آزمایش BUN to Creatinine Ratio (نسبت نیتروژن اوره خون به کراتینین) یک شاخص تشخیصی مهم برای تمایز بین علل پیشکلیوی (Prerenal) و ذاتی (Intrinsic) نارسایی کلیه است. این نسبت با تقسیم سطح نیتروژن اوره خون (BUN) بر کراتینین سرم (هر دو بر حسب mg/dL) محاسبه میشود. نسبت طبیعی معمولاً بین ۱۰:۱ تا ۲۰:۱ است.
تفسیر بالینی کلیدی:
افزایش نسبت (>۲۰:۱):
- نشانهدهنده کاهش پرفیوژن کلیوی پیشکلیوی ناشی از دهیدراتاسیون، نارسایی قلبی، خونریزی شدید یا شوک.
- همچنین در شرایط افزایش تولید اوره مانند خونریزی گوارشی، مصرف بالای پروتئین یا درمان با کورتیکواستروئیدها رخ میدهد.
کاهش نسبت (<۱۰:۱):
- مطرحکننده آسیب کلیوی ذاتی (مثل گلومرولونفریت یا نکروز توبولار حاد) یا سوءتغذیه شدید.
- در بیماریهای کبدی پیشرفته (کاهش سنتز اوره) نیز دیده میشود.
ملاحظات مهم:
۱. محدودیتها:
- در بیماران با کاهش توده عضلانی (سالمندان، سوءتغذیه) ممکن است کراتینین پایین، نسبت را کاذباً بالا نشان دهد.
- داروهای نفروتوکسیک (مانند آمینوگلیکوزیدها) یا انسداد ادراری میتوانند نتایج را مخدوش کنند.
۲. کاربرد بالینی:
- پایش پاسخ به مایعدرمانی در کمآبی: بهبود نسبت نشاندهنده احیای پرفیوژن کلیه است.
- افتراق بین پیشکلیوی (با نسبت بالا) و نکروز حاد توبولی (با نسبت نزدیک به طبیعی) در نارسایی حاد کلیه (AKI).
این نسبت باید همیشه همراه با بررسی بالینی، آزمایش ادرار (حضور گلبولهای قرمز/سفید، کستها) و تصویربرداری تفسیر شود و بهتنهایی تشخیصدهنده نیست.