زیادی باعث بهبود علائم افراد دچار آرتریت روماتوئید می‌شوند.

در ادامه توضیحات جامعی از داروهای بیولوژیک آرتریت روماتوئید ارائه شده است.

فهرست عناوین:

• درمان آرتریت روماتوئید
• قرص روماتیسم
• داروهای ضد روماتوئید و اصلاح‌کننده بیماری (DMARD)
• داروهای بیولوژیکی
• عوارض متوترکسات
• مهارکننده‌های فاکتور نکروز تومور (TNF)
• مهارکننده‌های سلول (B-Cell Inhibitors)
• مهارکننده‌های اینترلوکین (Interleukin Inhibitors)
• تعدیل‌کننده‌های تحریک هم‌زمان انتخابی (Selective Co-stimulation Modulators)
• مهارکننده های JAK

درمان آرتریت روماتوئید

درمان آرتریت روماتوئید باعث کاهش التهابات مفاصل، کاهش درد، جلوگیری از تخریب مفصلی یا کاهش سرعت آن و در نهایت کاهش احتمال معلولیت و ناتوانی در فرد می‌گردد. باوجوداینکه درمان قطعی برای آرتریت روماتوئید وجود ندارد اما تشخیص زودهنگام، ریسک آسیب مفصلی و درد را کاهش می‌دهد.

درمان‌های اصلی در این زمینه شامل موارد زیر است:
1. داروها، که به‌صورت بلندمدت برای کاهش علائم و کند کردن پیشرفت بیماری به کار می‌روند.
2. درمان‌های محافظتی مثل فیزیوتراپی، کاردرمانی و ارتوپدی فنی که کمک می‌کنند تا فرد فعالیت‌های روزمره خود را باکیفیت‌تر انجام دهد.
3. جراحی، که برای مشکلات مفصلی به کار می‌رود.

قرص روماتیسم : راهکاری مؤثر برای کنترل درد و التهاب مفاصل

قرص روماتیسم یکی از روشهای اصلی درمان بیماریهای مرتبط با التهاب مفاصل و بافتهای همبند است. این داروها با هدف کاهش درد، التهاب و سفتی مفاصل تجویز میشوند و به بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک شایانی میکنند.

استفاده از عبارت قرص روماتیسم به عنوان یک اصطلاح عمومی ممکن است تا حدی نامفهوم یا گمراه کننده باشد، زیرا همانطور که میدانیم بیماریهای روماتیسمی طیف وسیعی از اختلالات التهابی و غیرالتهابی (مانند آرتریت روماتوئید، استئوآرتریت، لوپوس، نقرس و…) را شامل میشود و درمان هر یک از این بیماریها با داروهای متفاوتی انجام میگیرد. به عبارت دیگر، هیچ داروی واحدی به نام قرص روماتیسم وجود ندارد، بلکه این عبارت معمولاً به صورت غیرتخصصی برای اشاره به داروهای ضدالتهاب، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)، کورتیکواستروئیدها ،کورتون ها، داروهای تعدیل کننده سیستم ایمنی (DMARDs) یا مسکن ها استفاده میشود.

استفاده از قرص روماتیسم که در ادامه انواع شان را توضیح داده ایم, نیازمند رعایت نکات مهمی است تا اثربخشی درمان افزایش یابد و عوارض جانبی به حداقل برسد. پیش از شروع مصرف، مشورت با پزشک متخصص برای بررسی تداخلات دارویی و شرایطی مانند مشکلات گوارشی یا فشار خون بالا ضروری است. برخی از این داروها ممکن است عوارضی مانند ناراحتی معده یا کاهش ایمنی بدن را به همراه داشته باشند، بنابراین پیروی از دوز تجویزی اهمیت ویژه ای دارد.

داروها عموماً به دو گروه تقسیم می‌شوند:

1. داروهای ضد روماتوئید و اصلاح‌کننده بیماری Disease-modifying anti-rheumatic drugs (DMARDs)
2. داروهای بیولوژیک Biological treatments

DMARDها با مسدودکردن التهاب به حفظ مفاصل کمک می‌کنند. بدون این داروها، التهاب به‌آرامی بافت‌های مفصلی شما را در طول سال‌ها از بین می‌برد. هر دارویی متفاوت عمل می‌کند. داروهای معمولی سیستم ایمنی شما را به طور گسترده محدود می‌کنند، دیگر داروهای هدفمند مسیرهای دقیق داخل سلول‌های ایمنی را مسدود می‌کنند و داروهای بیولوژیک توسط سلول‌های زنده تولید می‌شوند و روی پروتئین‌های ایمنی فرد به نام سیتوکین‌ها کار می‌کنند.

داروهای ضد روماتوئید و اصلاح‌کننده بیماری (DMARD)

ضد روماتوئید علائم فرد را کاهش می‌دهد و مانع پیشرفت بیماری می‌شوند. این داروها مواد شیمیایی که سیستم ایمنی برای آسیب مفصل آزادکرده را بلاک می کند تا مانع آسیب و تخریب بیشتر مفاصل، تاندون‌ها، لیگامان‌ها و استخوان گردد.

ازآنجایی‌که  ضدروماتوئیدها سیستم ایمنی شما را برای کنترل التهاب سرکوب می‌کنند، همه آنها خطر عفونت را افزایش می‌دهند. اگر علائم عفونت مانند لرز، تب، گلودرد یا ادرار دردناک  دارید، فوراً به پزشک خود اطلاع دهید. از عفونت پیشگیری کنید و در مورد استفاده از واکسن‌ها با پزشک خود مشورت کنید. برخی داروها می‌توانند به جنین آسیب برساند اما برخی دیگر در دوران بارداری بی‌خطر هستند. قبل از مصرف هر دارویی، برنامه‌های خانوادگی خود را با پزشک خود در میان بگذارید. هر داروی بیولوژیک دارای مزایا و خطرات خاص متفاوتی است. حتماً در مورد هرگونه نگرانی با پزشک خود صحبت کنید.

لیست زیر شامل DMARDهای معمولی و هدفمند است:

• متوترکسات Methotrexate : متوترکسات معمولاً اولین دارویی است که برای آرتریت روماتوئید تجویز می شود. این دارو اغلب با یک داروی بیولوژیک دیگر و یک دوره کوتاه استروئیدی (کورتیکواستروئیدها) برای تسکین درد به کار می رود.
• آپرمیلاست Apremilast
• آزاتیوپرین Azathioprine
• باریسیتینیب Baricitinib
• سیکلوفسفامید Cyclophosphamide
• سیکلوسپورین Cyclosporine
• هیدروکسی کلروکین Hydroxychloroquine
• لفلونوماید Leflunomide
• مایکوفنولات موفتیل Mycophenolate mofetil
• سولفاسالازین Sulfasalazine
• توفاسیتینیب Tofacitinib

داروهای بیولوژیکی

داروهای بیولوژیک آرتریت روماتوئید نوع جدیدی از داروها برای درمان این بیماری هستند. این داروها تا حد زیادی باعث بهبود علائم افراد دچار آرتریت روماتوئید می‌شوند. بیولوژیک ها معمولا تزریقی هستند. این داروها مانع فعالیت مواد شیمیایی موجود در خون که سیستم ایمنی را برای حمله به مفاصل تحریک می‌کند، می‌شوند. همچنین باعث درمان کامل آرتریت روماتوئید نمی‌شوند اما پیشرفت آن را کند می‌کنند و عوارض کمتری نسبت به داروهای مشابه دارند.

بیولوژیک ها معمولاً زمانی تجویز می‌شوند که داروهای دیگر جواب‌دهی نداشته باشند. این داروها روی افراد دچار آرتریت روماتوئید و یا دیگر بیماری‌های خودایمنی به‌خوبی کار می‌کنند. چون نحوه ساخت آنها سخت‌تر از داروهای قدیمی تر است پس هزینه بالاتری هم دارند. این داروها، پروتئین‌های دست‌کاری شده ژنتیکی هستند که بخش‌های خاصی از سیستم ایمنی را هدف قرار می‌دهند. غیر بیولوژیک ها، مانند متوترکسات، رویکرد پراکنده و غیراختصاصی تری دارند. میزان و نحوه عملکرد این داروها روی افراد مختلف متفاوت بوده و میزان اثرگذاری آن پس از مصرف مشخص می‌شود. چندین نوع داروهای بیولوژیک آرتریت روماتوئید وجود دارد که هرکدام یک هدف التهابی منحصربه‌فرد هستند و دارای خطرات و مزایایی هستند.

عوارض متوترکسات: آشنایی با پیامدهای احتمالی این داروی پرکاربرد

متوترکسات، به عنوان یکی از داروهای اصلی در درمان بیماریهای روماتیسمی و برخی سرطانها، با وجود اثرات درمانی قوی، ممکن است با عوارضی همراه باشد. شایع ترین عوارض متوترکسات شامل تهوع، خستگی، زخم های دهانی، کاهش اشتها و ریزش موی موقت است. در برخی موارد، مصرف طولانی مدت یا دوزهای بالا میتواند منجر به اختلالات کبدی، کاهش گلبولهای خون و افزایش خطر عفونت شود. به همین دلیل، نظارت منظم بر آزمایشهای خون و عملکرد کبد در طول درمان ضروری است. پزشکان معمولاً با تجویز مکمل اسید فولیک، سعی در کاهش عوارض متوترکسات دارند، اما رعایت دقیق دستورالعملهای مصرف و پرهیز از خوددرمانی نقش کلیدی در پیشگیری از تشدید این عوارض ایفا میکند.

مدیریت عوارض متوترکسات: چگونه خطرات را به حداقل برسانیم؟

برای کنترل عوارض متوترکسات، آگاهی از نشانه های هشداردهنده و همکاری مستمر با پزشک معالج حیاتی است. عوارض جدی تر مانند آسیب به کبد، التهاب ریه یا سرکوب مغز استخوان ممکن است به ندرت رخ دهند، اما نیازمند مراقبت فوری پزشکی هستند. بیماران باید از مصرف همزمان الکل یا داروهای خاصی که بر عملکرد کبد تاثیر میگذارند، اجتناب کنند تا بار سمی دارو افزایش نیابد. پایش منظم آزمایش خون، مصرف دقیق دوز تجویزشده و گزارش سریع علائمی مانند تنگی نفس، تب یا خونریزی غیرطبیعی به کاهش عوارض متوترکسات کمک میکند. با وجود چالشها، این دارو در بسیاری از موارد با مدیریت صحیح، تعادل مناسبی بین اثربخشی و ایمنی ایجاد مینماید.

مهارکننده‌های فاکتور نکروز تومور (TNF)

مثال‌: آدالیموماب (adalimumab)، سرتولیزوماب (certolizumab)، اتانرسپت (etanercept)، گلیموماب (golimumab) و اینفلیکسیماب (infliximab)

مزایا: این داروها التهاب را کاهش داده و پیشرفت بیماری را متوقف می‌کنند. گاهی اوقات در ترکیب با سایر داروها استفاده می‌شوند. ممکن است در طی دو یا سه نوبت متوجه بهبود علائم خود شوید. اتانرسپت ، آدالیموماب و اینفلیکسیماب برای استفاده در کودکان تأیید شده‌اند. تنها مهارکننده TNF که می‌تواند در دوران بارداری استفاده شود، سرتولیزوماب است.

خطرات: افزایش خطر عفونت به طور خاص شامل سل و عفونت‌های قارچی می‌شود. خطر ابتلا به سل ممکن است با اتانرسپت کمتر از سایر مهارکننده‌های TNF باشد. استفاده طولانی‌مدت از این داروها خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها را افزایش می‌دهد. آدالیموماب ممکن است نارسایی قلبی قبلی یا مولتیپل اسکلروزیس را بدتر کند. اثر ضدالتهابی داروهای ضد TNF می‌تواند به‌مرورزمان کاهش یابد، زیرا برخی از افراد آنتی‌بادی‌هایی را علیه دارو تشکیل می‌دهند. استفاده از متوترکسات با بیولوژیک ممکن است این احتمال را کاهش دهد.

مهارکننده‌های سلول (B-Cell Inhibitors)

مثال‌: بلیموماب (belimumab) و ریتوکسیماب (rituximab)

مزایا: مهارکننده‌های سلول B اغلب برای درمان آرتریت روماتوئید زمانی استفاده می‌شوند که سایر درمان‌ها مؤثر نبوده‌ باشند. اثرات یک درمان ریتوکسیماب (دو انفوزیون بافاصله تقریباً دوهفته) می‌تواند تقریباً یک سال باقی بماند.

خطرات: خود انفوزیون می‌تواند خطراتی مانند تغییر فشارخون، درد قفسه سینه، مشکل در تنفس، بثورات پوستی، سرگیجه و یا علائمی شبیه آنفولانزا داشته باشد. برای پیشگیری یا کنترل این واکنش‌ها می‌توان قبل از تزریق برخی داروها را مصرف کرد. پس از درمان، شما بیشتر مستعد ابتلا به سرماخوردگی یا عفونت سینوسی خواهید بود.

مهارکننده‌های اینترلوکین (Interleukin Inhibitors)

مثال‌ها: آناکینرا (anakinra)، کاناکینوماب (canakinumab)، ایکسکیزوماب (ixekizumab)، ساریلوماب (sarilumab)، سکوکینوماب (secukinumab)، توسیلیزوماب (tocilizumab) و اوستکینوماب (stekinumab)

مزایا: برای افرادی که با مهارکننده‌های TNF تسکین نمی‌یابند، می‌توان از مهارکننده‌های اینترلوکین استفاده کرد. این دسته از داروها مؤثر بوده و توسط اکثر افراد به‌خوبی تحمل می‌شود.

خطرات: در موارد نادر، ممکن است سوراخ کوچکی در دستگاه گوارش ایجاد شود (به نام سوراخ شدن روده). شما باید از تغییرات دمای بدن، ناراحتی شکمی، حرکات غیرمعمول روده، سردرد یا علائم عفونت آگاه باشید.

تعدیل‌کننده‌های تحریک هم‌زمان انتخابی (Selective Co-stimulation Modulators)

مثال: آباتاسپت (abatacept)

مزایا: آباتاسپت را می‌توان به‌عنوان خط اول درمان برای آرتریت روماتوئید متوسط تا شدید استفاده کرد، اما اغلب پس از اینکه سایر داروهای DMARD(مانند متوترکسات) به‌اندازه کافی اثر نکردند، تجویز می‌شود. برخی از افرادی که با آنتی TNF تسکین نمی‌یابند، به آباتاسپت پاسخ مثبت می‌دهند. آباتاسپت یکی از داروهای بیولوژیکی است که می‌تواند در کودکان برای درمان آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان استفاده شود.

ممکن است پس از چهارتا شش هفته درمان متوجه کاهش التهاب، سفتی، درد مفاصل و تورم شوید. حداکثر پاسخ ممکن است تا پس از چهارتا شش ماه از درمان رخ ندهد. درمان ترکیبی با متوترکسات مؤثرتر از متوترکسات به‌تنهایی است. این دارو تداخلات کمی با سایر داروها دارد.

خطرات: عفونت‌های خاصی که باید از آنها آگاه بود شامل ذات‌الریه، سل و آنفولانزا است. عوارض جانبی شامل سرفه، گلودرد، سردرد و حالت تهوع است. واکنش‌های انفوزیون ممکن است رخ دهد، و تیم بهداشتی برای علائم واکنش در طول انفوزیون شما را زیر نظر خواهند گرفت.

مهارکننده های JAK

مهارکننده های JAK نوع جدیدی از دارو هستند که برای بزرگسالان مبتلا به آرتریت روماتوئید شدید موجود است. این داروها به افرادی ارائه می شوند که نمی توانند داروهای ضدروماتوئید یا داروهای بیولوژیکی مصرف کنند، یا آنها را امتحان کرده اند اما متوجه شده اند که موثر نیستند.
این دارو معمولاً همراه با متوترکسات استفاده می شود. مهارکننده های JAK را می توان به تنهایی توسط بزرگسالانی که نمی توانند متوترکسات مصرف کنند، نیز مصرف کرد.