غدد و متابولیسم در مرکز روماتیسم ایران
اختلالات هورمونی و متابولیک مانند بیماری‌های تیروئید، دیابت و پوکی استخوان معمولاً بی‌سروصدا شروع می‌شوند، اما در صورت تشخیص دیرهنگام می‌توانند بر قلب، کلیه، استخوان‌ها و کیفیت زندگی اثر بگذارند. بخش غدد و متابولیسم مرکز روماتیسم ایران برای ارزیابی، تشخیص و پیگیری این بیماری‌ها، در کنار بخش روماتولوژی و آزمایشگاه تخصصی مرکز، مسیر مراقبت هماهنگ و یکپارچه‌ای فراهم می‌کند.
غدد درون‌ریز (اندوکرین) هورمون‌هایی ترشح می‌کنند که سوخت‌وساز بدن، قند خون، رشد، تراکم استخوان و عملکرد بسیاری از اندام‌ها را تنظیم می‌کنند. بسیاری از بیماران روماتیسمی نیز به دلیل ماهیت بیماری یا داروهایی مانند کورتون، در معرض اختلالات قند خون، تیروئید و پوکی استخوان هستند؛ به همین دلیل همکاری نزدیک کلینیک غدد و روماتولوژی در این مرکز اهمیت ویژه‌ای دارد.
خدمات بخش غدد و متابولیسم
در کلینیک غدد مرکز، ارزیابی بالینی، تفسیر آزمایش‌ها و برنامه‌ریزی درمان و پیگیری برای طیف گسترده‌ای از بیماری‌های هورمونی و متابولیک انجام می‌شود. خدمات به‌صورت کلی شامل موارد زیر است:
- ویزیت و مشاوره تخصصی غدد برای بیماری‌های تیروئید، دیابت و سایر اختلالات هورمونی
- بررسی و پیگیری پوکی استخوان و اختلالات متابولیسم کلسیم و ویتامین D
- درخواست و تفسیر آزمایش‌های هورمونی و متابولیک در آزمایشگاه مرکز
- هماهنگی با سونوگرافی (مانند سونوگرافی تیروئید) و پزشکی هسته‌ای (مانند اسکن تیروئید) در صورت نیاز
- هماهنگی با سنجش تراکم استخوان برای ارزیابی و پیگیری پوکی استخوان
- مراقبت مشترک با روماتولوژیست برای بیمارانی که داروهای اثرگذار بر قند خون یا استخوان مصرف می‌کنند
پزشکان بخش غدد و متابولیسم
در حال حاضر پزشکان زیر در این حوزه در مرکز روماتیسم ایران حضور دارند:
- دکتر زهرا داوودی — فوق تخصص غدد و متابولیسم
- دکتر علی مهرپور — متخصص داخلی، با فعالیت در زمینه دیابت
بیماری‌ها و مشکلات قابل بررسی در کلینیک غدد
بیماری‌های تیروئید
- کم‌کاری تیروئید (هیپوتیروئیدی)، از جمله تیروئیدیت هاشیموتو
- پرکاری تیروئید (هیپرتیروئیدی)
- ندول‌ها و بزرگی غده تیروئید (گواتر)
- پیگیری عملکرد تیروئید در بیماری‌های خودایمنی
دیابت و اختلالات قند خون
- دیابت نوع ۱ و نوع ۲
- پیش‌دیابت و مقاومت به انسولین
- افزایش قند خون ناشی از مصرف کورتون در بیماران روماتیسمی
- پیشگیری و پیگیری عوارض دیابت با همکاری سایر تخصص‌ها
اختلالات هورمونی و متابولیک دیگر
- اختلالات غدد فوق کلیه و هیپوفیز (پس از ارزیابی تخصصی)
- اختلالات چربی خون و سندرم متابولیک
- اختلالات کلسیم، ویتامین D و غده پاراتیروئید
پوکی استخوان
پوکی استخوان (استئوپروز) بیماری‌ای است که با کاهش تراکم و استحکام استخوان، خطر شکستگی را بالا می‌برد. یائسگی، مصرف طولانی‌مدت کورتون، کمبود ویتامین D، برخی بیماری‌های هورمونی و بیماری‌های التهابی مانند آرتریت روماتوئید از عوامل خطر آن هستند. ارزیابی با سنجش تراکم استخوان و آزمایش‌های تکمیلی، به انتخاب درمان مناسب و پیگیری آن کمک می‌کند.
ارتباط غدد و روماتولوژی
برخی بیماری‌های خودایمنی تیروئید با بیماری‌های روماتیسمی خودایمنی همراه هستند و بعضی اختلالات هورمونی می‌توانند علائمی مانند درد مفصل، خستگی و ضعف عضلانی ایجاد کنند. از طرف دیگر، داروهای رایج در درمان بیماری‌های روماتیسمی ممکن است بر قند خون و سلامت استخوان اثر بگذارند. به همین دلیل، ارجاع دوطرفه میان کلینیک غدد و بخش روماتولوژی به تشخیص دقیق‌تر و درمان ایمن‌تر کمک می‌کند.
چه زمانی به کلینیک غدد مراجعه کنیم؟
- خستگی مداوم، تغییر وزن بی‌دلیل، تپش قلب یا عدم تحمل سرما و گرما
- تشنگی و تکرر ادرار، یا بالا بودن قند خون در آزمایش
- بزرگی یا توده در ناحیه گردن، یا نتیجه غیرطبیعی آزمایش تیروئید
- سابقه شکستگی با ضربه خفیف، یائسگی زودرس یا مصرف طولانی‌مدت کورتون
- نیاز به پیگیری منظم دیابت یا بیماری تیروئید شناخته‌شده
مسیر تشخیص و درمان در مرکز
پس از گرفتن شرح حال و معاینه، در صورت نیاز آزمایش‌های هورمونی و متابولیک، تصویربرداری یا سنجش تراکم استخوان درخواست می‌شود. بسته به تشخیص، درمان می‌تواند شامل اصلاح سبک زندگی و تغذیه، دارودرمانی، تنظیم داروهای فعلی با هماهنگی پزشک معالج و برنامه پیگیری دوره‌ای باشد. تصمیم درباره هر درمان پس از ارزیابی فردی و توسط پزشک گرفته می‌شود.
نوبت‌دهی و تماس
برای دریافت نوبت از پزشکان بخش غدد و متابولیسم، از طریق سامانه نوبت‌دهی آنلاین مرکز روماتیسم ایران اقدام کنید یا با شماره ۰۲۱-۸۸۰۰۵۱۴۲ تماس بگیرید. صفحات پزشکان را می‌توانید در بخش پزشکان مرکز مشاهده کنید.
سوالات متداول درباره بخش غدد و متابولیسم
بخش غدد و متابولیسم بر بیماری‌های هورمونی و سوخت‌وساز بدن مانند تیروئید، دیابت و پوکی استخوان تمرکز دارد؛ روماتولوژی بر بیماری‌های التهابی و خودایمنی مفاصل و بافت همبند. در بسیاری از بیماران، همکاری هر دو تخصص لازم است.
برای ارزیابی و درمان بیماری‌های تیروئید می‌توانید از فوق تخصص غدد و متابولیسم مرکز نوبت بگیرید. پزشک در صورت نیاز آزمایش‌های تیروئید، سونوگرافی یا اسکن تیروئید را درخواست می‌کند.
مصرف طولانی‌مدت کورتون می‌تواند قند خون را بالا ببرد و خطر پوکی استخوان را افزایش دهد. به همین دلیل بیماران روماتیسمی که این داروها را مصرف می‌کنند، بهتر است طبق نظر پزشک قند خون و تراکم استخوان خود را پیگیری کنند. داروها را هرگز خودسرانه قطع نکنید.
تشخیص پوکی استخوان معمولاً با سنجش تراکم استخوان (دانسیتومتری) و بررسی عوامل خطر انجام می‌شود. این آزمون در مرکز روماتیسم ایران قابل انجام است و پزشک بر اساس نتیجه آن، درمان و فواصل پیگیری را تعیین می‌کند.
نتایج آزمایش‌های اخیر (به‌ویژه آزمایش‌های تیروئید و قند خون)، گزارش‌های سونوگرافی یا تراکم استخوان، فهرست داروهای مصرفی و سوابق پزشکی خود را همراه داشته باشید.
نوبت از طریق سامانه نوبت‌دهی آنلاین مرکز به نشانی nobat.rcr.ir یا تماس با شماره ۰۲۱-۸۸۰۰۵۱۴۲ قابل دریافت است.